تعلق گرفتن حمایت معیشتی به همه ایرانیان

به گزارش ایلنا، سید علی مدنی زاده وزیر امور اقتصادی و دارایی در برنامه گفت‌وگوی ویژه خبری با موضوع «برنامه‌های دولت برای بهبود معیشت مردم و اصلاح یارانه‌ها» از جزئیات این طرح برای مردم گفت. متن کامل این گفتگو به شرح زیر است. 

مجری: سوال: امروز ستاد اقتصادی دولت تشکیل شد و آقای رئیس جمهور هم رسماً آغاز طرح معیشتی را اعلام کردند. از این شروع کنیم که چه مواردی را امروز مطرح کردند؟ این طرح از کی می‌خواهد اجرا شود؟ 

مدنی زاده: طرحی که امروز آقای رئیس جمهور در خصوص آن رونمایی کردند یکی از بند‌های مجموعه مصوبات ستاد اقتصادی دولت بود که به طور مشخص در خصوص بحث معیشت مردم و تامین معیشت پایه مردم بود. در بحث تامین امنیت غذایی، این را به عنوان نوعی حق شهروندی برایش اطلاق می‌کنیم و بر اساس مصوبه ستاد اقتصادی دولت برای همه ایرانیانی که ساکن کشور هستند قرار شد تعلق بگیرد و در راستای شعار عدالت محوری آقای رئیس جمهور و دولت چهاردهم قرار شد که ان شاءالله به همه مردم داده شود.

سوال: به همه ۸۶ میلیون نفر به همه دهک‌ها پرداخت می‌شود؟ 

مدنی زاده: بله. نکته‌ این است که ارز ترجیحی حذف نشده بلکه حتی اضافه‌تر از آن ارز ترجیحی که در قانون بودجه ۱۴۰۴ دیده شده بود با اجازه‌ای که از رهبر معظم انقلاب گرفته شد قرار شد از بخشی از منابع صندوق توسعه ملی تخصیص داده شود تا این اصلاح بتواند اتفاق بیفتد و به نوعی این منابع یارانه‌ای، منابعش محقق شود و ان شاءالله بتواند در سال آینده هم از  بودجه دولت و منابع ارزی کشور محقق شود.

سوال: رقمش ۱۰ میلیارد دلار است حدوداً؟

مدنی زاده: حدوداً بله همین مبلغ است.

سوال: این به طور کامل با چه قیمتی توزیع و تبدیل به ریال می‌شود و توزیع می‌شود بین مردم؟ 

مدنی زاده: البته. ان شاءلله جزئیات طرح را وزرای مربوطه خدمت مردم عزیزمان توضیح خواهند داد. ولی در حالت کلی fر اساس محاسباتی که شده و ظرفیتی که وجود داشت که ما بتوانیم مطمئن باشیم که هم تا انتهای سال و ان شاءلله بعد در ادامه می‌توانیم منابع را تامین کنیم. به نوعی سبد کالایی را مشخص کردیم که منابعش تامین می‌شود. این منابع در قالب اعتبار در اختیار مردم قرار می‌گیرد. مردم می توانند انتخاب کنند که از یک سبدی استفاده کنند یا یک سبد مشخصی را که اختلاف قیمتش که بعد از این اصلاح انجام می‌شود را می‌تواند بپوشاند و بعد هم که نرخ ارز اگر احیاناً تغییری داشت این مستقیماً می‌آید و در سامانه اعتبار کالابرگ قرار می‌گیرد و باز مجدد به مردم داده می‌شود. اصل ماجرا این است که دیگر ارز ترجیحی بجای آنکه به ابتدای زنجیره داده شود به انتهای زنجیره یعنی به صورت یکسان به همه مردم تخصیص می یابد.  

