پرونده موشکی ایران؛ خط قرمز امنیتی در مذاکرات هسته‌ای

به گزارش ایلنا به نقل از الاخبار، پرونده موشکی ایران بار دیگر در مرکز توجه قرار گرفته و همزمان با ادامه مذاکرات هسته‌ای تهران و واشنگتن، تل‌آویو بر محدود کردن برد موشک‌های بالستیک ایران به ۳۰۰ کیلومتر تأکید دارد تا آنها را به سلاح‌های تاکتیکی و غیر استراتژیک تبدیل کند. این خواسته اسرائیل برگرفته از تجربه‌های عراق و لیبی است که در آن کشورهای غربی توانستند با فشار نظامی و تحریم‌های بین‌المللی، برنامه‌های موشکی را محدود کرده و توان بازدارندگی طرف مقابل را کاهش دهند.

بر اساس اطلاعات موجود، برنامه موشکی ایران شامل هزاران موشک بالستیک با برد کوتاه و متوسط است که در ساختار عملیاتی مقاوم، شامل پایگاه‌های زیرزمینی، مراکز پرتاب متحرک و «شهرهای موشکی» پراکنده در کشور، مستقر شده‌اند. ایران طی دو دهه گذشته تمرکز خود را بر افزایش دقت، سرعت آماده‌باش و قابلیت پرتاب سریع موشک‌ها قرار داده است و استفاده از سوخت جامد، توان عملیاتی را افزایش داده است.

در جریان جنگ‌ها و تهدیدات اخیر، اسرائیل و متحدانش از جمله آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان تلاش کردند با سیستم‌های دفاعی هوایی و هواپیماهای جنگنده بخشی از حملات موشکی ایران را خنثی کنند، اما تنوع بردها، انواع موشک‌ها و مسیرهای پروازی پیچیده، کار سیستم‌های پدافندی را دشوار کرده و آسیب‌هایی به شهرها و پایگاه‌هایی در فلسطین اشغالی وارد شد. تصاویر منتشر شده نشان می‌دهد یک موشک نقطه‌زن ایرانی می‌تواند چندین ساختمان را تخریب کند و حتی به شبکه برق حیفا و بخش‌هایی از تل‌آویو خسارت وارد کرده است.

استراتژی اسرائیل در مقابله با این تهدید، جلوگیری از پرتاب موشک‌ها از مبدا و حملات متمرکز به «شهرهای موشکی» و پایگاه‌های پرتاب متحرک بوده است، اما طبق گزارش‌ها، ایران توانسته خطوط تولید موشک‌ها را بازسازی کرده و شمار قابل توجهی از آنها را تولید کند. برآوردها نشان می‌دهد اکنون نزدیک به ۲۰۰۰ موشک بالستیک عملیاتی در اختیار ایران است که- به ادعای طرف‌های متخاصم- تهدید بالقوه جدی برای عمق استراتژیک منطقه به‌شمار می‌آید.

تل‌آویو با استناد به تجربه‌های عراق و لیبی، خواستار آن است که هر توافق احتمالی بین آمریکا و ایران شامل محدودیت‌های جدی موشکی باشد، زیرا تجربه نشان داده توافقات محدود بدون نظارت دقیق و تحمیل محدودیت‌های سخت‌گیرانه نمی‌تواند از توان بازدارندگی طرف مقابل بکاهد. ایران اما تاکنون تأکید کرده است که برنامه موشکی، ستون امنیت ملی و عنصر اصلی بازدارندگی کشور است و تحت هیچ شرایطی آن را کنار نخواهد گذاشت، ضمن اینکه به دنبال سلاح هسته‌ای نیست.

این وضعیت، پرونده موشکی ایران را به یکی از پیچیده‌ترین محورهای مذاکرات هسته‌ای و منطقه‌ای تبدیل کرده است و نشان می‌دهد هر توافقی که بدون توجه به توان موشکی ایران شکل بگیرد، با چالش‌های عملی و امنیتی جدی مواجه خواهد شد. اسرائیل و آمریکا تلاش دارند با تعیین خطوط قرمز، عمق تهدید بالقوه ایران را کاهش دهند، اما ایران بر حفظ توان بازدارندگی و استقلال نظامی خود تأکید دارد و تهدیدها را فرصتی برای تقویت آمادگی و تمرینات رزمی می‌داند.

در مجموع، پرونده موشکی ایران نه تنها مسئله‌ای امنیتی و نظامی، بلکه عامل مهمی در دیپلماسی منطقه‌ای و معادلات قدرت در خاورمیانه است که با ترکیب تجربه تاریخی، ظرفیت صنعتی و استراتژی بازدارندگی، چالش‌های جدی برای طرف‌های غربی ایجاد کرده است.