غذاهایی که پوست را پیر می‌کنند؛ واقعیت یا اغراق اینستاگرامی؟

همشهری‌آنلاین - پروانه بندپی: یک پیج اینستاگرامی می‌گوید قند پوست را نابود می‌کند، یکی دیگر لبنیات را مقصر جوش و پیری معرفی می‌کند، آن یکی می‌گوید قهوه چین‌وچروک می‌آورد. اینستاگرام پر است از فهرست‌هایی که هرچقدر اسکرول و لایک کنید، بیشتر سراغ‌تان می‌آیند و ذهن‌تان را مشغول و آشفته می‌کنند. همه آنها هم در یک حرف مشتک‌اند؛ «این‌ها را نخور تا پوستت جوان بماند». اما واقعاً کدام غذاها پوست را دچار پیری زودرس می‌کنند و کدام‌ها فقط قربانی ترندهای شبکه‌های اجتماعی هستند؟

قند؛ متهم ردیف اول

بیشتر متخصصان تغذیه در یک نکته هم‌نظرند: مصرف زیاد قند و شیرینی به پوست آسیب می‌زند و باعث پیر شدن آن می‌شود. دلیل‌شان هم این است که قند اضافی در بدن فرایندی به نام «گلیکاسیون» را فعال می‌کند؛ یعنی قند به پروتئین‌هایی مثل کلاژن می‌چسبد و آنها را سفت و ناکارآمد می‌کند. نتیجه آن نیز کاهش انعطاف‌پذیری پوست و افزایش چین‌وچروک است. اما مشکل از مصرف زیاد و مزمن (طولانی‌مدت) است، نه از خوردن یک تکه کیک یا یک لیوان چای شیرین که ادامه‌دار نیست و فقط گاهی از سر هوس می‌خوریم.

غذاهای فرآوری‌شده؛ دشمن خاموش پوست

غذاهای فرآوری‌شده واقعا دشمن پوست هستند و در این مورد همه کارشناسان هم نظرند. چون فست‌فودها، سوسیس و کالباس، چیپس و غذاهای آماده سرشار از نمک، چربی‌های ناسالم و افزودنی‌ها هستند و این ترکیب می‌تواند التهاب مزمن ایجاد کند؛ التهابی که دیر یا زود خود را روی پوست نشان می‌دهد: کدری، پف، جوش، پیری زودرس. اما همین غذاها را هم اگر به ندرت مصرف کنید، آسیب جدی‌ای متوجه پوست‌تان نمی‌شود.

لبنیات؛ واقعیت یا قربانی اینستاگرام؟

در شبکه‌های اجتماعی، لبنیات یکی از متهمان همیشگی است. اما شواهد علمی می‌گویند لبنیات برای همه یکسان عمل نمی‌کند. بعضی افراد، به‌خصوص کسانی که مستعد آکنه هستند، ممکن است با مصرف زیاد لبنیات پرچرب یا شیرهای صنعتی دچار تشدید جوش شوند. برای بسیاری دیگر، لبنیات نه‌تنها مضر نیست، بلکه منبع پروتئین و کلسیم مفید است.

قهوه و چای؛ مقصر نیستند اگر…

برخلاف آنچه در اینستاگرام گفته می‌شود، قهوه به‌خودی‌خود پوست را پیر نمی‌کند. مشکل زمانی شروع می‌شود که مصرف کافئین بالا، جای آب را بگیرد. کم‌آبی بدن یکی از عوامل اصلی کدر شدن و خشکی پوست است.

بیشتر بخوانید؛

• ۹ باور غلط تغذیه‌ای که پزشکان آنها را رد می‌کنند

• اتاقی که پوست‌تان را پیر می‌کند، چشم‌تان را کم‌سو

• چرا مردها در برابر مراقبت پوستی گارد دارند؟

کارشناسان چه می‌گویند؟

زهرا اولادی، کارشناس تغذیه و رژیم‌درمانی به همشهری‌آنلاین می‌گوید: «هیچ غذایی وجود ندارد که به‌ تنهایی باعث پیری پوست شود. چیزی که پوست را پیر می‌کند، الگوی غذایی نادرست و طولانی‌مدت است؛ یعنی مصرف زیاد قند، غذاهای فراوری‌شده، کمبود مصرف سبزیجات مختلف، میوه‌ها، پروتئین و آب. شبکه‌های اجتماعی معمولاً یک ماده غذایی را به‌عنوان مقصر اصلی معرفی می‌کنند. در حالی که موضوع اصلی، تعادل است. نه حذف مواد غذایی. البته حذف موادی مثل غذاهای فرآوری‌شده واقعا کار درست و عاقلانه‌ای است اما همین غذا هم اگر پیاپی و زیاد مصرف نشوند و رژیم شما متعادل و سرشار از سبزی، میوه و پروتئین باشد، اثر قابل‌توجهی بر پیری پوست ندارند و بدن می‌تواند با متابولیسم طبیعی خود، آسیب‌های احتمالی آن را جبران کند.»

این کارشناس تغذیه به تأثیر فضای مجازی بر عادت‌های غذایی اشاره می‌کند و می‌گوید: «خیلی از مردم بعد از دیدن محتواهای اینستاگرامی اقدام به حذف لبنیات، چربی و گوشت می‌کنند و حتی خیلی‌ها کربوهیدرات را به طور کامل حذف می‌کنند. با این تصور که دارند از پوست‌شان محافظت می‌کنند. در حالی که حذف گروه‌های غذایی بدون دلیل پزشکی می‌تواند به پوست آسیب بزند. چون بدن برای ساخت کلاژن به پروتئین، چربی‌های مفید، ریزمغذی‌هایی مثل ویتامین C و زینک و حتی کربوهیدرات‌ها (مثل نان و برنج و سیب‌زمینی و ...) نیاز دارد.»

پس چه چیزی واقعاً به پوست آسیب می‌زند؟

اگر می‌توانیم همه این غذاها را در حد تعادل مصرف کنیم، پس چه چیزی واقعاً به پوست ما آسیب می‌زند و موجب پیری آن می‌شود؟ اولادی، کارشناس تغذیه پاسخ مهمی می‌دهد: «برخلاف آنچه در شبکه‌های اجتماعی تبلیغ می‌شود، پیری پوست معمولاً نتیجه مصرف یک غذای خاص نیست. بلکه حاصل یک سبک زندگی نادرست و تداوم آن در طولانی‌مدت است. مصرف همیشگی قند و غذاهای فراوری‌شده، کم ‌نوشیدن آب، دریافت ناکافی سبزیجات و میوه‌های تازه، پیروی از رژیم‌های سخت و خودسرانه و داشتن استرس مزمن، همگی با ایجاد التهاب و اختلال در ساخت کلاژن، به‌تدریج کیفیت و شادابی پوست را کاهش می‌دهند.

به گفته اولادی، «وضعیت ظاهری پوست ما بیشتر از هر چیزی، بازتاب و نتیجه مستقیم عادت‌های روزمره ما است. نه حاصلِ مصرف یک خوراکی مشخص. این کارشناس تغذیه تأکید می‌کند که «بیشتر این یافته‌ها بر اساس مطالعات تغذیه‌ای و شواهد بالینی است و اثر آنها در افراد مختلف می‌تواند بسته به سبک زندگی و شرایط بدنی، متفاوت باشد.»