گرفتاری تهران در سه خشکسالی عمیق

ایسنا/ بررسی‌ها نشان داد اگرچه از اواخر آذرماه روند بارش‌ها در کشور افزایشی شد و میانگین بارش ایران اندکی بالاتر از نرمال بلندمدت قرار گرفت، اما افزایش بارش صورت یکنواخت در همه استان‌ها رخ نداده است.

رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی با تاکید بر اینکه خشکسالی ناگهانی آغاز نمی‌شود و پایان نمی‌یابد، گفت: تهران درگیر پیامد سه نوع خشکسالی و سیستان و بلوچستان متاثر از آخرین مرحله خشکسالی شده است.

به گزارش ایسنا،‌ بررسی‌ها نشان می‌دهد از اواخر آذرماه روند بارش‌ها در سطح کشور افزایشی و میانگین بارش ایران نسبت به نرمال بلندمدت مثبت شده است اما این وضعیت به‌صورت یکنواخت در همه استان‌ها رخ نداده و همچنان استان‌هایی مانند تهران، قزوین، البرز، سمنان، مرکزی و قم با کم‌بارشی قابل توجه مواجه هستند. به طوری‌که در مقاطعی از دی‌ماه، به‌طور خاص در بازه هفت‌روزه منتهی به ۱۵ دی، کاهش بارش‌ها نیز مشاهده شد اما این وضعیت مقطعی است و به‌تنهایی نمی‌تواند مبنای قضاوت درباره خشکسالی باشد. 

سه تعریف از خشکسالی برای ارزیابی دقیق‌تر اثرگذاری بارش‌
احد وظیفه در گفت‌وگو با ایسنا با تشریح مفهوم خشکسالی تصریح کرد: خشکسالی پدیده‌ای نیست که ناگهانی آغاز یا به‌طور دفعی پایان یابد و تعاریف مختلفی دارد.

وی توضیح داد: از منظر هواشناسی اگر در بازه زمانی کوتاه مدتی مانند یک هفته یا ماه میزان بارندگی منطقه‌ای کمتر از متوسط بلندمدت باشد، در این منطقه خشکسالی هواشناسی اتفاق افتاده است اما این وضعیت لزوماً به معنای خشکسالی کشاورزی یا هیدرولوژیک نیست. 

رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی ادامه داد: در صورتی که کم‌بارشی برای دو تا سه ماه یا بیشتر ادامه یابد، رطوبت خاک کاهش پیدا می‌کند و کاشت یا برداشت محصولات کشاورزی تحت تأثیر قرار می‌گیرد که در این صورت علاوه بر خشکسالی هواشناسی، خشکسالی کشاورزی نیز اتفاق می‌افتد. با این وجود این شرایط به معنای خشکسالی هیدرولوژیک نیست. 

به گفته وی اگر کم‌بارشی برای شش ماه، یک سال یا مدتی طولانی‌تر ادامه یابد و به مرور منابع آب سطحی و زیرزمینی، رودخانه‌ها، ذخایر برفی و سدها نیز دچار افت شوند، خشکسالی وارد چرخه هیدرولوژیک می‌شود که معمولا شرایطی بلندمدت است. 

وظیفه با اشاره به وضعیت ایران اظهارکرد: هرچند در برخی بازه‌ها مانند پاییز امسال میانگین بارش کشور بالاتر از نرمال قرار گرفت اما برای ششمین سال متوالی متوسط بارش سالانه همچنان کمتر از مقدار بلندمدت است. استان‌های مختلفی مانند تهران، قزوین، البرز، سمنان، مرکزی، قم و زنجان به‌شدت کم‌بارش بوده‌اند و حتی بارش در حوزه رشته کوه زاگرس مانند لرستان، کرمانشاه،‌ چهارمحال بختیاری و کهگیلویه و بویراحمد همچنین استان‌های مانند گیلان، مازندران، گلستان، خراسان و شمالی نیز همچنان کمتر از نرمال بوده است، به طوری‌که در بعضی از این مناطق حدود ۵۰ درصد بارش سالانه تامین شده است. 

وی ادامه داد: بارش دو سامانه اخیر در برخی مناطق مانند هرمزگان، فارس، بوشهر، کرمان و سیستان و بلوچستان قابل توجه بود و بعضی ایستگاه‌ها در یک شبانه روز معادل بارش یک‌سال خود را را ثبت کردند. 

رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی تأکید کرد: همزمان با وجود بارش‌های مناسب در برخی استان‌ها، به دلیل افت  آب‌های زیرزمینی در اغلب مناطق کشور، ایران همچنان از نظر هیدرولوژیک درگیر خشکسالی است. علاوه بر این در مناطقی مانند تهران، خشکسالی هواشناسی، کشاورزی همزمان مشاهده می‌شود و استانی مانند سیستان و بلوچستان نیز وارد آخرین مرحله خشکسالی یعنی خشکسالی اقتصادی و اجتماعی شده است.

وظیفه در پایان گفت: در مرحله خشکسالی اقتصادی - اجتماعی، معیشت تحت تأثیر قرار می‌گیرد و این مسئله می‌تواند منجر به مهاجرت کشاورزان به سایر استان‌ها شود؛. این پدیده در سال‌های اخیر کم و بیش در بخش‌هایی از فلات مرکزی ایران مشاهده شده است.