ژنو؛ ایستگاه آخر دیپلماسی؟

شرق/متن پیش رو در شرق منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست

مالک مصدق| قرار است تا ساعاتی دیگر دور جدید گفت‌وگوهای ایران و آمریکا در ژنو و با میانجیگری عمانی‌ها برگزار شود؛ مذاکراتی که از دیدگاه بسیاری از ناظران، از حساس‌ترین و تعیین‌کننده‌ترین مقاطع دیپلماتیک در سال‌های اخیر به شمار می‌آید. اهمیت این دور از گفت‌وگوها از آن روست که می‌تواند مسیر تحولات پیش‌رو را تا حد زیادی روشن کند؛ یا تهران و واشنگتن به سمت نوعی تفاهم، هرچند محدود، مرحله‌ای و موقت حرکت خواهند کرد، یا فضای تقابل و تنش بیش از گذشته بر روابط دو طرف سایه خواهد افکند. با این حال، شماری از تحلیلگران بر این باورند که نباید نتیجه مذاکرات امروز ژنو را صرفا در قالب یک دوگانه ساده «توافق یا جنگ» تحلیل کرد. از نگاه آنان، امکان دارد خروجی این گفت‌وگوها، نه به توافقی فوری بینجامد و نه به تقابل مستقیم، بلکه به تمدید وضعیت شکننده کنونی، ادامه گفت‌وگوها یا شکل‌گیری مسیرهای میانی منجر شود؛ مسیری که اگرچه ابهام‌آلود است، اما همچنان می‌تواند مانعی موقت در برابر تشدید بحران و ورود به فاز پرهزینه تقابل نظامی باشد.

دراین‌باره دیروز چهارشنبه، عباس عراقچی به‌همراه هیئت مذاکره‌کننده جمهوری اسلامی ایران عازم ژنو شد. این سفر در حالی انجام گرفت که او یک روز پیش‌تر، با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، چارچوب و رویکرد تهران در این مرحله از گفت‌وگوها را تبیین کرده بود. وزیر خارجه در پیامش تصریح کرد: «جمهوری اسلامی ایران براساس تفاهم‌های حاصل‌شده در دور پیشین مذاکرات، با اراده‌ای قاطع و با هدف دستیابی به توافقی عادلانه، متوازن و منصفانه، گفت‌وگوها با ایالات متحده را در ژنو از سر خواهد گرفت». به گفته او: «تهران آمادگی دارد در کوتاه‌ترین زمان ممکن به نتیجه‌ای برسد که هم حقوق ملت ایران را تضمین کند و هم نگرانی‌های طرف مقابل را در چارچوبی منطقی و متقابل مورد توجه قرار دهد».

عراقچی همچنین بر مواضع بنیادین جمهوری اسلامی تأکید کرد و نوشت: «ایران تحت هیچ شرایطی در پی توسعه سلاح هسته‌ای نبوده و نخواهد بود». در عین حال، او تصریح کرد: «ملت ایران هرگز از حق مشروع خود برای بهره‌مندی از فناوری هسته‌ای صلح‌آمیز و استفاده از ظرفیت‌های آن در مسیر توسعه ملی صرف‌نظر نخواهد کرد». وزیر امور خارجه در ادامه از «فرصتی تاریخی» برای دستیابی به توافقی کم‌سابقه سخن گفت؛ توافقی که بتواند نگرانی‌های متقابل را برطرف کند و زمینه تأمین منافع مشترک را فراهم آورد. او تأکید کرد که تحقق چنین توافقی دست‌یافتنی است، مشروط بر آنکه دیپلماسی در عمل در اولویت قرار گیرد. در بخش پایانی پیام نیز عراقچی با اشاره به عزم ایران برای صیانت از حاکمیت و منافع ملی، خاطرنشان کرد که همان اراده و شجاعتی که در میدان دفاع از حقوق کشور وجود دارد، به میز مذاکره نیز آورده خواهد شد تا از مسیر گفت‌وگو، راه‌حلی مسالمت‌آمیز برای اختلافات حاصل شود.

