رشد دوبرابری قیمت اقلام سفره افطار و سحری

شرق/متن پیش رو در شرق منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
 
‌کیمیا نعمت‌اله| ماه رمضان سال 1404 در حالی شروع شده است که بهای اقلام سفره افطاری امسال در مقایسه با ماه رمضان سال پیش جهش بیش از دو‌برابری داشته و در برخی انواع کالا تا چهار برابر می‌رسد. شوک تورمی قیمت مواد غذایی در ماه‌های اخیر بارها خبرساز شد و البته دولت با حذف ارز 28‌هزار‌و 500 تومانی واردات کالاهای اساسی، به شوک دیگری در این بازار دامن زد.

تورم مواد غذایی 3 رقمی شد
قیمت مواد غذایی در بازار ایران تورم سه‌رقمی را تجربه می‌کند. بر‌اساس گزارش ماهانه مرکز آمار ایران سرعت گرانی اقلام مصرفی به‌ویژه مواد غذایی در دی‌ماه ۱۴۰۴ رشد کم‌سابقه‌ای داشته است. طبق بررسی‌های این نهاد، متوسط قیمت کالاها و خدمات مصرفی در دی‌ماه 7.9 درصد بیشتر از ماه قبل بوده است. این رقم که نرخ تورم ماهانه خوانده می‌شود، دومین رقم بالای تورم ماهانه اعلامی دست‌کم در یک دهه گذشته است و فقط در خرداد ۱۴۰۱ (یعنی سه‌سال‌و نیم قبل) ایران تورم ماهانه شدیدتری را تجربه کرده است. در کنار این، قیمت اقلام مصرفی از دی ۱۴۰۳ تا دی ۱۴۰۴ به طور میانگین ۶۰ درصد افزایش یافته است. این بالاترین نرخ تورم نقطه به نقطه‌ای است که از زمان انتشار نرخ تورم از سوی مرکز آمار ایران اعلام شده است. عامل اصلی این مسئله تصمیم دولت مسعود پزشکیان برای حذف نرخ ارز ترجیحی 28‌هزار‌و 500 تومانی است. در پی اعلام این تصمیم، قیمت روغن نباتی تقریبا یکباره سه برابر شد و اقلام دیگری نظیر گوشت، مرغ، تخم‌مرغ و ماکارونی هم افزایش شدیدی داشتند.

بررسی‌های مرکز آمار نشان می‌دهد در مدت یک ماه، قیمت گروه لبنیات و تخم‌مرغ بیشتر از ۱۹ درصد، گروه گوشت و مرغ تقریبا ۲۰ درصد‌ و قیمت گروه «روغن‌ها و چربی‌ها» بیش از ۵۰ درصد بالا رفته است. در مجموع قیمت مواد غذایی در دی‌ماه ۱۴۰۴ به طور میانگین 13.8 درصد بیشتر از ماه قبل و 89.9 درصد بیشتر از دی ۱۴۰۳ بوده است. بر‌اساس گزارش مرکز آمار ایران قیمت نان، برنج و غلات از دی 1403 تا دی 1404 حدود 113.6 درصد، گوشت و مرغ 80.6 درصد، لبنیات و تخم مرغ 87.2 درصد و میوه و خشکبار 118.7 درصد رشد داشته است. همچنین بهای روغن و چربی‌ها 116.9 درصد و چای و نوشیدنی 70.9 درصد طی این مدت رشد کرده است. ‌رشد درخورتوجه مواد غذایی سبب شده است که سرانه مصرف و حتی رفتار مصرفی مردم در انواع مواد غذایی تحت تأثیر گرانی قرار بگیرد.

‌قیمت خرما 2 برابر و بهای لبنیات 4 برابر شد
بررسی قیمت اقلام غذایی سفره رمضان نشان می‌دهد که امسال روزه‌داران ناچار هستند حداقل دو برابر سال گذشته برای سفره افطاری و سحری خود هزینه کنند.‌ از ماه رمضان سال گذشته تاکنون قیمت خرمای مضافتی چیزی بیشتر از دو برابر افزایش قیمت داشته است. بهای هر جعبه خرما سال گذشته در بازه 70 تا 120 هزار تومان قرار داشت و اکنون به رقم 250 هزار تومان رسیده است. درباره گروه کالایی لبنیات هم افزایش قیمت‌ها درخورتوجه بوده است؛ برای مثال پنیر سفید 515 گرمی با رشد حدود چهار برابری قیمت‌ها از حدود 40 هزار تومان پارسال به 158 هزار تومان رسیده است. انجمن صنایع لبنی درباره رشد درخورتوجه قیمت لبنیات توضیح داده است: «براساس مصوبه‌ای که به‌تازگی تصویب شده، قیمت هر کیلوگرم شیر خام 46‌هزار‌و 500 تومان تعیین شده و رشد درخورتوجه قیمت شیر خام عامل اصلی رشد قیمت لبنیات بوده است». همچنین بر‌اساس توضیحات این انجمن صنفی کاهش قدرت خرید مردم سبب شده است‌ از ابتدای سال جاری تاکنون، حدود 10 درصد مصرف لبنیات در کشور کاهش داشته باشد. همچنین بررسی‌ها درباره سایر اقلام اصلی سفره افطار نشان می‌دهد‌ قیمت نان بربری ساده به 25 تا 30 هزار تومان رسیده و یک بسته چای 400‌گرمی حدود 700 هزار تومان قیمت دارد و قیمت یک کیلو قند شکسته‌شده که سال گذشته 50 هزار تومان بود با افزایش بیش از سه برابر به نرخ 187 هزار تومان رسیده است. همچنین قیمت هر کیلو‌گرم زولبیا و بامیه که در سال گذشته 200 هزار تومان بود، با فرارسیدن ماه رمضان امسال با بیش از دو برابر افزایش قیمت به نرخ 400 تا 500 هزار تومان رسیده است.

