نگرانی اروپا از تکرار سناریوی ونزوئلا برای دانمارک

دیپلماسی ایرانی/متن پیش رو در دیپلماسی ایرانی منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست

کمیسیون اروپا روز دوشنبه تلاش کرد تا بین دستگیری نیکولاس مادورو، رهبر ونزوئلا توسط آمریکا و لفاظی‌های جدید ترامپ در مورد تصرف این منطقه قطبی تمایز قائل شود، اما نتوانست بگوید که چگونه قصد دارد آمریکایی‌ها را از چنین اقدامی منصرف کند.
 
 زویا شفتالوویچ (Zoya Sheftalovich) و ویتورک جک (Victor Jack)-پولیتیکو| واکنش سست اتحادیه اروپا به عملیات دونالد ترامپ در ونزوئلا، نشان می‌دهد که اتخاذ موضعی قاطع در قبال تهدیدهای رئیس جمهور آمریکا برای تصرف گرینلند چقدر برای بروکسل دشوار است.

کمیسیون اروپا روز دوشنبه تلاش کرد تا بین دستگیری نیکولاس مادورو، رهبر ونزوئلا توسط آمریکا و لفاظی‌های جدید ترامپ در مورد تصرف این منطقه قطبی تمایز قائل شود، اما نتوانست بگوید که چگونه قصد دارد آمریکایی‌ها را از چنین اقدامی منصرف کند.

سخنگوی ارشد کمیسیون، پائولا پینیو، گفت: «به یاد دارید که گرینلند متحد ایالات متحده است و همچنین تحت پوشش اتحاد ناتو قرار دارد. و این یک تفاوت بزرگ و بزرگ است. بنابراین، ما کاملاً در کنار گرینلند ایستاده‌ایم و به هیچ وجه نمی‌توانیم آن را با آنچه [در ونزوئلا] اتفاق افتاده است، مقایسه کنیم.»

ینس-فردریک نیلسن، نخست وزیر گرینلند، نیز مقایسه با ونزوئلا را کم‌اهمیت جلوه داد و به خبرنگاران تأکید کرد که کشورش دموکراتیک است و سال‌هاست که چنین بوده است. با این حال، او هشدار داد که دولت اکنون «لحن خود را تندتر خواهد کرد.»

نیلسن در پستی در رسانه‌های اجتماعی اوایل روز دوشنبه گفت: «دیگر بس است. فشار دیگر بس است. کنایه‌های دیگر بس است. خیال‌پردازی‌های دیگر در مورد الحاق بس است.»

به نظر می‌رسد مته فردریکسن، نخست وزیر دانمارک، تهدیدات ترامپ را جدی گرفته و هشدار داده است که چنین حمله‌ای به معنای پایان ناتو خواهد بود. او گفت: «وقتی رئیس جمهور آمریکا می‌گوید گرینلند را می‌خواهد، باید جدی گرفته شود. اگر ایالات متحده تصمیم به حمله نظامی به یک کشور دیگر ناتو بگیرد، همه چیز متوقف می‌شود... از جمله امنیتی که از پایان جنگ جهانی دوم برقرار شده است.»

در پاسخ به فشارهای مکرر در مورد اینکه اتحادیه اروپا چه گام‌های مشخصی می‌تواند برای دفع ترامپ بردارد، کمیسیون مخالفت کرد و تنها گفت که «از دفاع» از اصول حاکمیت ملی و تمامیت ارضی «دست برنخواهد داشت» - بدون اینکه توضیح دهد که چگونه قصد انجام این کار را دارد.

معضل گرینلند
قدرت‌های جهانی در سال‌های اخیر به دنبال گسترش حضور خود در قطب شمال بوده‌اند و گرینلند غنی از مواد معدنی – که میزبان یک پایگاه نظامی ایالات متحده است – به دلیل امنیت استراتژیک و ارزش تجاری‌اش مورد توجه قرار گرفته است.

در حالی که گرینلند یک قلمرو خودمختار متعلق به دانمارک است، اما بخشی از اتحادیه اروپا نیست و در سال ۱۹۸۵ از اتحادیه اروپا، که سلف آن، جوامع اروپایی، بود، جدا شد. اما گرینلندی‌ها شهروندان اتحادیه اروپا هستند زیرا دانمارک در این بلوک قرار دارد.

ترامپ روز یکشنبه در هواپیمای ایر فورس وان به خبرنگاران گفت: «ما برای امنیت ملی به گرینلند نیاز داریم. این منطقه بسیار استراتژیک است. در حال حاضر، گرینلند در همه جا با کشتی‌های روسی و چینی پوشیده شده است.»

روسیه در سال‌های اخیر سرمایه‌گذاری‌های دفاعی خود را در قطب شمال افزایش داده، در حالی که چین گهگاه در گشت‌های مشترک به مسکو پیوسته است – اگرچه کارشناسان خاطرنشان می‌کنند که فعالیت نظامی کمی در نزدیکی خود گرینلند رخ داده است.

