پشت پرده آتش آشوب

همشهری: ۱۸ و ۱۹ دی‌ماه، کشور روزهای پرفرازونشیبی را پشت‌سر گذاشت و در این میان عده‌ای آتش آشوب‌ در پایتخت شعله‌ور کردند و حتی تجهیزات و نیروهای آتش‌نشانی که در بحران‌ها تکیه‌گاه شهروندان هستند، خود قربانی خشونت شدند؛ همان ابزاری که در دل حوادث، نخستین و آخرین امید شهروندان است. قدرت‌الله محمدی، مدیرعامل سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی شهر تهران در تلویزیون همشهری از روزهای اخیر، چالش‌های پیش‌رو و از همه مهم‌تر، فداکاری بی‌چشمداشت همکارانش می‌گوید.

آماده‌باش نیروها

در شرایط عادی، کارکنان پس از ساعت کاری به منازل خود می‌روند و برای حوادث، آماده‌ اعزام می‌شوند، اما در آن ۲ شب (۱۸ و ۱۹ دی) همه در ایستگاه‌ها حاضر و آماده بودند. مدیران عملیاتی در ایستگاه‌ها مستقر شدند و خودم هم در اتاق فرماندهی، از طریق دوربین‌ها، شهر را به‌طور کامل پایش و رصد می‌کردم.

ممانعت از انجام مأموریت‌های نجات

در پایتخت به‌طور طبیعی روزانه حدود ۱۵۰مورد آتش‌سوزی داریم. وقتی فریاد شهروندی از پشت خط۱۲۵ می‌آید که «خانه‌ام دارد می‌سوزد!»، استاندارد ما رسیدن در ۴دقیقه است. اما در آن شب‌ها این امکان وجود نداشت؛ زیرا هنگامی که آتش‌نشانان قصد خروج از ایستگاه را داشتند، با موانع فیزیکی مانند تابلوها و نرده‌های کنده‌شده در وسط خیابان روبه‌رو می‌شدند. حتی در مواردی به‌صورت فیزیکی و عمدی مانع حرکت و دسترسی آنان به صحنه حادثه می‌شدند. در مواردی هم به خودروها و حتی لباس آتش‌نشانان حمله کردند و آنها را آتش زدند.

خشونت با محوریت آتش

در آرام‌ترین شرایط، شهر تهران به‌صورت ۲۴ساعته بین ۳۰۰ تا ۴۰۰حادثه دارد و در ۳ حوزه امداد، خدمات و حوادث به شهروندان کمک می‌کنیم. از شب پنجشنبه رویداد جدیدی افزوده شد. آنچه از ساعات ابتدایی شاهد بودیم، کاملا با رویدادهای گذشته متفاوت بود. این یک خشونت کاملا بی‌سابقه بود. آشوبگران هر چیزی را در سر راه خود بدون هیچ ملاحظه‌ای هدف تخریب قرار می‌دادند.

هدف ‌آتش‌افروزی بود

نکته کلیدی این بود که ۸۰ تا ۹۰درصد اقدامات آشوبگران بر پایه آتش‌سوزی استوار بود. برخلاف جنگ که تخریب هدف است، در این رویداد، مهاجمان بدون ایجاد حریق اساسا وارد عمل نمی‌شدند و این کار ما را بسیار دشوار می‌کرد. علاوه‌براین برای نخستین‌بار با پدیده «جنگ مسلحانه» علیه مردم و نیروهای امدادی روبه‌رو بودیم که شرایط را به‌مراتب پیچیده‌تر و خطرناک‌تر می‌کرد.

حمله به خودروی آتش‌نشانی

نمونه عینی، حادثه میدان خراسان بود. ما خودروهای تخصصی ایستگاه‌های ۳ و ۴ را که برای معابر کم‌عرض بازار تهران طراحی شده بودند، اعزام کردیم. این خودروهای نسبتا جدید، در طول خدمت خود جان هزاران نفر را نجات داده بودند، ولی حین انجام عملیات اطفا و در آستانه خاموش‌کردن آتش، مورد حمله قرار گرفتند. آتش‌نشانان کتک خوردند و خودروها با بنزین آتش زده شدند. دیدن خودرویی که خود ناجی بسیاری بوده و اکنون در آتش می‌سوزد، درحالی‌که مانع خاموش‌کردن آن می‌شدند، بسیار دردآور بود.

نقض قوانین بین‌المللی

حمله به نیروهای امدادی نقض فاحش قوانین بین‌المللی مصوب برای مصونیت نیروها و خودروهای امدادی است. چنین حمله‌های سازمان‌یافته‌ای به نیروهای امدادی حتی در ناآرامی‌های کشورهای دیگر نیز سابقه ندارد و تنها قابل قیاس با اقدامات رژیم صهیونیستی است که پیش از این یک‌ایستگاه آتش‌نشانی در بیروت را مورد حمله موشکی قرار داد.

آسیب به ۵۳ خودروی عملیاتی

براساس آمار، ۵۳ دستگاه خودروی عملیاتی ما آسیب دید که از این تعداد ۷دستگاه کاملا از رده خارج و اسقاط شدند. همچنین در سطح کشور، حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰خودروی آتش‌نشانی آسیب دیدند و ۳ نفر از آتش‌نشانان هدف مستقیم گلوله قرار گرفتند. ده‌ها نفر نیز بر اثر پرتاب سنگ و اشیا دچار مصدومیت شدند.

سرقت سازمان‌یافته تجهیزات

در اتفاق‌های اخیر، موضوع ناراحت‌کننده دوم سرقت تجهیزات از ایستگاه‌ها بود. به‌عنوان مثال، به ایستگاه۷۷ که بانوان آتش‌نشان نیز در آن خدمت می‌کردند، حمله شد. مهاجمان کرکره‌ها را بالا زدند و تجهیزات را به سرقت بردند. به‌نظر می‌رسد بخشی از این افراد از اراذل و اوباش سابقه‌دار بودند که با قصد سرقت وارد عمل شده بودند.

خسارت ۸۰۰ میلیارد تومانی

برآورد اولیه خسارت حدود ۸۰۰میلیارد تومان است. بخشی از تجهیزات مانند پمپ‌ها وارداتی است و تهیه مجدد آنها نیازمند ارز و زمان است. با پیگیری‌های صورت‌گرفته امیدواریم در سریع‌ترین زمان ممکن جایگزینی انجام شود. اگر روال عادی طی شود، ممکن است حدود یک‌سال طول بکشد، اما ما با تمهیدات ویژه پیگیریم که این زمان را به کمتر از ۳ ماه کاهش دهیم. خوشبختانه در تهران هیچ ایستگاهی به‌طور کامل تخریب نشد، اما در برخی شهرها مانند مشهد، یک ایستگاه به همراه خودروها و تجهیزات به‌طور کامل طعمه حریق شد.

روایت یک حادثه

در ستاد فرماندهی صدای فریاد یک خانم را از پشت تلفن می‌شنیدم که فریاد می‌زد: «به دادم برسید! دارم می‌سوزم!» حریق‌های امروزی در عرض ۴ تا ۵ دقیقه کاملا گسترش می‌یابند. اگرچه آتش‌نشانان بالاخره رسیدند و آن خانواده را نجات دادند، اما شنیدن آن فریادهای درماندگی و استیصال بسیار دشوار بود.