الگوی خرید مردم تغییر کرده است
گزارش‌های میدانی از بازار و خرده‌فروشان نشان می‌دهد‌ سفره خانوار‌ها در ماه‌های اخیر کوچک‌تر از گذشته شده‌ و این کوچک‌شدن باعث تغییر رفتار در الگوی مصرفی خانوار‌ها شده است. در آستانه ماه مبارک رمضان 1404 فروشندگان می‌گویند‌ اغلب مشتریان که در سال‌های گذشته کیسه‌های 10کیلوگرمی و حتی تا 50کیلوگرمی برنج را خریداری می‌کردند، حالا خریدهای‌شان به کیسه‌های پنج‌کیلوگرمی و بیشتر یک‌کیلوگرمی تغییر کرده است. همچنین بیشتر مردم به‌جای انتخاب برنج مرغوب و با‌کیفیت به سمت برنج‌هایی با کیفیت پایین‌تر روی آورده‌اند.

حسینی، خواربار‌فروش محله نیروهوایی تهران، به «شرق» می‌گوید: «پیش‌تر مشتریانی داشتم که اول از کیفیت برنج مطمئن می‌شدند و مقدار مورد نیاز چندماهه خود را تهیه می‌کردند و دست به خرید می‌زدند، اما حالا می‌بینیم وقتی مشتریان وارد مغازه می‌شوند، اول قیمت را می‌پرسند و بعد تصمیم می‌گیرند چقدر و چه کیفیتی را خریداری کنند».

به گفته او: «این تغییر الگو علاوه بر فشار بر مصرف‌کنندگان، مشکلاتی نیز برای خود کاسب‌ها ایجاد کرده است و این تقاضای پایین و فروش محدود موجب شده قیمت‌گذاری برای فروشندگان دشوار شود و تقاضای برنج‌هایی با کیفیت‌های پایین‌تر آنها را مجبور کرده است تا به فروش انواع برنج و کیفیت‌های پایین روی بیاورند که سود کمتری دارد و درنهایت توان اقتصادی فروشندگان هم کاهش می‌یابد». بررسی قیمت‌ها در بازار برنج نشان می‌دهد هر کیلوگرم برنج هاشمی که در سال 1403 حدود 190 تا 200 هزار تومان بود، در ماه رمضان امسال با افزایش بیشتر از دو برابر قیمت به کیلویی 420 تا 445 هزار تومان رسیده است.

همچنین باید گفت‌ بازار اقلام پروتئینی در یک سال گذشته یکی از ملموس‌ترین نمونه‌های فشار تورمی بر سبد غذایی خانوار بوده است. در ماه رمضان 1403 قیمت هر کیلو گوشت ماهیچه گوساله حدود 650 هزارتومان و گوشت گوسفندی حدود 750 هزار تومان بود و در همان زمان مرغ به‌ عنوان اصلی‌ترین جایگزین گوشت قرمز با نرخ حدود 90 هزار تومان عرضه می‌شد اما در ماه رمضان امسال گوشت قرمز با افزایش حدود دو‌برابری به بیشتر از یک‌میلیون‌و 500 هزار تومان رسیده است و قیمت مرغ هم با افزایش بیش از دو‌برابری به حدود 215 هزار تومان رسیده است. جالب است‌ در‌این‌میان اقلام جایگزین هم از تیغ گرانی در امان نمانده‌اند. حبوبات که به‌ عنوان کالای جایگزینی مقرون‌به‌صرفه برای گوشت قرمز شناخته می‌شد، داده‌ها در ماه رمضان 1404 نشان می‌دهد این گروه کالایی نیز با جهشی درخورتوجه در قیمت روبه‌رو شده و عملا نقش جایگزینی خود را از دست داده است. به طوری که قیمت لوبی‌چیتی 900‌گرمی که در سال گذشته حدود 200 تا 240 هزار تومان بود، اکنون به رقم 655 هزار تومان رسیده است و لوبیا‌قرمز ایرانی 900‌گرمی نیر با قیمت 500 هزار تومانی عرضه می‌شود و این ارقام نشان می‌دهد‌ حالا قیمت اقلام ارزان‌قیمت و جایگزین گروه‌های اصلی مواد غذایی هم رشد درخورتوجهی را تجربه‌ و سبد خوراکی مردم را با فشار مضاعفی روبه‌رو کرده است.