بازار تهران روی خط حادثه؛ هشدار درباره «بمب ساعتی» در قلب پایتخت

در دل بازار تهران، جایی که هر روز هزاران نفر برای خرید، کار و گذران زندگی رفت‌وآمد می‌کنند، موضوعی قدیمی دوباره به صدر هشدارها بازگشته است: «ایمنی». این بار اما لحن مسئولان صریح‌تر و هشدارها جدی‌تر از گذشته است؛ تا جایی که مدیریت بحران استانداری تهران از «ترک فعل» دستگاه‌ها سخن می‌گوید و پای دستگاه قضائی را به میان می‌کشد.

هم‌زمان با افزایش نگرانی‌ها در خصوص ایمنی بازار، مسئولان استانداری تهران اعلام کردند، همه دستگاه‌هایی که به هر شکل در ایمن‌سازی بازار تهران کوتاهی کرده‌اند، فقط تا پایان سال فرصت دارند تعهدات خود را عملی کنند. به گفته آن‌ها، این هشدار یک اخطار تشریفاتی نیست و در صورت بی‌توجهی، پرونده‌ها از مسیر قضائی پیگیری خواهد شد.

این هشدارها، واکنشی مستقیم به نگرانی‌های فزاینده درباره وضعیت سراها و بناهای ناایمن بازار است؛ نگرانی‌هایی که مدتی است، جدی‌تر از قبل شد است.

سعید بشیری، معاون عمرانی فرماندار تهران، در تشریح جزئیات تصمیم‌ها در خصوص رفع نگرانی‌های ایمنی در بازار تهران به خبرنگار مهر می‌گوید: نکته کلیدی در خصوص تصمیمات، زمان‌بندی مشخص برای هر مأموریت است.

ضرب‌الاجل پایان سال برای ناایمن‌های بازار تهران؛ پیگرد قضائی در انتظار متخلفان

به گفته او، بخشی از این اقدامات باید ظرف ۷۲ ساعت انجام شود و برخی دیگر حداکثر تا یک ماه فرصت دارند. بشیری تأکید می‌کند: برای ضمانت اجرایی این تصمیمات، اگر لازم باشد، موضوع را از طریق دستگاه قضائی دنبال خواهیم کرد.

حامد یزدی‌مهر، سرپرست مرکز مدیریت بحران استانداری تهران و جانشین اول استاندار در ستاد پیشگیری و فرماندهی عملیات پاسخ به بحران، نیز در گفتگو با خبرنگار مهر هشدار صریح‌تری می‌دهد.

او می‌گوید: فرصت دستگاه‌هایی که در ایمن‌سازی بازار ترک فعل داشته‌اند، محدود و غیرقابل تمدید است.

به گفته یزدی‌مهر، وعده استانداری روشن است: دستگاه‌هایی که به‌طور قطعی در قبال بازار تهران کوتاهی کرده‌اند، حتماً از طریق مراجع قضائی مورد رسیدگی قرار می‌گیرند.

او یکی از گام‌های اساسی برای آغاز ایمن‌سازی بازار را همراهی جدی میراث فرهنگی می‌داند؛ به‌ویژه در محدوده تاریخی بازار تهران.

میراث فرهنگی تهران آماده همکاری در محدوده تاریخی بازار

اما بازار تهران فقط مجموعه‌ای از مغازه‌ها و سراها نیست؛ شبکه‌ای پیچیده از گذرهای باریک، انبارهای قدیمی و بناهایی است که بعضاً دهه‌ها بدون بازسازی جدی باقی مانده‌اند. همین ویژگی‌هاست که هر حادثه کوچک را به تهدیدی بزرگ تبدیل می‌کند.

به‌ویژه در ساعات شلوغی، وقتی رفت‌وآمد مردم به اوج می‌رسد، تصور وقوع یک آتش‌سوزی یا حادثه ناگهانی، نگرانی‌ها را دوچندان می‌کند؛ نگرانی‌ای که سال‌هاست میان کسبه و رهگذران مشترک است.

کارشناسان ایمنی بارها هشدار داده‌اند که بازار تهران، به‌دلیل بافت فرسوده و تراکم بالا، نیازمند تصمیم‌های سریع و بدون تعارف است؛ تصمیم‌هایی که اجرای آن‌ها بیش از هر چیز به اراده دستگاه‌های مسئول بستگی دارد.

اکنون با تعیین ضرب‌الاجل، این پرسش جدی‌تر از همیشه مطرح است که آیا این بار هشدارها به اقدام عملی ختم می‌شود یا بازار باید منتظر حادثه‌ای دیگر بماند تا دوباره نام ایمنی بر سر زبان‌ها بیفتد.

در رابطه با محدوده تاریخی بازار نیز مرتضی ادیب زاده معاون میراث فرهنگی و گردشگری استان تهران به خبرنگار مهر می‌گوید، که میراث فرهنگی آمادگی دارد با شهرداری منطقه ۱۲ و مالکان بناهای تاریخی همکاری کند، تا طرح‌های ایمن‌سازی ارائه شود، بازدیدهای میدانی انجام گیرد و آسیب‌شناسی دقیق صورت بگیرد.

استفاده گسترده از وسایل گرمایشی غیراستاندارد

در کنار مسائل سازه‌ای، موضوع انشعابات انرژی نیز به‌عنوان یکی از موانع اصلی ایمن‌سازی مطرح شده است. استفاده گسترده از وسایل گرمایشی غیراستاندارد، هیترهای برقی پرمصرف و شیوه‌های ناایمن پخت‌وپز، بازار را در فصل زمستان به نقطه‌ای پرخطر تبدیل کرده است.

به گفته مسئولان شهری، گاز شهری در مقایسه با روش‌های فعلی، خطرات کمتری دارد، اما نبود زیرساخت مناسب باعث شده بازار به سمت مصرف بالای برق و تجهیزات غیراصولی سوق پیدا کند.

در میان این هشدارها، صدای کسبه بازار هم شنیده می‌شود، یکی از فروشندگان قدیمی در بازار کفاش‌ها می‌گوید: همه ما نگرانیم. یک حادثه کوچک می‌تواند کل راسته را درگیر کند. سال‌هاست می‌گویند ایمن‌سازی، اما کمتر چیزی در عمل دیده‌ایم.

کسبه دیگری در یکی از سراهای قدیمی بازار می‌افزاید: ما همکاری می‌کنیم، اما باید راهکار بدهند. نه این‌که فقط هشدار بدهند.

بازار تهران، قلب تپنده اقتصاد سنتی پایتخت، حالا در نقطه‌ای حساس ایستاده است، تصمیم‌های روی کاغذ زیاد بوده، اما این بار مسئولان تأکید دارند که دوره تعارف تمام شده، اگر وعده‌ها عملی شود، شاید بازار یک گام از فاجعه‌ای احتمالی فاصله بگیرد و اگر نه، همان‌طور که مسئولان هشدار می‌دهند، این بار پرونده‌ها از مسیر دیگری دنبال خواهد شد.