ونزوئلا؛ امکان حمله تمام‌ عیار آمریکا

اکو ایران/متن پیش رو در اکو ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست

گروه بین‌المللی بحران گزارش سالانه خود از 10 مناقشه بزرگ سال 2026 را که باید رصد کرد، منتشر کرده است. در ادامه، بخش مروبط به کمپین نظامی آمریکا علیه ونزوئلا را مشاهده می‌کنید

در اواخر سال 2025، ایالات متحده بزرگ‌ترین حضور نظامی خود در جنوب دریای کارائیب در دهه‌های اخیر را آغاز کرد که ظاهرا به عنوان بخشی از برنامه‌ها برای برکناری نیکولاس مادورو، رئیس‌جمهوری ونزوئلا، از قدرت بود. گارد ساحلی ایالات متحده در ماه دسامبر به توقیف نفت‌کش‌هایی اقدام کرد که نفت خام تحریم‌شده ونزوئلا را صادر می‌کردند؛ موضوعی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، آن را محاصره نامید.

به نوشته گروه بین‌المللی بحران، ترامپ در طول دوره نخست ریاست‌جمهوری خود، مادورو را تحت فشار قرار داد، تحریم‌های شدیدی اعمال کرد، یک رهبر مخالف را به عنوان رئیس‌جمهور به رسمیت شناخت و از یک کودتای ناشیانه حمایت کرد. رئیس‌جمهوری ایالات متحده پس از بازگشت به قدرت، ابتدا با اعزام ریک گرنل، فرستاده خود به کاراکاس، رویکرد متفاوتی برای دستیابی به توافق در پیش گرفت. این تلاش‌ها منجر به آزادی چندین گروگان آمریکایی و ترغیب مادورو به بازگرداندن ونزوئلایی‌های اخراجی شد، در حالی‌که ترامپ به شرکت بزرگ نفتی آمریکایی شورون اجازه داد با وجود تحریم‌ها، به تولید نفت خام در این کشور ادامه دهد.

 یک کمپین تندروتر به رهبری مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا که همچنین به عنوان مشاور امنیت ملی فعالیت می‌کند، این رویکرد را محکوم کرد. تا ماه آوریل، دولت آمریکا اقدامات تنبیهی را افزایش داده بود. ایالات متحده این بار سیاست خود را نه به عنوان تلاشی برای احیای دموکراسی ونزوئلا که احتمالا برای پایگاه «اول آمریکا»ی ترامپ جذابیت کمی دارد، بلکه به عنوان مبارزه‌ای برای مهار قاچاق مواد مخدر مطرح کرد. در واقعیت، در حالی‌که برخی از مقامات ارشد ونزوئلا از ترانزیت کوکائین به این کشور سود می‌برند، هیچ یک از فنتانیل‌هایی که جوامع ایالات متحده را ویران می‌کند، از ونزوئلا نمی‌آید.

ماه‌های پایانی سال 2025 شاهد تشدید لفاظی‌های ترامپ و دیگر مقامات آمریکایی بود؛ مادورو از سوی رئیس‌جمهوری آمریکا، «تروریست مواد مخدر» نامیده شد و ترامپ قول داد که او را به دست عدالت بسپارد. نیروی دریایی ایالات متحده که به جنوب کارائیب اعزام شده بود، همچنین به هدف قرار دادن قایق‌های کوچک در سواحل ونزوئلا اقدام کرد که ادعا می‌شد در حال قاچاق مواد مخدر هستند. به نظر می‌رسد ماریا کورینا ماچادو، رهبر مخالفان ونزوئلا و برنده جایزه صلح نوبل 2025 که مدت‌هاست از فشار نظامی خارجی برای برکناری مادورو حمایت می‌کند و ظاهرا روبیو را به خوبی می‌شناسد، در شکل‌دهی به سیاست ایالات متحده تأثیرگذار است.

بعید به نظر می‌رسد که رده‌های بالای ارتش ونزوئلا که روابط نزدیکی با دولت مادورو دارند، علیه او شوند. حمله تمام‌عیار ایالات متحده نیز احتمالا در برنامه نیست. چهره‌های بانفوذ نزدیک به ترامپ با این ایده مخالفت می‌کنند. در هر صورت، تعداد کمی از نیروهای زمینی ایالات متحده در کارائیب هستند. اما بعید به نظر می‌رسد که ترامپ بدون دستاوردی که بتواند به عنوان پیروزی جلوه دهد، عقب‌نشینی کند. او ممکن است حملاتی را به تأسیسات نظامی یا باندهای مخفی انجام دهد. ظاهرا آمریکا نفت‌کش‌های بیشتری را توقیف خواهد کرد.