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور هم درباره مذاکرات ژنو تصریح کرد: «چشم‌انداز گفت‌وگوهای پیش‌رو مثبت ارزیابی می‌شود. در همین راستا، نشست آتی دکتر عراقچی در ژنو با هدف مدیریت هوشمندانه روند مذاکرات و تحت هدایت‌های مقام معظم رهبری برگزار خواهد شد‌». به گفته پزشکیان: «تلاش دولت بر این است که با خروج از وضعیت «نه جنگ و نه صلح»، شرایط را به نفع ثبات و منافع ملی تغییر دهد؛ ‌بدیهی است با عبور از این بلاتکلیفی راهبردی، موانع توسعه اقتصادی با سهولت بیشتری از پیش پای کشور برداشته خواهد شد».

 سخنرانی ترامپ و واکنش تهران
در حالی که قرار است تا ساعاتی دیگر هیئت‌های مذاکره‌کننده ایران و آمریکا گفت‌وگوهای خود را در ژنو آغاز کنند، فضای این مذاکرات تا حدودی تحت‌ تأثیر تازه‌ترین مواضع اعلام‌شده از سوی واشنگتن و واکنش‌های متقابل تهران قرار گرفته است. در این میان، سخنرانی اخیر دونالد ترامپ در کنگره آمریکا، به‌ عنوان نخستین نطق سالانه او، بار دیگر بر پیچیدگی و حساسیت شرایط افزوده است. رئیس‌جمهور آمریکا در این سخنرانی با تأکید بر اینکه «تا جایی که بتوانم برای برقراری صلح تلاش خواهم کرد»، اعلام کرد ایالات متحده در حال مذاکره با ایران است و مدعی شد: «تهران به دنبال دستیابی به یک توافق است». ترامپ در عین حال تصریح کرد‌ هرچند اولویت او دیپلماسی و حل‌وفصل مسالمت‌آمیز اختلافات است، اما در مواجهه با آنچه «تهدیدات علیه آمریکا» خواند، در صورت لزوم از به‌کارگیری گزینه‌های دیگر تردید نخواهد کرد.

رئیس‌جمهور ایالات متحده با تکرار ادعاهای پیشین، سیاست چند دهه‌ای آمریکا را جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای توصیف کرد و گفت بهترین راه‌حل برای پرونده ایران همچنان دیپلماسی است. با این حال، ترامپ هم‌زمان تأکید کرد‌ هرگز اجازه نخواهد داد ایران به سلاح هسته‌ای دست یابد و مدعی شد رویکرد «صلح از طریق قدرت» همچنان کارآمد بوده است. رئیس‌جمهور آمریکا در بخش دیگری از سخنان خود، برنامه موشکی ایران را نیز هدف انتقاد قرار داد و ادعا کرد‌ تهران موشک‌هایی توسعه داده که می‌تواند اروپا و پایگاه‌های آمریکا در خارج از این کشور را تهدید کند و حتی مدعی شد ایران در حال کار روی موشک‌هایی است که در آینده قادر به رسیدن به خاک آمریکا خواهند بود. او همچنین با اشاره به تحولات ماه‌های گذشته، مدعی شد پس از حملات تابستان گذشته، به ایران هشدار داده شده از هرگونه تلاش برای بازسازی برنامه‌های تسلیحاتی، به‌ویژه در حوزه هسته‌ای، خودداری کند. ترامپ در سخنانش بار دیگر تأکید کرد که ایران خواهان انجام معامله است، اما از دیدگاه او‌ هنوز آنچه واشنگتن انتظار شنیدنش را دارد، یعنی تعهد صریح به عدم دستیابی به سلاح هسته‌ای، به زبان نیاورده است. این مواضع، در آستانه آغاز مذاکرات، فضای گفت‌وگوها را بیش از پیش حساس و سرنوشت‌ساز کرده است.

