خطر مواد شیمیایی سمی در گیس‌های مصنوعی و اکستنشن مو

ایرنا/همان مواد شیمیایی که در لوله‌های پی‌وی‌سی، آفت‌کش‌ها و کف‌پوش‌ها یافت می‌شود، در برخی از گیس‌های مصنوعی، موهای بافته مصنوعی و اکستنشن‌های مو نیز وجود دارد. یک مطالعه جدید نشان داده که ده‌ها ترکیب شیمیایی خطرناک از جمله مواد بازدارنده شعله، آفت‌کش‌ها و نرم‌کننده‌های پلاستیک در این محصولات به‌کار رفته که می‌توانند از راه پوست سر جذب یا هنگام حرارت‌دیدن، استنشاق شوند.

پژوهشگران مؤسسه سایلِنت اسپرینگ در ماساچوست، ۴۳ محصول اکستنشن مو را که از فروشگاه‌های اینترنتی و محلی خریداری شده بودند، آزمایش کردند. آن‌ها در مجموع ۱۶۹ ماده شیمیایی در این محصولات شناسایی کردند که ده‌ها مورد از آن‌ها خطرناک بودند.

از این میان، ۱۲ ترکیب در فهرست مواد سرطان‌زا و مضر قانون کالیفرنیا (معروف به Proposition ۶۵) قرار دارند که می‌توانند باعث نقص مادرزادی، سرطان و مشکلات باروری شوند. همچنین ۱۷ ترکیب مرتبط با سرطان پستان در ۳۶ نمونه از محصولات یافت شد.

زنگ خطری تکراری برای زنان سیاهپوست

در سال‌های اخیر، پژوهشگران بارها درباره محصولات مضر مو که عمدتاً به زنان سیاهپوست عرضه می‌شود، هشدار داده‌اند. گزارشی در سال گذشته نشان داد در نمونه‌های ۱۰ برند محبوب موهای بافته مصنوعی، مواد سرطان‌زا یافت شده و ۹ نمونه از ۱۰ نمونه نیز به سرب آلوده بودند.

محصولات صاف‌کننده شیمیایی مو نیز خطرناک هستند. یک مطالعه در سال ۲۰۲۳ میلادی نشان داد زنانی که بیش از دو بار در سال از این محصولات استفاده می‌کنند، ۵۰ درصد بیشتر در معرض ابتلا به سرطان رحم قرار دارند. مطالعه دیگری نیز این خطر را بیش از دو برابر گزارش کرده است.

چگونه مواد سمی وارد بدن می‌شوند؟

دکتر کریس پِرنِل (Chris Pernell)، مدیر مرکز عدالت سلامت در انجمن ملی پیشرفت رنگین‌پوستان (NAACP) آمریکا، توضیح می‌دهد که این مواد شیمیایی می‌توانند از سه راه وارد بدن شوند:

جذب از راه پوست سر: ایجاد سوزش، قرمزی و التهاب؛

استنشاق: به‌ویژه هنگام حرارت دیدن موها برای حالت‌دهی؛

جذب از راه دست‌ها: افرادی که با این محصولات کار می‌کنند در معرض خطر بیشتری هستند؛

او تأکید می‌کند: برخی از این ترکیبات مانند بنزن، سرطان‌زا هستند و سرب نیز سمیت عصبی دارد. نیاز به تحقیقات بیشتری وجود دارد، اما وجود این مواد در محصولات پرکاربرد، زنگ خطری جدی است که باید بررسی و بر آن نظارت شود.

یافته‌های تکان‌دهنده جدید

الیسیا فرانکلین (Elissia Franklin)، پژوهشگر مؤسسه سایلنت اسپرینگ و نویسنده اصلی مطالعه، می‌گوید ۴۱ محصول از ۴۳ محصول آزمایش‌شده حاوی مواد شیمیایی خطرناک بودند. تنها دو محصول (از برندهای Spetra و Latched & Hooked) که برچسب غیر سمی داشتند، ایمن تشخیص داده شدند.

چه مواد خطرناکی در این محصولات یافت شد؟

پژوهشگران در این محصولات ده‌ها ماده شیمیایی خطرناک شناسایی کردند که از جمله مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

بنزیل کلرید: ماده‌ای که در تولید پلاستیک‌ها کاربرد دارد و احتمالاً سرطان‌زا است. این ترکیب می‌تواند به ریه‌ها و دستگاه گوارش آسیب برساند؛

دی‌ بوتیل فتالات و دی‌ اکتیل فتالات: این دو ترکیب که برای انعطاف‌پذیری پلاستیک‌ها استفاده می‌شوند، در زمره مواد مختل‌کننده غدد درون‌ریز قرار دارند و با افزایش خطر سرطان پستان مرتبط هستند.

