تورم از سه کانال مشخص قیمت طلا را در اقتصاد ایران جابهجا میکند: کاهش ارزش ریال ایران، اثر نرخ ارز بر قیمتگذاری داخلی، و انتظارات تورمی که تقاضا را پیش از ثبت شدن تورم شکل میدهد. جهت این رابطه مثبت است، اما خطی و همزمان نیست؛ وقفه زمانی، مداخله سیاستی و روند بازار جهانی میتوانند آن را برای دورههایی مخدوش کنند. تجربه ماههای اخیر همین را نشان میدهد: تورم داخلی در بالاترین سطوح سالهای گذشته ایستاده، در حالی که قیمت جهانی طلا پس از یک دوره رکوردشکنی وارد فاز اصلاح شده است. تورم چیست و چرا قیمت طلا به آن واکنش نشان میدهد؟
تورم کاهش مستمر قدرت خرید واحد پول است؛ هر واحد پول کالای کمتری میخرد. دارایی فیزیکی در چنین دورهای جذاب میشود، چون ارزش آن به اعتبار پول ملی گره نخورده است.
این الگو برای شورای جهانی طلا سالها است شناختهشده است: تقاضای سرمایهای طلا تابعی از نااطمینانی اقتصادی و انتظارات تورمی حرکت میکند. همین منطق در سمت رسمی بازار هم دیده میشود. بانکهای مرکزی در سالهای اخیر خرید خالص طلا را به سطحی رساندهاند که پیش از آن سابقه نداشت، و این خرید برخلاف رفتار سرمایهگذار حرفهای، با افت قیمت متوقف نشده است. برای مدیر ذخایر، طلا موقعیت معاملاتی نیست؛ بیمهای در برابر ریسکی است که ارز و اوراق پوشش نمیدهند.
شدت این رابطه اما در همه اقتصادها یکسان نیست. در اقتصادی با تورم تکرقمی و نهاد پولی معتبر، سهم طلا در سبد خانوار محدود میماند. در مقابل، اقتصادهایی که بانک جهانی و صندوق بینالمللی پول در گروه تورم مزمن دورقمی طبقهبندی میکنند، رفتار پسانداز متفاوتی دارند و سهم دارایی غیرپولی در سبد خانوارشان بالاتر است. ایران چند سال است که در همین دسته دوم قرار دارد و فشار قیمتی اخیر …
