سرمایه گذاری ایران در صنعت خودرو ونزوئلا ؛ تکلیف ما چیست؟

آخرین خودرو/همکاری و مشارکت خودروسازان ایرانی در ونزوئلا را می توان یک تصمیم سیاسی دانست. حال که دولت مادورو در ونزوئلا سقوط کرده است، تکلیف سرمایه گذاری ایران در صنعت خودروی این کشور چه می شود؟

به گزارش پایگاه خبری آخرین خودرو، چشم انداز سال ۱۴۰۴ به ما می گوید که حاکمیت جمهوری اسلامی برنامه داشته تا امسال، سه میلیون دستگاه خودرو در کشور تولید کند و ۱.۵ میلیون دستگاه از این تولیدات را به بازارهای صادراتی بفرستد. روسیه، ترکیه، ترکمنستان، آذربایجان، ارمنستان، عراق، سوریه، لبنان، الجزایر، ونزوئلا، روسیه، بلاروس و… از جمله اهداف صادراتی خودروسازان ایرانی، یعنی ایران خودرو و سایپا بوده اند. اما با گذشت زمان شاهد بودیم که بسیاری از این بازارهای صادراتی به دلیل اختلاف های سیاسی و یا عدم امکان رقابت خودروسازان ایرانی در آن بازارها با سایر خودروسازان جهانی، از دست رفت. از سویی بر خلاف هدف گذاری های انجام شده حاکمیت، خودروسازان ایرانی نه تنها نتوانسته اند تا به این برنامه تولید نزدیک شوند، بلکه حتی نسبت به سال های گذشته با افت تولید قابل توجهی دست و پنجه نرم می کنند.
اما بازی سیاست در میانه راه یافتن بازارهای صادراتی برای صنعت خودرو، سبب شد تا به اجبار خودروسازان ایرانی قدم در راه فعالیت هایی بگذارند که امروز برایشان جز زیان از این اقدامات، چیزی باقی نمانده است.

سیویکو ؛ پایان تلخ برای خودروساز ایرانی در سوریه
سیویکو نام شرکت خودروسازی سایپا در سوریه بود. این شرکت در دهه ۸۰ شمسی با سرمایه گذاری ۵۰ میلیون دلاری در سوریه تاسیس شد. ۸۰ درصد سهام سیویکو برای شرکت خودروسازی سایپا بود و گفته می شد که این سرمایه گذاری به دلیل حمایت های سیاسی جمهوری اسلامی از بشار اسد بوده است. خط تولید سیویکو برنامه تولید ۱۵ هزار دستگاه خودرو را در سال داشت و در سال های ابتدایی فعالیت های به نسبت قابل قبولی انجام داد. اما با گذشت زمان مشخص شد که سیویکو هیچگاه برای سایپا سود ده نبوده و فعالیت سیویکو منجر به ضرر این شرکت دولتی ایرانی شده است.
پیش آغاز جنگ داخلی در سوریه، کارخانه سیویکو به دلیل مشکلات مختلف فعالیتی نداشت. اما در نهایت با حضور جولانی در ساختار حاکمیت جدید سوریه، تکلیف سیویکو و سرمایه گذاری سایپا نامشخص باقی ماند. همچنین ارتش اسرائیل هم در حملاتی به کارخانه سیویکو آسیب هایی را وارد کرد و در حال حاضر سیویکو نماد زیان دهی خودروسازان بر اساس تصمیمات سیاسی است.

ونیراتو ؛ خودروسازی زیان ده در ونزوئلا
ونیراتو یک شرکت خودروسازی ونزوئلایی است که با مشارکت وزارت صمت ونزوئلا و دو خودروساز ایران خودرو و سایپا در دهه ۸۰ شمسی تاسیس شد. بسیاری مشارکت ایران خودرو و سایپا در ونیراتو را به دلیل اهداف سیاسی ایران می دانند. ونیراتو هم مانند سیویکو یک شرکت زیان ده و با برنامه ریزی ضعیف در تولید بود. این شرکت که نسخه های مختلف پراید و سمند را در ونزوئلا تولید می کرد، با مشکلات مختلفی مواجه بود و در نهایت با آغاز تحریم های آمریکا علیه ونزوئلا، با چالش های بیشتری رو به رو شد.
به گفته برخی مدیران ارشد ایران خودرو و سایپا، با وجود اینکه در دوره ای می دانستیم که امکان فعالیت گسترده در ونزوئلا وجود ندارد، اما محمدرضا نعمت زاده (وزیر صمت دولت اول روحانی) به صورت دستوری تاکید داشت که ما قطعات منفصله را به ونیراتو ارسال کنیم. این دستور در شرایطی بود که حتی ونیراتو به طور کامل هزینه سفارش های قبلی را پرداخت نکرده بود. در نهایت با تحریم های شدید آمریکا علیه ونزوئلا، ارزش پول ملی این کشور به شکل چشم گیری سقوط کرد و عملاً سرمایه گذاری میلیون دلاری خودروسازان ایرانی در این کشور بی ارزش شد. به گفته یکی از مدیران ایرانی آن دوره، مطالبات ایران خودرو و سایپا در ونیراتو عدد قابل توجهی بود. اما این بدهی بر اساس پول ملی ونزوئلا بود و با سقوط ارزش واحد ملی این کشور، به قدری دارایی خودروسازان ایرانی در این کشور کاهش پیدا کرد که حتی صرفه ای برای پیگیری این موضوع وجود نداشت.
اما در دولت ابراهیم رئیسی سعی شد تا دوباره ونیراتو با مشارکت ایران احیا شود. برای همین برنامه تولید محصولاتی مانند تارا، دنا پلاس، کوییک، ساینا و… برای این شرکت خودروساز ونزوئلایی توسط ایران خودرو و سایپا تدوین شد و محموله هایی از این خودروها در سال ۱۴۰۲ به این کشور رفت. این موضوع به قدری مهم بود که تردد نیکولاس مادورو، رئیس جمهور دولت سقوط کرده ونزوئلا، با تارا به تیتر یک اخبار تبدیل شد. همین رویکرد مادورو و خوشحالی برخی رسانه ها در آن روزها نشان می داد که احیای ونیراتو در دوره زیان ده بودن خودروسازان ایرانی، با اهداف سیاسی همراه شده است.

حال با سقوط دولت مادورو در پی حمله آمریکا به ونزوئلا، این پرسش مطرح است که دوباه چه اتفاقی برای سرمایه گذاری خودروسازان ایرانی رخ می دهد؟ آیا ونیراتو که با سرمایه ایرانی ها ساخته شده است، مانند سیویکو سوریه باید فراموش شود؟