اسیر اضطراب نشوید

به گزارش همشهری آنلاین، قرار گرفتن در معرض تصاویر و صحنه‌های دلخراش می‌تواند باعث بروز اختلالات روانی جدی از جمله «اختلال استرس پس از سانحه» شود، به همین دلیل وزارت بهداشت هشدار می‌دهد که از مواجهه با چنین تصاویری خودداری کنید.

محمدرضا شالبافان، مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت در این باره گفته «در شرایط پراسترس، به‌ویژه زمانی که اتفاقات خارج از تجربیات روزمره رخ می‌دهند، فرد ممکن است دچار علائم روانی ناخوشایندی شود و اگر تداوم داشته باشد به مشکلات شدید روانی منجر می‌شود. به همین دلیل خانواده‌ها باید آگاه باشند که حتی مشاهده تصاویر و فیلم‌های صحنه‌های دلخراش می‌تواند برای روان انسان آسیب‌زا بوده و باعث ایجاد یا تشدید اختلالات مرتبط با تروما شود.»

تحقیقات روان‌شناسی هم نشان داده تماشای مکرر و پی‌درپی تصاویر ترومازا در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی می‌تواند واکنش‌های استرسی جدی در افراد ایجاد کند یا عوارضی از جمله اضطراب، کابوس، ترس‌های ناگهانی، حساسیت شدید نسبت به محرک‌ها و اختلال در عملکرد روزمره را به همراه داشته باشد.

PTSD جدی است

شالبافان درباره مفهوم تروما یا ضربه روانی می‌گوید: این رویداد فراتر از تجربیات معمول زندگی است و می‌تواند افراد در هر سنی را تحت تأثیر قرار دهد. کودکان، نوجوانان و جوانان هم بیشتر در معرض آسیب‌های ناشی از تروما هستند و ممکن است علائم متفاوتی نشان دهند. علائمی از جمله احساس گوش‌به‌زنگی مداوم، اختلال در خواب و کابوس‌های مرتبط با حادثه، اجتناب از مکان‌ها یا نشانه‌های یادآور واقعه آسیب‌زا، بروز کرختی هیجانی، کاهش احساسات و افت عملکرد (در صورت تداوم شرایط).

به گفته مدیرکل دفتر سلامت روان وزارت بهداشت اگر این علائم بیش از یک ماه ادامه داشته باشد، ممکن است به اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) تبدیل شود.

کارشناسان سلامت روان هم همواره تاکید کرده‌اند که PTSD پس از مواجهه مستقیم یا حتی غیرمستقیم با یک رویداد شدیداً آسیب‌زا ایجاد می‌شود که می‌توانند شامل صحنه‌های خشونت‌آمیز، تصاویر دلخراش، جنگ، زلزله، تصادف، تهدید به مرگ یا مشاهده صدمه دیدن دیگران باشند. علائمی هم از جمله خاطرات مزاحم، کابوس‌های مرتبط با حادثه، اجتناب از یادآورهای رویداد، احساس بی‌قراری، اضطراب زیاد یا تحریک‌پذیری، مشکل در خواب و تمرکز و واکنش‌های شدید هیجانی به محرک‌ها دارد.

به همین دلیل شالبافان بر ضرورت مداخله تخصصی روانشناختی و روانپزشکی تاکید و عنوان می‌کند: مراجعه به موقع برای درمان، به ویژه در گروه‌های پرخطر مانند نوجوانان و جوانان اهمیت دارد چون گاهی فرد، انگیزه کافی برای درمان ندارد و در این شرایط، حمایت اطرافیان، دوستان و خانواده می‌تواند بسیار تعیین‌کننده باشد.

اهمیت پیشگیری

البته که گاهی مواجهه با چنین تصاویری اجتناب‌ناپذیر و برخی افراد هم به شکل تصادفی در معرض محتوای دلخراش و ناراحت‌کننده قرار می‌گیرند. شبنم مقتدری، نایب رئیس کمیته روان‌شناسی اینسکو و مدرس دانشگاه در این باره به همشهری می‌گوید: پژوهش‌ها نشان داده دیدن صحنه‌های دارای خشونت در هر جای دنیا برای افراد می‌تواند آسیب‌هایی را به دنبال داشته باشد. این مساله به ویژه در کودکان و نوجوانان می‌تواند منجر به آسیب‌های روانی شود، از جمله طبیعی شدن خشونت و در برخی دیگر هم یادگیری مشاهده‌ای رخ خواهد داد.

مقتدری یکی از موارد بسیار مهم را پیشگیری عنوان می‌کند و ادامه می‌دهد: اخبار، فیلم‌ها و بازی‌هایی که فرد در حال تجربه‌های هیجان منفی است تا حد امکان باید محدود شود. فرد با دیدن چنین صحنه‌هایی باید از احساس خود آگاه باشد و سهم خود در تفسیر آن را مورد توجه قرار دهد، چون بر اساس نوع تفکر و باوری که نسبت به موضوع دارد می‌تواند واکنش متفاوتی هم داشته باشد. اهمیت دیگر این که باید منابع معتبر را دنبال کند و خلاصه و تفسیر اخبار هم توسط افراد متخصص صورت بگیرد، صرف اینکه خبری یا فیلمی در فضای مجازی منتشر شده و حمایت بسیاری را هم به دنبال داشته نشانه معتبر بودن آن نیست.

بیشتر بخوانید

راهکار ساده برای رهایی از استرس

به چه دلیلی بعضی خاطرات هیچ‌وقت از ذهن پاک نمی‌شوند؟

خداحافظی با استرس‌های جنگی | چرا هنوز از صداهای مختلف می‌ترسیم؟

چه باید کرد؟

مدیر اجرایی انجمن صنفی کارفرمایی موسسان مراکز روانشناسی و مشاوره کشور در پاسخ به این که چه راهکارهایی به کاهش آسیب در این حوزه کمک می‌کند، بیان می‌کند: می‌توانید از کسانی که چنین محتواهایی را برای شما ارسال می‌کنند بخواهید که این کار را انجام ندهند و مواجهه با عوامل استرس زا را محدود کنید. اگر فرد به هر دلیلی با این موارد مواجه شد توصیه می‌شود به آن رنج و تروما معنا ببخشد و سعی کند روی سبک زندگی‌ شامل تغذیه، خواب، ورزش، مدیریت استرس، روابط شخصی و شغلی، همچنین برنامه روزمره تاثیر کمی داشته باشد. البته اگر بیش از یک ماه این افکار و احساسات آسیب‌زا ادامه داشت و عملکرد روزمره با اخلال مواجه شد مراجعه به روانشناس و روان‌درمانگر توصیه می‌شود.

به گفته مقتدری حمایت‌های روانی در این شرایط مانند زمان کرونا اهمیت بسزایی دارد و فرد برای ارتقا سلامت روان خود به ارتباط با خانواده و سایرین نیاز دارد.

به خاطر داشته باشید

۲ سامانه ۴۰۳۰ (وزارت بهداشت) و ۱۴۸۰ (سازمان بهزیستی) خدمات مشاوره‌ای آنلاین در حوزه سلامت روان ارائه می‌کنند و در شرایط بحرانی می‌توانید با مشاوران این سامانه‌ها تماس و توصیه‌های لازم را از آنها بگیرید.