تمرکز بیش از حد ترامپ بر سیاست خارجی مورد اعتراض مردم و دموکرات‌ها است/پیام سخنرانی رییس‌جمهور آمریکا در کنگره

علی بیگدلی، کارشناس مسائل آمریکا با اشاره به سخنرانی اخیر رییس‌جمهور ایالات متحده در کنگره این کشور در گفت‌وگو با ایلنا عنوان کرد: نکته مهم در مورد اظهارات اخیر ترامپ این است که در طول سخنرانی او، اعضای حزب دموکرات که در جلسه حضور داشتند، از جای خود بلند نشدند، کمترین تشویقی انجام ندادند و حتی در برخی موارد با کنایه و رفتارهای تمسخرآمیز واکنش نشان دادند و این وضعیت، فضای نامطلوب و کم‌سابقه‌ای را در کنگره ایجاد کرد. در نظام سیاسی آمریکا، رئیس‌جمهور بر اساس قانون اساسی و فرهنگ سیاسی این کشور از جایگاه بسیار بالایی برخوردار است. در واقع، در آمریکا سه عنصر دارای قداست نمادین تلقی می‌شوندکه عبارت است از رئیس‌جمهور، پرچم و قانون اساسی. به همین دلیل، معمولاً هنگام سخنرانی رئیس‌جمهور، نمایندگان، از جای خود بلند می‌شوند و احترام خود را نشان می‌دهند، اما در این مورد، دموکرات‌ها بی‌اعتنایی آشکاری نشان دادند و این رفتار بر فضای عمومی کنگره تأثیر منفی گذاشت. مسئله دوم به الزامات قانون اساسی آمریکا مربوط می‌شود. بر اساس این قانون، رئیس‌جمهور برای انجام اقدامات مهم، به‌ویژه اقدامات نظامی، باید موافقت کنگره را کسب کند. 

وی ادامه داد: با این حال، ترامپ در مواردی مانند اوکراین و ونزوئلا بدون کسب چنین مجوزی اقدام کرد و حتی مدعی شد که اساساً جنگی رخ نداده است. در مورد ایران نیز، حمله‌ای که در سال گذشته میلادی انجام شد، بدون مجوز کنگره بود. این اقدام با نارضایتی برخی از اعضای کنگره، حتی شماری از جمهوری‌خواهان، مواجه شد. طبیعی بود که دموکرات‌ها واکنش شدیدتری نشان دهند. یکی از دلایل این اقدامات نیز، تأثیرپذیری ترامپ از لابی‌های یهودی عنوان می‌شود؛ لابی‌هایی که نقش مهمی در حمایت از او برای رسیدن به ریاست‌جمهوری داشتند و ترامپ نیز در پی برآورده کردن انتظارات اسرائیل بود. با این حال، واکنش سرد و بی‌اعتنای کنگره نشان داد که این رویکرد با استقبال گسترده مواجه نشده و فضای کنگره تا حدی به زیان ترامپ شکل گرفته است. طولانی شدن سخنرانی او نیز تا حدی نشان‌دهنده نوعی حالت تدافعی و حتی انتقام‌جویانه بود.

این تحلیلگر مسائل سیاسی تصریح کرد: مسئله سوم به وضعیت داخلی آمریکا، به‌ویژه شرایط اقتصادی، مربوط می‌شود. وضعیت اقتصادی از زمان آغاز ریاست‌جمهوری ترامپ چندان رضایت‌بخش نبوده است. بر اساس گزارشی که حدود بیست روز پیش منتشر شد، هزینه‌های زندگی برای هر خانواده آمریکایی ماهانه بین ۵۰۰ تا ۷۰۰ دلار افزایش یافته است که فشار قابل‌توجهی بر خانوارها وارد می‌کند. همچنین، سطح اشتغال و میزان سرمایه‌گذاری کاهش یافته و اعمال تعرفه‌های تجاری نیز موجب کاهش حجم تبادلات اقتصادی شده است. این شرایط اقتصادی نامطلوب باعث شده که بخشی از افکار عمومی، ترامپ را مسئول وضعیت موجود بدانند. مسئله چهارم به جهت‌گیری سیاستی ترامپ مربوط می‌شود. برخلاف بسیاری از رؤسای‌جمهور پیشین آمریکا، به‌ویژه جمهوری‌خواهان که تمرکز بیشتری بر مسائل داخلی داشتند، ترامپ در این دوره توجه خود را عمدتاً به مسائل خارجی معطوف کرده است. او درگیر موضوعاتی مانند غزه، ایران، ونزوئلا، اوکراین و سایر بحران‌های بین‌المللی شده و بارها ادعا کرده که چندین جنگ را پایان داده است. حتی در تنش‌های میان پاکستان و هند نیز مداخله کرده است. این تمرکز گسترده بر سیاست خارجی، در حالی که مسائل داخلی همچنان حل‌نشده باقی مانده‌اند، موجب نارضایتی بخشی از مقامات سیاسی و افکار عمومی آمریکا شده است.

