اقتصاد۲۴- قدرت خرید وام مسکن با معیار «پوشش مترمربع آپارتمان»، در مسیر «ناکارآمدی» رکورد ۳۳ ساله زد؛ توان بازوی بانکی زوجها برای خرید خانه به کمترین میزان سهدهه اخیر رسیده است. با این حال «ترمیم وام» نیز با مانع «قابلیت قسطدهی» خانوارها روبهرو است و همین، به یک بهانه در سیستم تامین مالی مسکن برای «کنارگذاشتن پرونده تسهیلات بلندمدت صاحبخانهشدن از روی میز سیاستگذاری» تبدیل شده است. قدرت اسمی وام مسکن، چقدر بود؛ چقدر شد؟
فرید قدیری در روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: در حال حاضر و با لحاظ سطح «قیمت پیشنهادی» آپارتمان در تهران، قدرت خرید وام ترکیبی ۷۸۰میلیون تومانی، شامل وام خرید و وام جعاله، رقمی معادل ۳.۹ مترمربع است. البته، این میزان پوشش، عیار اسمی وام مسکن است که با احتساب بهای خرید اوراق وام، توان متراژی آن حدود یک مترمربع پایینتر میآید. بررسیهای «دنیایاقتصاد» از روند «قدرت وام خرید مسکن» طی دهههای گذشته حاکی است، پوشش ۳.۹ مترمربعی فعلی پایینترین توان تسهیلات بانکی در دسترس زوجها برای صاحبخانه شدن است.
متوسط قدرت وام خرید مسکن طی دهههای گذشته تحتتاثیر ۳ پارامتر نزولی شد؛ بهطوریکه از متوسط ۲۸ مترمربع در دهه ۷۰ به ۱۵ مترمربع در دهه ۸۰ و سپس ۹ مترمربع در دهه ۹۰ رسید. در سالهای گذشته از دهه ۱۴۰۰ نیز قدرت خرید وامهای مسکن متوسط ۶.۵ مترمربع بوده است.
بار سنگین «وامهای تکلیفی بخش مسکن»، جهشهای مکرر قیمت ملک و شتابگیری دورههای تکرار آن در یک دهه اخیر و همچنین نرخ سود دستوری در شبکه بانکی، مجموعه عواملی هستند که دستبهدست هم باعث «ناکارآمدی» وام خرید مسکن در یک دوره مشخص زمانی شدند.
سقوط عیار پوششی وام خرید مسکن در سال ۱۴۰۵، نتیجه بلندمدت آن عوامل است. از دهه ۷۰ تاکنون، هیچزمان این عیار به کمتر از ۵ مترمربع نرسیده بود و ۲ مرتبه در ابتدا و انتهای دهه ۹۰ به ترتیب تا ۵.۲ مترمربع و ۵.۸ مترمربع کاهش پیدا کرد. آن دو مقطع، قیمت مسکن با جهشهای متوسط ۶۰ درصد روبهرو شده بود. بازوی اصلی خانهاولیها چیست؛ «درآمد آینده» یا «پسانداز گذشته»؟
سقوط تاریخی «کارآمدی وام خرید مسکن» این علامت را به سیاستگذار مخابره میکند که «وقت بازسازی تسهیلات رهنی» فرارسیده است؛ اما چگونه؟
پیشاز پاسخ این پرسش، لازم است «اصل موجودیت وام مسکن» …