کشف نگران‌کننده: ارگانوتین‌ها

در چهار نمونه، ۲۳ ترکیب آلی-قلعی (ارگانوتین) یافت شد. فرانکلین می‌گوید: آنچه ما را شگفت‌زده کرد، وجود ارگانوتین‌ها بود؛ زیرا این ترکیبات معمولاً در محصولات مصرفی یافت نمی‌شوند. از آن‌ها به عنوان تثبیت‌کننده در پی‌وی‌سی استفاده می‌شود و می‌دانیم که با سرطان و اختلالات هورمونی مرتبط هستند و برای محیط‌زیست بسیار مضرند.

لاریا ادواردز (Lariah Edwards)، پژوهشگر دانشگاه کلمبیا، با بیان اینکه اولین‌بار است که وجود ارگانوتین‌ها در اکستنشن مو گزارش می‌شود، می‌گوید: این قطعاً نگران‌کننده است، به‌ویژه از نظر اختلالات غدد درون‌ریز که با چاقی و نقص مادرزادی مرتبط هستند.

معمای سیاهپوستان

ادواردز توضیح می‌دهد که برای زنان سیاهپوست، بافتن مو اغلب یک سبک محافظتی محسوب می‌شود؛ یعنی راهی برای رشد مو و استراحت دادن به آن در برابر مواد شیمیایی صاف‌کننده. او می‌گوید: اینکه بفهمیم همین سبک محافظتی هم آن‌ها را در معرض مواد سمی قرار می‌دهد، واقعاً تأسف‌بار است.

وی این وضعیت را معمای زنان سیاهپوست می‌نامد.

تلاش‌های قانونی برای کنترل مواد سمی در محصولات مو

در حال حاضر، محصولات اکستنشن مو به‌ندرت مواد شیمیایی تشکیل‌دهنده خود را روی بسته‌بندی ذکر می‌کنند؛ اما در سال‌های اخیر، هم در سطح فدرال و هم در سطح ایالتی آمریکا، تلاش‌هایی برای مقابله با این بحران سلامت عمومی شکل گرفته است:

بسته قانونی زیبایی ایمن‌تر (Safer Beauty Bill Package): مجموعه‌ای از چهار طرح قانونی که در ژوئیه ۲۰۲۵ به کنگره آمریکا ارائه شد. هدف اصلی آن توسعه اختیارات نظارتی سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) بر محصولات آرایشی، ممنوعیت ۱۸ ماده سمی و الزام به درج هشدار روی محصولات خطرناک است؛

پیشنهاد ممنوعیت فرمالدهید در صاف‌کننده‌های شیمیایی: سازمان غذا و داروی آمریکا از سال ۲۰۲۱ میلادی پیگیر ممنوعیت این ماده سرطان‌زای قطعی بوده، اما تاکنون چهار بار مهلت قانونی خود را به تعویق انداخته است. آخرین ضرب‌الاجل (۳۱ دسامبر ۲۰۲۵) نیز بدون اقدام مشخصی سپری شد؛

طرح قانونی ایالت نیویورک: طرحی که تولیدکنندگان محصولات موی مصنوعی (اکستنشن، گیس‌های مصنوعی و موی بافته) را ملزم می‌کند در صورت وجود مواد سرطان‌زا یا مختل‌کننده باروری در این محصولات، برچسب هشدار واضحی روی بسته‌بندی نصب کنند.

چه کنیم؟

فرانکلین به مصرف‌کنندگان توصیه می‌کند:

به دنبال برندهایی باشید که برچسب غیر سمی دارند؛

موها را با سرکه سیب آبکشی کنید. تحقیقات نشان داده این کار می‌تواند مواد شیمیایی را کاهش دهد.

دکتر پرنل نیز توصیه می‌کند:

دفعات استفاده از موهای مصنوعی را محدود کنید؛

به دنبال جایگزین‌های ایمن‌تر مانند محصولات گیاهی باشید؛

به‌عنوان مصرف‌کننده، مطالبه‌گر باشید و از تولیدکنندگان بخواهید محصولاتی ایمن‌تر عرضه کنند.

او تأکید می‌کند: مصرف‌کنندگان، به‌ویژه جوامع به‌حاشیه‌رانده‌شده مانند سیاهپوستان، حق دارند از محصولاتی ایمن و عاری از مواد سمی استفاده کنند. همان‌طور که برای هوای پاک و غذای سالم تلاش می‌کنیم، باید برای محصولات ایمن نیز مبارزه کنیم.

سخن پایانی

در دنیایی که زیبایی گاهی با سلامت معاوضه می‌شود، این پژوهش یادآوری می‌کند که شاید وقت آن رسیده نگاهی دقیق‌تر به محصولاتی بیندازیم که به موهایمان می‌بخشیم. آن گیس‌های بلند و زیبا، اگر ناخواسته حامل مواد سمی باشند، ممکن است بهای سنگین‌تری از آنچه فکر می‌کنیم داشته باشند.