البته اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، در پیامی در شبکه ایکس، با اشاره به تکرار ادعاهای دروغ از سوی مقام‌های آمریکایی و رژیم صهیونیستی درباره برنامه هسته‌ای ایران و سایر موضوعات مرتبط با کشورمان نوشت: دروغ‌گویان حرفه‌ای تخصص ویژه‌ای در ایجاد «حقیقت واهی» دارند. «ادعای دروغ را آن‌قدر تکرار کن تا ظاهر حقیقت پیدا کند»؛ این قاعده‌ای است که توسط ژوزف گوبلز، وزیر اطلاعات آلمان نازی و مشاور هیتلر، ابداع و به‌طور گسترده استفاده شد.

بقایی تصریح کرد: این قاعده اکنون به‌طور سیستماتیک توسط دولت‌ آمریکا و جنگ‌طلبان اطراف آنها، خصوصا رژیم نسل‌کش اسرائیل، برای پیشبرد کارزار اهریمنی نشر اطلاعات دروغ و جعلی علیه ملت ایران به کار گرفته می‌شود. آنچه درباره برنامه هسته‌ای ایران، موشک بالستیک قاره‌پیمای ایران و تعداد جان‌باختگان ناآرامی‌های دی‌ماه ادعا می‌شود، چیزی جز تکرار مجموعه‌ای از دروغ‌های بزرگ نیست. هیچ‌کس نباید فریب چنین دروغ‌هایی بخورد.

 گروسی در مذاکرات ژنو حضور دارد
رافائل گروسی، مدیر کل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی هم با تأیید حضور خود در دور سوم مذاکرات ژنو میان تهران و واشنگتن، این گفت‌وگوها را در شرایط کنونی «بسیار حیاتی» توصیف کرد و هشدار داد که در سایه تشدید تهدیدهای نظامی آمریکا، سرنوشت این روند دیپلماتیک اهمیت دوچندانی یافته است. گروسی در گفت‌وگویی اعلام کرد که برای شرکت در دور سوم گفت‌وگوهای ایران و آمریکا درباره برنامه هسته‌ای ایران، عازم ژنو خواهد شد. این مذاکرات قرار است فردا‌ ۲۶ فوریه‌ با میانجیگری عمان و با محوریت بررسی متن پیشنهادی ایران برای دستیابی به یک توافق اولیه برگزار شود. گروسی در گفت‌وگو با یک رسانه اسپانیایی‌زبان، در پاسخ به پرسشی درباره خسارات واردشده به تأسیسات هسته‌ای صلح‌آمیز ایران در جریان حملات آمریکا و اسرائیل در ماه ژوئن، گفت: «تأسیسات فردو، نطنز و اصفهان آسیب‌های بسیار جدی دیده‌اند. ما اظهارات رئیس‌جمهور ترامپ درباره نابودی یا ویرانی کامل برنامه هسته‌ای ایران را به خاطر داریم. اما پرسش اساسی این است که اکنون وضعیت چگونه است؟».

مدیر کل آژانس با تأکید بر ضرورت آغاز مسیر دیپلماتیک افزود: «حتی با وجود این سطح از ویرانی، مواد هسته‌ای همچنان در ایران باقی مانده‌اند؛ به‌ویژه اورانیوم غنی‌شده با خلوص بالا که برای ساخت کلاهک هسته‌ای مورد نیاز است و ایران آن را انباشته کرده است. بنابراین آغاز یک روند دیپلماتیک اجتناب‌ناپذیر بود؛ روندی که اکنون به نقطه اوج خود رسیده، چراکه ایالات متحده به‌صراحت اعلام کرده قصد ندارد هفته‌ها و ماه‌ها به گفت‌وگوهای فرسایشی ادامه دهد». گروسی همچنین با اشاره به افزایش تنش‌های نظامی و اعزام ناوگروه‌ها و تجهیزات اضافی ارتش آمریکا به منطقه هشدار داد: «این تحرکات به شکل‌گیری فضای شایعه و گمانه‌زنی درباره جنگ دامن زده است. ما در پس‌زمینه مذاکرات دیپلماتیک با وضعیتی بسیار خطرناک مواجه هستیم؛ ازاین‌رو به‌نتیجه‌رسیدن این مذاکرات اهمیتی اساسی دارد؛ چراکه در غیر این صورت، مطابق هشدارهای اخیر رئیس‌جمهور آمریکا، ممکن است با «اتفاقات بدی» روبه‌رو شویم».