گرینلند و دانمارک هر دو بارها در برابر پیشنهادهای ترامپ مقاومت کرده‌اند و اصرار دارند که گرینلند فروشی نیست و آینده آن مسئله‌ای است که شهروندان خودشان باید در مورد آن تصمیم بگیرند، نه واشینگتن.

در مورد ادعای ترامپ در این آخر هفته مبنی بر اینکه اتحادیه اروپا «نیاز» دارد که ایالات متحده گرینلند را «در اختیار داشته باشد»، کمیسیون گفت که این موضع «قطعاً» موضع اتحادیه اروپا نیست.

با این حال، ملایمت واکنش بروکسل، نشان دهنده‌ی وضعیتی است که اروپا در آن قرار دارد. اتحادیه اروپا از ترس انتقام احتمالی ترامپ در مورد تجارت یا اوکراین در صورت آسیب دیدن منافع ایالات متحده، در واکنش به قدرت‌نمایی‌های او، عمدتاً از موضع خود کوتاه آمده است.

ناتو نیز برای جلوگیری از برانگیختن خصومت رئیس جمهور ایالات متحده، در حال رعایت خط قرمز است. در حالی که بسیاری از متحدان تاکنون تهاجم همه‌جانبه به گرینلند را غیرممکن دانسته و آن را رد کرده‌اند، اظهارات ترامپ در حال ایجاد اضطراب – و سرکشی – در درون این اتحاد است.

یکی از دیپلمات‌های ارشد ناتو که نخواست نامش فاش شود تا آزادانه صحبت کند، گفت: «ما کاملاً از دانمارک – ازجمله سطح نگرانی آنها – حمایت می‌کنیم.»

دیگران استدلال می‌کنند که این اظهارات باید متحدان را به تقویت قابلیت‌های دفاعی خود در قطب شمال ترغیب کند – که می‌تواند ترامپ را نیز آرام کند.

یک دیپلمات ارشد دیگر ناتو با اشاره به اینکه این سازمان می‌تواند تجهیزات نظامی بیشتری را به منطقه اعزام کند، گفت: «کمی تفکر خلاقانه لازم است... تا حضور اتحاد در اطراف گرینلند تقویت شود و در نتیجه به نگرانی‌های امنیتی ایالات متحده رسیدگی شود.» سال گذشته در دریای بالتیک و در جبهه شرقی ناتو این کار را انجام داد.

آنها افزودند: «اگر رئیس دولت یک متحد بگوید که بخشی از قلمرو متحد... کشتی‌های روسی و چینی در همه جا حضور دارند، باید این موضوع را بسیار جدی گرفت.»

با این حال، اد آرنولد، عضو ارشد اندیشکده موسسه خدمات متحد سلطنتی، گفت که تهدید اخیر ترامپ یک چالش «وجودی» برای ناتو ایجاد می‌کند، زیرا از زمان تأسیس آن در سال ۱۹۴۹ هیچ سابقه‌ای برای حمله مستقیم یک کشور به کشور دیگر در این اتحاد وجود نداشته است.

او گفت در بدترین حالت – حمله نظامی ایالات متحده – دانمارک می‌تواند به طور یکجانبه متحدان خود را برای گفت‌وگو در مورد تهدیدات امنیتی خود فرا بخواند، اما در این صورت به دلیل جلوگیری واشینگتن از پاسخ نظامی، دچار مشکل خواهد شد.

آرنولد گفت که این تقریباً "قطعاً ... به معنای پایان ناتو به شکلی که ما می‌شناسیم خواهد بود."

آرنولد گفت که فعالیت‌های روسیه و چین در قطب شمال افزایش یافته است و یوهان وادفول، وزیر امور خارجه آلمان، نیز روز دوشنبه در مصاحبه‌ای با رادیو دویچلندفونک به این نکته اذعان کرد.

ترامپ "به درستی اشاره کرده که منافع چین و روسیه در این منطقه افزایش یافته است." "این بر منافع امنیتی ما تأثیر می‌گذارد. ما مطمئناً آماده‌ایم تا در مورد این مسائل با ایالات متحده صحبت کنیم."

او گفت که قصد دارد "در آینده نزدیک" در مورد این وضعیت با مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، صحبت کند و در عین حال بر اهمیت احترام به تمامیت ارضی گرینلند تأکید کند.

رافائل گلوکسمن، نماینده فرانسوی پارلمان اروپا از گروه سوسیالیست‌ها و دموکرات‌ها در پارلمان اروپا، پیشنهاد داد که اتحادیه اروپا باید «یک پایگاه نظامی دائمی اروپایی در گرینلند» ایجاد کند، که به گفته او «نشانه‌ای از قاطعیت در قبال ترامپ خواهد بود و به ما اجازه می‌دهد تا استدلال آمریکا در مورد ناتوانی‌مان در تضمین امنیت گرینلند را از بین ببریم.»