انقلاب در والیبال، ١٢ قانون جدید و‌ مهم

ورزش 3/فدراسیون جهانی والیبال از تصویب مجموعه‌ای از قوانین جدید خبر داد که قرار است در فصل بین‌المللی ۲۰۲۶ به صورت آزمایشی اجرا شوند.
 فدراسیون جهانی والیبال اعلام کرد هیئت اجرایی این نهاد، مجموعه‌ای از قوانین، مقررات و رویه‌های جدید را برای اجرا به صورت آزمایشی در فصل ۲۰۲۶ تصویب کرده است. این طرح‌ها در جریان رقابت‌های رسمی مورد بررسی قرار می‌گیرند و هرگونه تغییر در قوانین رسمی والیبال، پس از پایان دوره آزمایشی و ارزیابی نهایی اعمال خواهد شد.
بر اساس اعلام فدراسیون، این تست‌ها در رقابت‌های لیگ ملت‌های والیبال ۲۰۲۶، مسابقات قهرمانی جهان زیر ۱۷ سال و همچنین قهرمانی‌های قاره‌ای سال ۲۰۲۶ اجرا می‌شود. هدف از این بازنگری گسترده، بهبود جریان بازی، ساده‌سازی قوانین و افزایش درک و تعامل هواداران با این رشته عنوان شده است.
قوانین پیشنهادی بخش‌های مختلفی از جمله نحوه اجرای برخی صحنه‌های بازی، فرآیند چالش ویدئویی، تعامل بین مربیان و داوران و همچنین تشریفات پیش از مسابقه را در بر می‌گیرد. فدراسیون جهانی والیبال تأکید کرده است که این تغییرات در راستای مدرن‌سازی والیبال و ارتقای تجربه تماشاگران و تیم‌ها صورت می‌گیرد و پس از پایان مرحله آزمایشی، درباره دائمی شدن آن‌ها تصمیم‌گیری خواهد شد.
این تغییرات قوانین به شرح زیر است:
*قانون اول: ممنوعیت گرفتن و پرتاب توپ در حمله (اجرای دقیق قانون ۹.۲.۲)

بر اساس قانون جدید، بند ۹.۲.۲ درباره نحوه تماس با توپ در حمله با دقت و سخت‌گیری بیشتری اجرا خواهد شد. طبق این دستورالعمل، بازیکن در زمان ضربه حمله نباید توپ را بگیرد یا پرتاب کند و تماس با توپ باید کاملاً کوتاه، لحظه‌ای و بدون مکث باشد.
در این چارچوب، اقداماتی مانند تغییر جهت دادن توپ با مکث، حمله دو دستی، هل دادن توپ، بلاک‌اوت با دست باز و هرگونه حمل یا نگه‌داشتن توپ غیرمجاز اعلام شده است. به عبارت دیگر، هر نوع تماسی که شائبه «گرفتن» یا «همراهی طولانی توپ» را ایجاد کند، خطا محسوب می‌شود.
تنها استثنا در این قانون، حرکت موسوم به «کج کردن» یا تیپ زدن آرام توپ است؛ آن هم به شرطی که تماس با توپ بسیار کوتاه و کاملاً آنی باشد. هدف از این سخت‌گیری، افزایش شفافیت در داوری و جلوگیری از طولانی شدن و غیرطبیعی شدن حرکات تهاجمی در جریان بازی است.
*قانون دوم: فهرست بازیکنان تیم در مسابقات فدراسیون جهانی والیبال
بر اساس قانون جدید، در مسابقات تحت نظر فدراسیون جهانی والیبال، هر تیم می‌تواند بین ۱۲ تا ۱۴ بازیکن را در فهرست مسابقه ثبت کند. این بازه به تیم‌ها انعطاف بیشتری برای مدیریت ترکیب و شرایط مسابقات می‌دهد.
طبق این مقررات، حضور حداقل یک لیبرو در فهرست ثبت‌شده الزامی است. همچنین تیم‌ها این اختیار را دارند که از میان بازیکنان ثبت‌نام‌شده، دو لیبرو انتخاب کنند تا در صورت نیاز از هر دو در ترکیب بهره ببرند.
تیم‌ها تا یک ساعت پیش از آغاز مسابقه فرصت دارند فهرست نهایی و انتخاب لیبرو یا لیبروهای خود را اعلام کنند. این تغییر با هدف افزایش انعطاف‌پذیری فنی و بهبود مدیریت تیم‌ها در رقابت‌های رسمی اعمال خواهد شد.
*قانون سوم: سیستم نشانه‌گذاری برای چالش ویدئویی
بر اساس مقررات جدید فدراسیون جهانی والیبال، تیم‌ها می‌توانند در طول هر رالی، صحنه یا اقدامی را که احتمال می‌دهند در پایان آن قابل اعتراض باشد، نشانه‌گذاری کنند. این علامت‌گذاری به داوران کمک می‌کند در صورت نیاز، سریع‌تر به همان لحظه مشخص مراجعه کنند.
در پایان رالی، تنها در صورتی که تیم امتیاز را از دست بدهد، می‌تواند یکی از صحنه‌هایی را که پیش‌تر نشانه‌گذاری کرده، برای چالش رسمی انتخاب کند. صحنه‌ای که در میانه رالی علامت‌گذاری نشده باشد، در پایان قابل اعتراض نخواهد بود. اگر هر دو تیم در یک رالی اقداماتی را نشانه‌گذاری کرده باشند، صحنه‌ها به ترتیب زمانی بررسی می‌شود و نخستین خطای مشاهده‌شده ملاک تصمیم‌گیری خواهد بود.