تصمیم سرنوشت‌ساز در ژنو
دنیس سیترونوویچ، عضو شورای آتلانتیک نیز در تحلیلی هشدارآمیز، هم‌زمان با آماده‌شدن ایران و آمریکا برای دیداری سرنوشت‌ساز در ژنو تأکید می‌کند که احتمال تشدید تنش به‌مراتب بیش از شانس دستیابی به یک گشایش دیپلماتیک پایدار است. به باور او، شرایط کنونی بیش از آنکه مستعد مصالحه باشد، به یک چهارراه راهبردی خطرناک شباهت دارد. عضو شورای آتلانتیک، نخست بر ثبات خطوط قرمز ایران تأکید می‌کند. چون از نگاه تهران، هیچ تغییر معناداری در اصول بنیادین رخ نداده و هرگونه مصالحه هسته‌ای باید با کاهش محسوس فشارهای اقتصادی و تحریم‌ها همراه باشد. در نتیجه، اگر واشنگتن خواهان پیشرفت واقعی است، ناگزیر خواهد بود کاهش مؤثر تحریم‌ها را در دستور کار قرار دهد. این در حالی است که فاصله میان انتظارات دو طرف همچنان چشمگیر باقی مانده است.

به باور این تحلیلگر، تنها مسیر بالقوه برای توافق، تمرکز کامل مذاکرات بر پرونده هسته‌ای است. بنابریان ورود به موضوعات فرابرجامی یا به‌چالش‌کشیدن حق غنی‌سازی ایران، عملا می‌تواند گفت‌وگوها را به بن‌بست بکشاند. در مقابل، عناصری مانند سطح غنی‌سازی، رژیم بازرسی‌ها، کاهش ذخایر و زمان گریز هسته‌ای، در چارچوبی صرفا هسته‌ای قابل مذاکره‌ هستند.

 سیترونوویچ سپس به «معمای راهبردی» دولت آمریکا می‌پردازد و معتقد است که از یک سو، تجهیزات و نیروهای قابل‌ توجهی از پیش در منطقه مستقر شده و عقب‌نشینی بدون دستاورد، هزینه سیاسی بالایی دارد؛ از سوی دیگر، پیشنهادهای موجود ایران ظاهرا به سطحی نمی‌رسد که واشنگتن آن را موفقیت تلقی کند. این وضعیت، دامنه تصمیم‌گیری آمریکا را به‌شدت محدود کرده است.

او هشدار می‌دهد حفظ سطح کنونی انتظارات، مذاکرات را به مانورهای تاکتیکی بدل می‌کند و واشنگتن را میان دو گزینه نامطلوب قرار می‌دهد؛ یا تشدید تنش و رویارویی نظامی، یا پذیرش توافقی ضعیف که مسیر راهبردی ایران را تغییر ندهد. به اعتقاد او، فرض کنترل‌پذیری تشدید تنش با واقعیت‌های منطقه همخوان نیست و حتی یک حمله محدود می‌تواند واکنش شدید ایران را در پی داشته باشد. در نهایت، عضو شورای آتلانتیک این‌گونه جمع‌بندی می‌کند که نشانه‌ها از احتمال تشدید تنش حکایت دارد. جلوگیری از آن مستلزم امتیاز سیاسی دشوار از سوی آمریکاست؛ امتیازی که به تهران امکان اعلام یک پیروزی نمادین دهد. در غیر این صورت، خطر تصمیم به اقدام نظامی افزایش می‌یابد؛ تصمیمی که پیامدهای آن نه‌تنها برای نیروهای آمریکایی، بلکه برای کل خاورمیانه عمیق و ماندگار خواهد بود.

