گاردین مطرح کرد: کودتا علیه نظم بین‌الملل

ایران/متن پیش رو در ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست

سیمون تیسدایل-سردبیر سابق بخش آمریکا در گاردین| سقوط و بازداشت نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهوری سوسیالیست ونزوئلا، به‌دست نیروهای مهاجم ایالات متحده، موجی از ترس و بهت را در سراسر جهان برخواهد انگیخت. این کودتا غیرقانونی، بی‌دلیل و از نظر منطقه‌ای و جهانی بی‌ثبات‌کننده است و هنجارهای بین‌المللی را زیر پا می‌گذارد، حقوق حاکمیتی و تمامیت ارضی کشورها را نادیده می‌گیرد و بالقوه می‌تواند وضعیتی آنارشیک در داخل خود ونزوئلا ایجاد کند.
این آشوبی است که به سیاست تبدیل شده است، اما این همان جهانی است که اکنون در آن زندگی می‌کنیم؛ جهان از نگاه دونالد ترامپ.

حمله مستقیم به ونزوئلا نمونه‌ای خارق‌العاده و خطرناک از اعمال بی‌قیدوشرط قدرت ایالات متحده است. این اقدام پس از ماه‌ها تشدید فشارهای نظامی، اقتصادی و سیاسی آمریکا بر مادورو صورت می‌گیرد؛ فشارهایی که شامل حملات مرگبار دریایی به قایق‌های مظنون به قاچاق مواد مخدر نیز بوده است. ترامپ همچنین متهم است که چشم طمع به منابع عظیم نفت و گاز ونزوئلا دوخته است؛ ظنی که با توقیف‌های مکرر و غیرقانونی نفتکش‌های ونزوئلایی از سوی آمریکا تقویت شده‌اند.
اما به نظر می‌رسد انگیزه‌های اصلی ترامپ خصومت شخصی با مادورو و تمایل به احیای دکترین مونروی قرن نوزدهمی از طریق ایجاد حوزه نفوذ و سلطه آمریکا در سراسر نیمکره غربی باشد.
رهبران منطقه‌ای از جمله گوستاوو پترو، رئیس‌جمهوری کلمبیا با خشم و نگرانی به این کودتا واکنش نشان دادند؛ شاید به این دلیل که بیم آن دارند خود نیز قربانی هژمونی تهاجمی جدید واشنگتن شوند. دولت چپگرای کوبا دلایل ویژه‌ای برای نگرانی دارد؛ چرا که برای تأمین انرژی ارزان و حمایت‌های سیاسی و اقتصادی به‌شدت به ونزوئلا متکی است.

در پاناما نیز سطح نگرانی‌ها بالا خواهد بود. ترامپ پیش‌تر بر سر کنترل کانال پاناما، این کشور را به اقدام نظامی تهدید کرده بود.
دولت‌های اقتدارگرا در سراسر جهان با دقت گام‌های بعدی ترامپ را زیر نظر خواهند داشت؛ همان‌گونه که متحدان دموکراتیک واشنگتن نیز چنین خواهند کرد. برای شی جین‌پینگ که نیروهایش هفته گذشته در حال تمرین اقدام نظامی علیه «جدایی‌طلبان» تایوان بودند، ترامپ اکنون سابقه‌ای ایجاد کرده است که شاید روزی خود از آن با رضایت پیروی کند.
کودتای ترامپ مستقیماً قواعد و اصول نظم بین‌المللی‌ را به چالش می‌کشد. ایالات متحده بار دیگر سازمان ملل و شیوه‌های سنتی رسیدگی به اختلافات میان‌دولتی را نادیده گرفته و ظاهراً با کمترین توجه یا تأمل نسبت به پیامدهای بعدی در ونزوئلا دست به عمل زده است.

اگر در ونزوئلا خلأ قدرتی شکل بگیرد، نظم عمومی ممکن است فروبپاشد و جرقه جنگ داخلی یا کودتای نظامی زده شود. همچنین مشخص نیست که اقدام نظامی اخیر آمریکا پایان یافته یا ممکن است بیش از این تشدید شود.
این تصور که رهبران مخالف تبعیدی، مانند ماریا کورینا ماچادو- برنده جایزه صلح نوبل ۲۰۲۵- به‌سرعت بازخواهند گشت و دموکراسی کامل فوراً احیا خواهد شد، ساده‌لوحانه است.
اقدام بی‌پروا و نسنجیده ترامپ باید سرانجام به افسانه همیشگی و گمراه‌کننده‌ای که او از خود به‌عنوان «صلح‌ساز جهانی» ساخته بود، پایان دهد. جای تعجب نیست که صلح دست‌نیافتنی به نظر برسد و به‌طرزی عجیب، حتی در حالی که ترامپ خود را صلح‌سازی بی‌طرف و مخالف مداخله معرفی می‌کند، هم‌زمان علیه جهان جنگ به راه انداخته است.

ترامپ از زمان بازگشتش به قدرت در یک سال پیش یمن را بمباران کرده و پس از سست‌کردن قواعد درگیری، بی‌ملاحظه باعث کشته‌شدن شمار زیادی غیرنظامی شده است؛ نیجریه را بمباران کرده، آن هم با نتایجی معکوس؛ سومالی، عراق و سوریه را بمباران و به ایران حمله کرده است، جایی که با فریبکاری، موفقیت این حملات به تأسیسات هسته‌ای را اغراق‌آمیز جلوه داد. او حتی از رد احتمال بمباران گرینلند- قلمرو حاکمیتی یکی از متحدان ناتو، یعنی دانمارک-خودداری می‌کند.
در ذهن ترامپ چه می‌گذرد؟ تفسیر خوشبینانه این است که در مسائل جنگ و صلح، او اساساً نمی‌داند چه می‌کند؛ نه راهبردی دارد و نه درکی روشن و سیاست را بنا بر حال‌وهوای لحظه‌ای خود می‌سازد.
تفسیر تاریک‌تر می‌گوید او دقیقاً می‌داند چه می‌کند و اینکه بدتر و بیشتر در راه است. مانند رؤسای‌جمهوری پیشین که در دوره دوم خود در داخل کشور به بن‌بست خورده بودند، ترامپ صحنه جهانی را عرصه‌ای مناسب‌تر برای اعمال قدرت و ارضای خودبزرگ‌بینی می‌یابد. او میراثی خونین بنا می‌کند.