وی افزود: ترامپ تلاش دارد از خود و از آمریکا تصویری قهرمانانه ارائه دهد و نقش تعیین‌کننده‌ای در حل بحران‌های جهانی ایفا کند. با این حال، در موضوع اوکراین، برخلاف ادعاهای قبلی خود مبنی بر اینکه در صورت ریاست‌جمهوری او چنین جنگی رخ نمی‌داد یا به‌سرعت پایان می‌یافت، تاکنون موفق به تحقق این هدف نشده است. او تلاش کرده است زمینه پایان جنگ را به‌گونه‌ای فراهم کند که آمریکا نقش اصلی را ایفا کند و اروپا در حاشیه قرار گیرد. این در حالی است که مسئله اوکراین اساساً به امنیت اروپا مربوط می‌شود و در میان کشورهای اروپایی نیز اختلاف‌نظرهای قابل‌توجهی درباره نحوه حل این بحران وجود دارد و حتی طولانی شدن جنگ و عدم عقب‌نشینی روسیه موجب خستگی افکار عمومی اروپا و حتی آمریکا شده است. در سخنرانی اخیر، ترامپ همچنین به مسائل ونزوئلا و مکزیک اشاره کرد. در مورد مکزیک، موضوع مقابله با کارتل‌های مواد مخدر مطرح شد و مقامات آمریکایی اعلام کردند که در برخی اقدامات علیه این گروه‌ها مداخله مستقیم داشته‌اند. در مورد ونزوئلا نیز، ترامپ به تلاش‌های آمریکا برای تأثیرگذاری بر تحولات سیاسی این کشور اشاره کرد. ونزوئلا به‌دلیل برخورداری از منابع عظیم نفتی، همواره برای شرکت‌های نفتی و سیاست خارجی آمریکا اهمیت داشته است. پس از ملی شدن صنعت نفت ونزوئلا و اخراج شرکت‌های آمریکایی، این کشور با تحریم‌ها و فشارهای اقتصادی مواجه شد. در دوره اخیر، برخی شرکت‌های نفتی تلاش کرده‌اند بار دیگر در این کشور حضور پیدا کنند و دولت آمریکا نیز در این مسیر نقش‌آفرینی کرده است.

بیگدلی در پایان خاطرنشان کرد: نکته قابل‌توجه دیگر، طولانی بودن این سخنرانی بود. گفته می‌شود ترامپ با بیش از ۱۱۰ دقیقه سخنرانی، رکورد طولانی‌ترین سخنرانی رئیس‌جمهور آمریکا را ثبت کرده است. با این حال، بخش عمده این سخنرانی به سیاست خارجی اختصاص داشت و مسائل داخلی، به‌ویژه مشکلات اقتصادی، کمتر مورد توجه قرار گرفت. ترامپ بیشتر بر ادعاهایی درباره قدرت و عظمت آمریکا تأکید کرد، بدون آنکه به‌طور مشخص به چالش‌های داخلی بپردازد. در جمع‌بندی، مهم‌ترین ویژگی عملکرد ترامپ در این دوره، تمرکز بیش از حد بر سیاست خارجی و غفلت نسبی از مسائل داخلی ارزیابی می‌شود. از منظر علم سیاست، حاکمانی که بیش از حد به مسائل خارجی توجه می‌کنند، ممکن است از مشکلات داخلی غافل شوند و این امر می‌تواند به افزایش نارضایتی داخلی منجر شود. به نظر می‌رسد ترامپ نیز در این دوره بیش از آنکه به اصلاح شرایط داخلی بپردازد، در پی ایفای نقش در عرصه بین‌المللی و ثبت میراثی سیاسی برای خود بوده است؛ رویکردی که با واکنش‌های متفاوتی در داخل آمریکا مواجه شده و همچنان محل بحث و ارزیابی است.