 ۳ گزینه ترامپ درمورد ایران
سی‌ان‌ان هم در گزارشی تحلیلی نوشت پس از صدور دستور بزرگ‌ترین تجمع نظامی ایالات متحده در خاورمیانه از زمان آغاز جنگ عراق، اکنون نوبت به تصمیم‌گیری دشوار رئیس‌جمهور آمریکا درباره ایران رسیده است. به نوشته این رسانه، دونالد ترامپ با مجموعه‌ای از گزینه‌های نسبتا مشخص اما پرریسک روبه‌روست؛ گزینه‌هایی که طی هفته‌های اخیر به‌طور ضمنی در اظهارات او و نیز از سوی منابع نزدیک به کاخ سفید تشریح شده‌اند. در ادامه گزارش آمده ترامپ در شرایطی تصمیم می‌گیرد که از یک سو با توصیه‌های متناقض مشاوران، متحدان و شرکای خارجی مواجه است و از سوی دیگر، آرایش گسترده نظامی آمریکا در منطقه فشار تصمیم‌گیری را دوچندان کرده است. سی‌ان‌ان تأکید می‌کند دامنه انتخاب‌های ترامپ از ادامه دیپلماسی تا حمله نظامی گسترده را دربر‌می‌گیرد و هر‌یک از این انتخاب‌ها با پیامدهای بالقوه سنگینی همراه خواهد بود.

به نوشته سی‌ان‌ان، مقامات ارشد کاخ سفید همچنان می‌گویند ترجیح ترامپ دستیابی به توافقی با ایران است که مانع درگیری نظامی شود. فرستاده ویژه او، استیو ویتکاف و جرد کوشنر طی هفته‌های گذشته مذاکرات غیرمستقیمی با ایران داشته‌اند و قرار است دور جدید گفت‌وگوها روز پنجشنبه در ژنو و با میانجیگری عمان برگزار شود. با این حال، اختلافات بنیادین پابرجاست، چراکه آمریکا توقف کامل غنی‌سازی را می‌خواهد و ایران این موضوع را خط قرمز خود می‌داند. منابع منطقه‌ای به سی‌ان‌ان گفته‌اند پیشنهاد ایران احتمالا شامل توقف کامل غنی‌سازی نخواهد بود؛ موضوعی که آینده مذاکرات را مبهم می‌کند. با وجود این، هر دو طرف تلاش دارند راه‌حل‌هایی «خلاقانه» بیابند، هرچند موفقیت آن قطعی نیست.

سناریوی دوم، صدور دستور حمله‌ای محدود به اهدافی در داخل ایران است؛ از جمله سایت‌های موشکی، تأسیسات مرتبط با برنامه هسته‌ای یا مراکز نظامی. هدف از این اقدام، افزایش فشار بر تهران برای پذیرش توافق مدنظر واشنگتن عنوان شده است. با این حال، سی‌ان‌ان هشدار می‌دهد که چنین حمله‌ای می‌تواند به واکنش متقابل ایران علیه پایگاه‌ها و نیروهای آمریکایی در منطقه منجر شود و مسیر دیپلماسی را مسدود کند. اما در گزینه بدبینانه و در صورت شکست دیپلماسی، ترامپ ممکن است به حمله‌ای بسیار گسترده‌تر متوسل شود؛ عملیاتی شامل چندین موج حمله هم‌زمان به اهداف نظامی، هسته‌ای و حتی عناصر مرتبط با حاکمیت ایران. به نوشته سی‌ان‌ان، مقامات ارشد نظامی آمریکا، از جمله رئیس ستاد مشترک، نسبت به پیچیدگی، طولانی‌شدن جنگ، تلفات احتمالی و فشار بر توان نظامی آمریکا هشدار داده‌اند. افزون بر این، هیچ تضمینی وجود ندارد که حتی یک حمله گسترده به تغییر نظام در ایران بینجامد؛ ابهامی که به جلسات فشرده و پرتنش در کاخ سفید دامن زده است. در جمع‌بندی، سی‌ان‌ان می‌نویسد اگرچه بخشی از تیم ترامپ همچنان امیدوار است دیپلماسی به نتیجه برسد، اما هم‌زمان صداهایی در اطراف رئیس‌جمهور شنیده می‌شود که معتقدند ایران تضعیف شده و اکنون «زمان اقدام» است؛ دوگانه‌ای که تصمیم نهایی ترامپ را به یکی از حساس‌ترین انتخاب‌های سیاست خارجی او تبدیل کرده است.

