روسیه و سلاح جدید ضدماهواره؛ استارلینک در تیررس؟

ایسنا/ خبرگزاری آمریکایی ادعا کرد طبق یافته‌های اطلاعاتی ۲ کشور عضو ائتلاف ناتو، روسیه در حال توسعه و طراحی یک سلاح ضد ماهواره مخصوص هدف گرفتن شبکه‌های ماهواره‌های «استارلینک» است.

بر اساس گزارش‌های اطلاعاتی که از سوی ۲ کشور عضو ناتو تهیه شده و خبرگزاری آسوشیتدپرس به آن‌ها دسترسی یافته، روسیه در حال توسعه یک سلاح جدید ضد ماهواره‌ موسوم به «سلاح با اثر منطقه‌ای» است که به ‌طور خاص برای هدف قرار دادن شبکه ماهواره‌های «استارلینک» متعلق به ایلان ماسک، میلیاردر و کارآفرین آمریکایی مالک شرکت‌هایی همچون «ایکس» و «تسلا» طراحی شده است.
سلاحی با اهداف چندگانه
این یافته‌ها که توسط آسوشیتدپرس مشاهده شده‌اند نشان می‌دهند این به اصطلاح «سلاح با اثر منطقه‌ای» می‌تواند مدار گردش ماهواره‌های استارلینک را با صدها هزار گلوله با چگالی بالا اشباع کند.
طبق این گزارش یک چنین سلاحی می‌تواند به صورت بالقوه چند ماهواره را به طور همزمان از کار بیندازد اما همچنین شدیدا دارای ریسک ایجاد آسیب‌های جانبی فاجعه‌بار برای دیگر سامانه‌های مستقر در مدار زمین است. در این گزارش هدف ادعایی از توسعه این سلاح، مهار برتری فضایی غرب به عنوان پارامتری که نقشی حیاتی در کمک به اوکراین در جنگ با روسیه داشته اعلام شده است.
تبعات استفاده از این سلاح‌ها
طبق این گزارش با این حال تحلیلگرانی که این یافته‌های خاص را بررسی نکرده‌اند نسبت به امکان استفاده از چنین سلاحی ابراز تردید کرده و می‌گویند که در صورت شلیک قطعا باعث هرج و مرجی غیر قابل کنترل در فضا خواهد شد. چنین هرج و مرجی نه فقط بر کشورها و شرکت‌های متعلق به غرب بلکه کشورهایی نظیر روسیه و چین تاثیر خواهد گذاشت چون بسیاری از ملزومات ارتباطی و دفاعی و دیگر ملزومات آنها به هزاران ماهواره‌ای وابسته است که در مدار زمین گردش می‌کنند.
آنها تاکید دارند که این کار تبعات چشمگیری برای سامانه‌های فضایی خود روسیه داشته و نهایتا هر گونه استقرار و استفاده از چنین سلاحی را برای مسکو غیرممکن می‌سازد.
هزاران ماهواره استارلینک که در مدار پایین زمین قرار دارند، برای بقای اوکراین در جنگ با روسیه — که اکنون وارد چهارمین سال خود شده — حیاتی بوده‌اند. سرویس اینترنت پرسرعت استارلینک توسط نیروهای اوکراینی برای ارتباطات میدان نبرد، هدف‌گیری تسلیحات و سایر اهداف و نقش‌ها و همچنین توسط غیرنظامیان و مقامات دولتی کی‌یف در مناطقی که حملات روسیه ارتباطات را مختل کرده، استفاده می‌شود. مقامات روسی بارها هشدار داده‌اند که ماهواره‌های تجاری که در خدمت ارتش اوکراین هستند، می‌توانند اهداف مشروع نظامی باشند.
طبق گزارش‌های اطلاعاتی که مورد استناد آسوشیتدپرس بوده‌اند،این سلاح ضد ماهواره جدید، برخلاف موشکی که روسیه در سال ۲۰۲۱ برای نابودی یک ماهواره از کار افتاده متعلق به دوران جنگ سرد آزمایش کرد چندین ماهواره استارلینک را به‌طور همزمان هدف قرار می‌دهد و این هدفگیری با پرتاب صدها هزار گلوله کوچک با چگالی بالا — در ابعاد تنها چند میلی‌متر — به مدارهای مورد استفاده ماهواره‌های استارلینک انجام می‌شود. این گلوله‌ها ممکن است توسط گروه‌هایی از ماهواره‌های کوچک که هنوز پرتاب نشده‌اند، در فضا رها شوند.