همچنین سیستم نشانه‌گذاری باید به دکمه «شروع رالی» متصل باشد تا امکان بازگشت سریع به ابتدای صحنه و بررسی دقیق‌تر تصاویر فراهم شود. هدف از اجرای این طرح، افزایش دقت داوری، تسریع روند بررسی و ایجاد شفافیت بیشتر در فرآیند چالش است.
*قانون چهارم: تفسیر برخورد دوگانه در ضربه دوم
بر اساس توضیحات جدید فدراسیون جهانی والیبال، برخورد دوگانه در زمان پاس یا ضربه تنظیم (تماس دوم تیم) همچنان مجاز خواهد بود، به شرطی که توپ در همان سمت زمین باقی بماند و به زمین حریف منتقل نشود.
به این ترتیب، اگر در جریان پاس‌دادن، توپ به‌صورت ناخواسته دو بار با دست‌های بازیکن تماس پیدا کند اما کنترل بازی حفظ شود و توپ از زمین خودی خارج نشود، خطایی اعلام نخواهد شد. این موضوع بیشتر برای شفاف‌سازی داوری در صحنه‌های مربوط به پاس اهمیت دارد
طبق اعلام فدراسیون، برای این مورد نیازی به اصلاح متن قانون اصلی وجود ندارد و تنها تفسیر اجرایی آن به شکل دقیق‌تری مورد تأکید قرار گرفته است تا از سخت‌گیری‌های غیرضروری جلوگیری شود.
*قانون پنجم – تماس توپ با سقف و سازه‌های بالای زمین
اگر توپ در ضربهٔ اول یا دوم با زیرساخت‌های بالای زمین بازی (مانند سقف یا سازه‌های ثابت) تماس پیدا کند و در همان سمت زمین قابل بازی باقی بماند، رالی ادامه خواهد یافت.اگر توپ پس از تماس با سقف یا زیرساخت‌های بالای زمین بازی به زمین حریف بازگردد، خطا اعلام می‌شود.
تماس توپ با بادامک عنکبوتی، بادامک جرثقیلی یا سایر سازه‌های معلق داخل محدودهٔ زمین بازی، موجب توقف بازی و تکرار رالی خواهد شد.
*قانون ششم – خارج از چرخش / موقعیت تیم دریافت‌کننده
تیم دریافت‌کننده باید در زمان سوت داور در ترتیب چرخشی صحیح قرار داشته باشد، اما پس از شروع حرکت سرویس‌کننده مجاز به جابه‌جایی است. بازیکنان می‌توانند موقعیت یا چرخش صحیح خود را هم‌زمان با آغاز حرکت سرویس‌کننده ترک کنند؛ از جمله با گام‌برداشتن، تغییر موقعیت بدن یا حرکت دست و پا در اولین فاز اجرای سرویس.
*قانون هفتم – ارتباط مربی با داور اول
سرمربی مجاز است برای دریافت توضیح، شفاف‌سازی یا تأیید دربارهٔ نوع چالش درخواستی یا یک تصمیم داوری، به داور اول نزدیک شده و با او گفت‌وگو کند. با این حال، طرح شکایت، اعتراض یا جدال دربارهٔ تصمیم داور همچنان ممنوع است. گفت‌وگو باید در چارچوب احترام و صرفاً جهت توضیح فنی انجام شود.
*قانون هشتم – لمس توپ در دفاع و دریافت سرویس
لمس توپ در دفاع و هنگام دریافت سرویس در چارچوب مقررات چالش بررسی و ارزیابی خواهد شد. برای تغییر یا لغو تصمیم اولیه داور، باید یک تماس واضح و قابل مشاهده در بازبینی ویدیویی اثبات شود. در صورتی که مدرک ویدیویی در دسترس نباشد یا تماس به‌صورت قطعی قابل تشخیص نباشد، تصمیم اولیه داور معتبر و پابرجا خواهد ماند.
*قانون نهم – کاهش زمان استراحت پس از چالش
پس از اعلام نتیجه یک چلنج، تیمی که درخواست ویدیوچک را ارائه کرده است، تا پیش از آغاز رالی بعدی مجاز به درخواست تایم‌اوت نخواهد بود. در مقابل، تیمی که درخواست چلنج نکرده است، همچنان حق درخواست تایم‌اوت را مطابق مقررات حفظ می‌کند. این محدودیت برای تمامی چالش‌ها، چه در پایان رالی و چه در جریان رالی، اعمال می‌شود.
*قانون دهم – پروتکل گرم‌کردن
یک دورهٔ گرم‌کردن اختصاصی ۹۰ ثانیه‌ای برای تمرین سرویس به پروتکل گرم‌کردن اضافه می‌شود. در بخش گرم‌کردن حمله، هر دو تیم به‌صورت مشترک از تور استفاده می‌کنند. اما در بخش گرم‌کردن سرویس، ابتدا تیم A به مدت ۹۰ ثانیه در زمین تمرین می‌کند و پس از آن تیم B نیز همان مدت زمان را در اختیار خواهد داشت. هدف از این اصلاح، افزایش ایمنی و کاهش ریسک آسیب‌دیدگی ورزشکاران است.
*قانون یازدهم – تعویض‌ها
تعداد تعویض‌های مجاز برای هر تیم در هر ست از شش مورد به هشت مورد افزایش می‌یابد. این تغییر با هدف ایجاد انعطاف بیشتر در مدیریت ترکیب تیم و افزایش پویایی بازی اعمال می‌شود.
*قانون دوازدهم – استفاده از سوت داور
در مواردی که توپ به‌صورت واضح داخل یا خارج زمین فرود می‌آید، سرویسی که از تور عبور نمی‌کند، یا بلاک روشنی که مستقیماً موجب خروج توپ از زمین بازی می‌شود، داور ملزم به استفاده از سوت نخواهد بود.در این شرایط، تصمیم بر اساس وضوح صحنه و تشخیص مستقیم انجام می‌شود.