‌‌ هزارتوی جنگ در کاخ سفید
حتی در صورت شکست مذاکرات نیز به نظر می‌رسد موضوع حمله آمریکا به ایران امری آسان و وقوع جنگ هم به‌سادگی ممکن نباشد. مجموعه گزارش‌های منتشرشده از سوی رسانه‌های آمریکایی و انگلیسی نشان می‌دهد اگرچه فضای تصمیم‌گیری در واشنگتن به‌شدت امنیتی و پرتنش است، اما تردیدها، اختلاف‌نظرها و محاسبات پرهزینه، گزینه نظامی را به مسیری پیچیده و پرمخاطره تبدیل کرده است.

بر اساس گزارش آکسیوس، ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک نیروهای مسلح آمریکا، در جلسات محرمانه به دونالد ترامپ و مقام‌های ارشد هشدار داده یک کارزار نظامی علیه ایران می‌تواند آمریکا را درگیر جنگی طولانی‌مدت با هزینه‌های انسانی، نظامی و سیاسی سنگین کند. هرچند کاخ سفید تلاش کرده این هشدارها را به ‌عنوان «بدبینی» یا «احتیاط حرفه‌ای» جلوه دهد، اما منابع متعدد تأکید دارند که نگاه محتاطانه کین بر فضای تصمیم‌سازی اثر گذاشته است. به نوشته آکسیوس، در حلقه نزدیکان ترامپ شکاف آشکاری وجود دارد. برخی مشاوران به‌ویژه در کنگره و متحدان خارجی آمریکا، از اقدام نظامی حمایت می‌کنند، اما چهره‌هایی مانند فرستادگان ویژه رئیس‌جمهور، استیو ویتکاف و جرد کوشنر، خواهان صبر راهبردی و دادن فرصت بیشتر به دیپلماسی هستند. آنها به ترامپ گفته‌اند زمان به نفع آمریکا کار می‌کند و می‌توان با ادامه مذاکرات، امتیازهای بیشتری از تهران گرفت.

در همین چارچوب، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، نیز نگرانی‌هایی درباره گرفتارشدن آمریکا در یک جنگ فرسایشی مطرح کرده است. او اگرچه مخالف صریح حمله نیست، اما بارها بر پیچیدگی صحنه ایران، تفاوت آن با پرونده‌هایی مانند ونزوئلا و دشواری پیش‌بینی پیامدهای پس از حمله تأکید کرده است. از سوی دیگر، مارکو روبیو، وزیر خارجه،، موضعی میانه‌گیر اتخاذ کرده و تلاش دارد میان فشار حداکثری و حفظ مسیر دیپلماتیک تعادل برقرار کند. البته ترامپ در واکنش به گزارش آکسیوس، هرگونه اختلاف جدی در تیم خود را رد کرده و تأکید داشته ژنرال کین مخالف جنگ نیست، بلکه مانند دیگران ترجیح می‌دهد درگیری رخ ندهد. با این حال، خود ترامپ نیز تصریح کرده که هنوز تصمیم نهایی را برای حمله نگرفته و «توافق» را بر «جنگ» ترجیح می‌دهد، هرچند بارها هشدار داده که شکست دیپلماسی می‌تواند به «روزهای بسیار بد» برای ایران منجر شود.

در این میان، گزارش گاردین نشان می‌دهد که تصمیم ترامپ تا حد زیادی به ارزیابی ویتکاف و کوشنر از نیت واقعی ایران در مذاکرات ژنو بستگی دارد. اگر آنها به این جمع‌بندی برسند که تهران در حال وقت‌کشی است، گزینه حملات محدود برای افزایش فشار روی میز قرار خواهد گرفت و در صورت ناکامی، حتی سناریوهای گسترده‌تر نیز بررسی می‌شود. با این حال، حتی در این گزارش نیز تردید عمیقی درباره کارآمدی حملات هوایی به‌تنهایی برای تغییر رفتار ایران یا ایجاد تحول راهبردی دیده می‌شود.