واکنش‌ها و نظرات کارشناسان
«ویکتوریا سمسون»، متخصص امنیت فضایی در اندیشکده غیردولتی «بنیاد جهان امن» مستقر در کلرادو که یک مطالعه سالانه این اندیشکده نسبت به سامانه‌های ضد ماهواره‌ای را رهبری می‌کند، اظهار کرد: «من این گزارش را باور نمی‌کنم. واقعاً باور نمی‌کنم. رک و پوست کنده بگویم، اگر آنها چنین کاری انجام دهند، بسیار متعجب خواهم شد.»
اما ژنرال «کریستوفر هورنر»، فرمانده بخش فضایی ارتش کانادا، گفت که با توجه به ادعاهای قبلی ایالات متحده مبنی بر اینکه روسیه نیز به دنبال یک سلاح هسته‌ای فضایی با ماهیت تخریب کورکورانه بوده نمی‌توان وجود طرح چنین سلاحی نزد روسها را رد کرد.
او گفت: «نمی‌توانم بگویم که در مورد این نوع سامانه اطلاعات جامع دارم اما وجود چنین برنامه‌ای غیرممکن هم نیست. اگر گزارش‌های قبلی در مورد طرح روسیه برای توسعه تسلیحات هسته‌ای دقیق باشد و آنها مایل به توسعه آن و تحقق آن هدف باشند این سلاح هم  علی‌الظاهر چیزی کمتر از آن اما به همان اندازه مخرب بوده و برای من عجیب نخواهد بود.»
زمینه سیاسی و نظامی
این گزارش در حالی منتشر شده که روسیه پیش از این خواستار تلاش سازمان ملل متحد برای توقف استقرار سلاح‌های فضایی شده و «ولادیمیر پوتین»، رئیس جمهور روسیه نیز تاکید کرده مسکو قصدی برای استقرار سلاح‌های هسته‌ای در فضا ندارد.
در نهایت، توسعه سلاح‌های ضد ماهواره‌ای و به‌ویژه سلاح‌هایی که می‌توانند به‌طور همزمان چندین هدف را مورد حمله قرار دهند، می‌تواند به تشدید تنش‌ها در فضای بین‌المللی و همچنین در عرصه نظامی منجر شود. با توجه به وابستگی روزافزون کشورها به فناوری‌های فضایی، این موضوع نیازمند توجه ویژه جامعه جهانی و همکاری‌های بین‌المللی برای جلوگیری از وقوع بحران‌های بیشتر در آینده است.
یافته‌های این گزارش نشان داده‌اند روسیه ماهواره‌های استارلینک را به عنوان یک تهدید جدی قلمداد می‌کند. مقامات روسی بارها هشدار داده‌اند که ماهواره‌های تجاری که در خدمت ارتش اوکراین هستند، می‌توانند اهداف مشروع باشند. این ماه، روسیه اعلام کرد که یک سامانه موشکی زمینی جدید به نام S-۵۰۰ را به کار گرفته است که قادر به هدف قرار دادن اهداف در مدار پایین فضای بالای زمین است.
هورنر گفت تصورش سخت است که چگونه می‌توانند ابرهایی از این گلوله‌ها را فقط برای آسیب زدن به استارلینک مهار کنند و زباله‌های بر جای مانده از چنین حمله‌ای می‌تواند «به سرعت از کنترل خارج شود.»
سمسون همچنین احتمال می‌دهد که این پژوهش روسها صرفا جنبه آزمایشی داشته باشد یا حتی هدف پشت این گزارش‌ها ایجاد شائبه درباره یک تهدید جدید روسی با هدف برانگیختن واکنش بین‌المللی و توجیه افزایش هزینه‌های غرب در زمینه قابلیت‌های ضد فضایی باشد.
در نهایت این گزارش‌های اطلاعاتی مشخص نکرده‌اند که روسیه چه زمانی ممکن است قادر به استقرار چنین سامانه‌ای باشد یا اینکه آیا اصلا آن را آزمایش کرده یا خیر یا پژوهش هایش در مورد آن در چه مرحله‌ای قرار دارند. یک مقام آگاه که نامش را فاش نساخت تایید کرده که این سامانه در حال توسعه فعال است و اطلاعات مربوط به زمان‌بندی استقرار احتمالی آن، برای اشتراک‌گذاری بسیار حساس است.