سوال: از کی اجرا می‌شود؟ 

مدنی زاده: این طرح از همین امروز استارتش شروع و ابلاغ شد از طرف معاون اول محترم رئیس جمهور. امروز با رئیس کل گمرک صحبت کردم کار را شروع کردند و ان شاءالله به سرعت کشتی‌ها از مبادی ورودی گمرکی کالا‌های اساسی بر اساس این رویه جدید وارد خواهد شد. بر اساس مصوباتی که بوده حداقل زمان ترخیص را خواهد داشت. حداقل زمان معطلی برای سازمان استاندارد و مجوز‌هایی که باید گرفته شود و دیگر معطلی‌های تخصیص ارز را نخواهد داشت و خیلی سریع کالا به داخل کشور می‌آید و در اختیار مردم عزیزمان قرار می‌گیرد و از آن طرف هم اعتبار کالا برگ در حساب اعتباری مردم عزیز شارژ شده و از چند روز آینده قابلیت برداشت دارد. 

سوال: یعنی با این کار عملاً دیگر چیزی به نام اینکه کشتی بیاید پهلو نگیرد در بارگیری تاخیر بشود یا اینکه بیاید خالی کند در گمرک انبار شود اینها را دیگر نداریم؟ این فرایند چند روز طول می‌کشد؟ 

مدنی زاده: این رویه که می‌آمد حالا چه در مورد کالا‌های اساسی و چه در مورد غیر کالا‌های اساسی، این مسئله را داشتیم در شش ماه گذشته جلسات متعدد با گروه‌های مختلف از تولیدکنندگان و اصناف و گروه‌های مختلف را از مردم عزیز و فعالان اقتصادی داشتم. یکی از بزرگترین دغدغه‌هایشان همین مسئله بود که بسیار معطل می‌شدند در فرایند گمرکی و معطل بحث تخصیص ارز و تامین ارز می‌شدند. هزینه‌های بسیار سنگینی را به فعالان اقتصادی، به مردم عزیزمان و به تولید کنندگان تحمیل کرده بود. ان شاءالله اینها همه عملاً دیگر بعد از اینکه این فرایند اصلاح شود، عملاً برداشته می‌شود و کالا به سرعت ترخیص می‌شود و ان شاءالله از مبادی و معطلی ارزی نخواهد داشت.

سوال: قبل از نرخ ارز ترجیحی، مثلاً تالار اول و تالار دوم داشتیم. الان این ترجیحی که شد تالار دوم تالار اول هم که فکر می‌کنم در همین طرح اقتصادیتان به هر حال همه یک تالار می‌شود. نمی‌دانم حالا قیمتش چقدر می‌شود لذا آیا صادرات و واردات ما با همان یک نرخ محاسبه می‌شود؟ 

مدنی زاده: بر اساس همان مصوبه ۱۷ بندی که مصوبه‌ای در خصوص بازار ارز داشتیم، این یکی از همان بند‌ها بود که قرار بود با هماهنگی وزارت صمت و وزارت جهاد، به صورت تدریجی و آرام این فرایند طی شود و عملاً به یک بازار برسیم که در آن بازار به صورت توافقی و البته با مداخله بانک مرکزی وارد کنندگان و صادرکنندگان می‌توانند ارز خود را عرضه و یا تقاضا کنند و تخصیص شود با یک نرخ. ولی در فرایندی که بانک مرکزی تعیین خواهد کرد اجرا می شود.

سوال: گندم و دارو چی؟ 

مدنی زاده: آنها فعلاً در همان رویه قبلی است تا اطمینان پیدا کنیم به خصوص در خصوص دارو در قالب بیمه می‌توانیم مردم را تامین کنیم و هزینه اضافه به مردم تحمیل نمی‌شود. هر وقت آن رویه اتفاق افتاد و وزارت بهداشت این اطمینان را حاصل کرد که هزینه‌های این طرح به مردم منتقل نمی‌شود و سامانه بیمه می‌تواند این را متحمل شود و منتقل شود به سامانه بیمه‌ای ان شاءالله آن اتفاق هم در مورد دارو خواهد افتاد. الان فعلاً برنامه‌ای نیست همان ۲۸۵۰۰ تومان است. 