گاردین همچنین به نگرانی‌های عملیاتی پنتاگون اشاره می‌کند؛ از جمله کمبود سامانه‌های پدافند موشکی، تجربه پرهزینه مقابله با حملات تلافی‌جویانه ایران در حملات پیشین و هشدار تهران مبنی بر پاسخ شدیدتر در صورت هرگونه اقدام جدید. تمرکز گسترده نیروهای آمریکایی در منطقه از ناو هواپیمابر جرالد فورد گرفته تا جنگنده‌های پیشرفته، اگرچه قدرت بازدارندگی واشنگتن را افزایش داده، اما هم‌زمان ریسک درگیری ناخواسته و گسترش بحران را نیز بالا برده است.

لازم به یادآوری است چاک شومر، رهبر اقلیت دموکرات در سنای آمریکا، عصر سه‌شنبه به وقت محلی و پس از نشست محرمانه وزیر خارجه دولت دونالد ترامپ با رهبران کنگره درباره ایران، در جمع خبرنگاران تأکید کرد: «موضوع بسیار جدی است و دولت باید موضع خود را به‌صورت شفاف برای مردم آمریکا توضیح دهد». شومر تصریح کرد که دولت ترامپ موظف است استدلال‌ها و دلایل خود را درباره نحوه مواجهه با ایران صریح و روشن با افکار عمومی در میان بگذارد.

این اظهارات پس از آن مطرح شد که مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، پیش از سخنرانی سالانه ترامپ در کنگره، نشستی محرمانه با رهبران مجلس نمایندگان و سنا و همچنین رؤسا و اعضای ارشد کمیته‌های اطلاعاتی دو مجلس برگزار کرد.

این نشست در چارچوب سازوکاری موسوم به «گروه هشت‌نفره» انجام شد؛ گروهی متشکل از رهبران اکثریت و اقلیت در سنا و مجلس نمایندگان به‌همراه رؤسا و اعضای ارشد اقلیت کمیته‌های اطلاعاتی دو مجلس. بر اساس قوانین آمریکا، «گروه هشت‌نفره» به حساس‌ترین و محرمانه‌ترین اطلاعات امنیتی و اطلاعاتی کشور دسترسی دارد و دولت در موضوعات حیاتی امنیت ملی، به‌جای اطلاع‌رسانی گسترده به کل کنگره آمریکا، اعضای این گروه را در جریان جزئیات قرار می‌دهد. نشست اخیر نیز در همین چارچوب و با محوریت تحولات مرتبط با ایران برگزار شد.

علی‌رغم همه گمانه‌زنی‌ها و تحلیل‌های گسترده درباره آخرین آرایش سیاسی و دیپلماتیک طرفین پیش از آغاز مذاکرات ژنو، واقعیت آن است که نتیجه نهایی هنوز در پرده ابهام قرار دارد. شواهد و تحرکات دیپلماتیک، تلاش‌ها و مواضع اعلام‌شده، هرچند چارچوبی از انتظارات و خطوط قرمز را روشن می‌کند، اما هیچ تضمینی برای حصول توافق قطعی یا جلوگیری از تشدید تنش ارائه نمی‌دهد. آنچه مسلم است، این است که معادلات ژنو فقط بازتابی از اراده و مصالحه احتمالی طرفین نیست، بلکه تابعی پیچیده از فشارهای منطقه‌ای و بین‌المللی، محاسبات داخلی و نگرانی‌های راهبردی دو طرف است. بنابراین، حتی با توجه به همه پیش‌بینی‌ها، باید در انتظار خروجی مذاکرات امروز نشست و دید‌ در نهایت آیا ژنو، آخرین ایستگاه دیپلماسی پیش از وقوع تنش بین تهران-واشنگتن خواهد بود یا خیر.