دستور حمله به خود مادورو برای سرنگونی، گامی چشمگیرتر خواهد بود، اگرچه احتمالا یک وفادار یا حداقل کسی که مصمم به حفظ ساختارهای قدرت موجود باشد، جای مادورو را خواهد گرفت یا ممکن است دولت ونزوئلا دچار درگیری‌های جناحی شود.

طبق گزارش‌ها، مادورو در جست‌وجوی یک راه خروج، سهام عمده‌ای در شرکت‌های نفتی ونزوئلا به ایالات متحده پیشنهاد داده است. برخی تحلیل‌گران می‌گویند ترامپ ممکن است به جای کناره‌گیری مادورو، بخش بزرگی از ذخایر عظیم نفتی ونزوئلا را به عنوان راهی برای ادعای انجام ماموریت بپذیرد. از طرف دیگر، شاید مادورو در صورت دریافت تضمین‌هایی مبنی بر محافظت از پیگرد قانونی در ایالات متحده و دادگاه کیفری بین‌المللی یا تبعید به جایی که امن می‌داند، از قدرت کناره‌گیری کند.

 اما حتی اگر این اتفاق رخ دهد، یک گذار مسالمت‌آمیز حداقل مستلزم تقسیم موقت قدرت بین مخالفان و بخش‌هایی از دولت فعلی است که دولت مرکزی، سیستم‌های قضایی و امنیتی و اکثریت قریب به اتفاق مقامات محلی را اداره می‌کنند. چه یک توافق نفتی با خود مادورو و چه یک گذار که شامل تقسیم قدرت باشد، برای ماچادو و همچنین متحدان تندرویی مانند روبیو که امیدوارند تغییر رژیم در ونزوئلا راه را برای وضعیتی مشابه در کوبا هموار کند، این یک امر دشوار خواهد بود. خود ترامپ باید این مصالحه را تحمیل کند.

طرفداران سرنگونی کل سیستم استدلال می‌کنند که خطرات بیش از حد بزرگ‌نمایی شده‌اند. آن‌ها می‌گویند شکست پروژه‌های تغییر رژیم در خاورمیانه، درس عبرتی (برای مورد ونزوئلا) محسوب نمی‌شود؛ چراکه ونزوئلا برخلاف آن کشورها، درگیر شکاف‌های فرقه‌ای نیست و از پیشینه‌ای دموکراتیک برخوردار است که می‌تواند به آن تکیه کند.

مطمئنا بسیاری از ونزوئلایی‌ها و همسایگان این کشور از سال‌ها دیپلماسی شکست‌خورده برای پایان دادن به بحران سیاسی این کشور ناامید شده‌اند. یک فاجعه انسانی یک دهه‌ای که تقریبا یک چهارم جمعیت ونزوئلا را به پناهنده تبدیل کرده، قرار است با ظهور دوباره ابرتورم، وخیم‌تر شود.

اما احتمال اینکه اقدام نظامی برای برکناری مادورو به شکست منتهی شود، بالا است. برخی نیروهای دولتی ممکن است شورش کنند، اما بخش‌هایی از افسران ارشد ارتش احتمالا در برابر تغییر رژیم مقاومت خواهند کرد. گروه‌های مسلح فعال در بیشتر نقاط این کشور از هرگونه خلأ قدرت برای تثبیت یا گسترش کنترل منطقه‌ای خود سوء استفاده خواهند کرد. این گروه‌ها شامل گروه‌های مسلح آموزش‌دیده با پایگاهی در محله‌های فقیرنشین شهری و همچنین «شبه نظامیان شهروند» هستند که مادورو اخیرا بسیج کرده است.

باندهای جنایتکار در شهرها و حومه شهرها حضور دارند. ارتش آزادی‌بخش ملی، یک گروه شورشی کلمبیایی که چندین هزار جنگجوی سرسخت در سراسر ونزوئلا دارد، بارها متعهد شده است که به روی هر نیروی خارجی که وارد می‌شود، آتش بگشاید. به طور خلاصه، تغییر رژیم نظامی بیشتر احتمال دارد باعث هرج و مرج، جریان پناهندگان بیشتر و یک درگیری طولانی شود تا یک گذار آرام به وضعیتی بهتر.