در شرایطی که مصرف روزانه بنزین از ۱۳۰میلیون لیتر عبور کرده، دولت ۳سناریو را برای کنترل مصرف و کاهش شکاف میان تولید و تقاضا بررسی میکند؛ ۳گزینهای که هرکدام مزایا و هزینههای خاص خود را دارند.
۳سناریو روی میز دولت
سیداسماعیل سقاب اصفهانی، معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی با اشاره به بررسی موضوع بنزین در دولت گفته است تصمیمگیری درباره این موضوع جمعی خواهد بود و پیش از اجرای هر طرحی، ابعاد آن با مردم در میان گذاشته میشود. سناریوی نخست، عرضه بنزین متناسب با میزان تولید داخلی است؛ مدلی که در آن قیمت بنزین تغییر نمیکند، اما عرضه روزانه به سقف تولید محدود میشود. در این حالت، هرگاه سهمیه روزانه کشور تمام شود، عرضه در جایگاهها متوقف خواهد شد. مزیت اصلی این روش، جلوگیری از شوک قیمتی است اما ایراد بزرگ آن احتمال تشکیل صفهای طولانی، کاهش دسترسی به سوخت و ایجاد بازارهای غیررسمی است. در واقع اگر قیمت ثابت بماند، تقاضا لزوما کاهش پیدا نمیکند و کمبود خود را در قالب صف و اتلاف وقت نشان خواهد داد.
بنزین گرانتر برای مصرف بیشتر؟
سناریوی دوم، حفظ سهمیه یارانهای و عرضه بنزین مازاد با نرخ بالاتر است. در این مدل، مصرفکننده در محدوده سهمیه خود از نرخهای یارانهای استفاده میکند، اما برای مصرف بیشتر باید هزینه بالاتری بپردازد.این مدل از نظر اقتصادی ابزار مؤثرتری برای کاهش مصرف است؛ زیرا مصرف بیشتر مستقیما هزینه بیشتری بهدنبال خواهد داشت. با این حال، اگر نرخ بنزین مازاد بسیار بالا باشد، فشار آن بر خانوارها، بهویژه دهکهای پایین و مشاغل وابسته بهخودرو، قابل توجه خواهد بود. همچنین افزایش هزینه سوخت میتواند بهطور غیرمستقیم بر کرایه حملونقل و قیمت کالا و خدمات اثر بگذارد.از سوی دیگر، تجربه اجرای آزمایشی این الگو در کرمان و مطرحشدن نرخهای بسیار بالاتر نشان داد که اصلاح قیمت بنزین تا چه اندازه از نظر اجتماعی حساس است.
یارانه بنزین برای همه مردم
سناریوی سوم، تغییر مبنای تخصیص یارانه از خودرو به شهروند است. براساس این مدل، بخشی از بنزین تولید داخل به حملونقل عمومی اختصاص مییابد و بخش دیگر میان همه مردم، چه صاحب خودرو و چه فاقد خودرو، توزیع میشود. در این روش، یارانه بنزین دیگر صرفا نصیب مالکان خودرو نمیشود …