سوال: یک خورده گیج شدیم راستش. شما طرح ۱۷ بندی داشتید. مثلاً چند شب پیش که آقای قاسمی گفتند ۲۰ بندی بود یک مقدار این بند‌ها را توضیح دهید؟ 

مدنی زاده: قبل از وقتی که این شرایط بازار ارز پیش بیاید و این بی‌ثباتی را در اقتصاد ایجاد کند و مردم عزیزمان و فعالین اقتصادی و تولیدکنندگان و کسبه و اصناف و بازاری‌ها و همه را دچار آسیب کند، این شرایط را داشتیم. رصد می‌کردیم و دنبال این بودیم که بتوانیم در اسرع وقت مقابله کنیم با این موضوع و این بحث طرح‌هایی که مطرح شد همه برای مدیریت بازار ارز بود. واقعیت این است که به جمع‌بندی رسیدن خیلی فرایند زمانبری بود و اینکه در فرایند اداری و حقوقی و شرایط حقوقی کشور بخواهد محقق شود، زمان برد و موضوع ۱۷ بندی و بعد ۲۰ بندی، مصوبات اقتصادی دولت بود. ۱۷ بندی برای مدیریت بازار ارز که بعداً سه بند هم به آن اضافه شد به نام بیست بندی معروف شد که می‌گفت وقتی این اصلاحات بخواهد انجام شود ما چه کار‌هایی را باید انجام دهیم. یک بخشش همین تالار‌های ارزی بود که در طی یک فرایند تدریجی این بازار‌ها بخواهند یکی شون.د بحث اینکه بازار ارز ترجیحی چه اتفاقی می‌افتد اولویت اصلی حمایت از معیشت مردم بود که همیشه مورد تاکید رئیس جمهور محترم و دولت همیشه بود. واقعیت این بود که اینها زمان می‌برد و تامین منابعش اطمینان از اینکه ما این منابع را داریم و می‌توانیم ادامه دهیم این طرح را اینطور نشود که شروع کنیم و سال دیگر نتوانیم ادامه دهیم. مقدماتش واقعاً زمانبر بود. بحث سرمایه در گردش برای مراکز تولیدی. در خصوص افزایش سرمایه که برای بانک‌ها به طور مثال بانک کشاورزی افزایش سرمایه برایش اتفاق بیفتد که بتواند سرمایه در گردش مجموعه‌هایی که نهاده‌های دامی را دارند و برای تامین کالا‌های اساسی مردم مثل مرغ و تخم مرغ، گوشت و مرغ و روغن همه اینها بالاخره در این فرایند نیاز به سرمایه در گردش بالایی را دارند. تامین اینها و اینکه اطمینان حاصل کنیم که اینها تامین می‌شود و فشارش به تولید کنندگان نمی‌آید که بعد هم منعکس شود روی قیمت‌ها و منجر به افزایش افسار گسیخته قیمت‌ها شود، اینها قسمت سخت جریان بود که باید تمهید می‌شد که اتفاق بیفتد. 

سوال: وقتی ارز ۲۸ و ۵۰۰ را می‌دادیم به تولید کننده به عنوان نهاده و این تبدیل می‌شود به یک قیمت دیگری که بالاتر است، این تولید کننده نیاز به سرمایه در گردش دارد که بتواند نهاده را بخرد و تولیدش در جریان باشد که این را فرمودید تمهید شده؟

مدنی زاده: اینها دارد تمهید می‌شود و واقعاً فعالیت شبانه روزی است که مجموعه تیم اقتصادی دولت معاونین و کارشناسان دولت دارند تلاش می‌کنند در این شرایط، و تامین منابع کار ساده‌ای نیست، بتوانند این کار را انجام دهند و اینها همه برنامه‌ریزی‌هایش انجام شده. آن بیست بندی و ۱۷ بندی ناظر به مصوباتی بود که در این راستا انجام شد.

سوال: علاوه بر آن هم بالاخره بنگاهی می‌خواهد توسعه دهد. یعنی فقط بحث سرمایه در گردش هم نیست. شنیدم بحث‌هایی مثل یوزانس و فاینانس هم در دستور کار دارید. یعنی تامین مالی خارجی.  

مدنی زاده: هم به طور خاص برای تامین کالا‌های اساسی، دیپلماسی اقتصادی دولت بود که با برخی کشور‌ها وارد مذاکره شود و خوشبختانه اتفاقات خیلی خوبی افتاد. هم بخشی از منابع ما به طریقی آزاد شد و هم یک مقدار گشایش‌هایی در خصوص تامین فاینانس اتفاق افتاد که برای واردات کالا‌های اساسی بتوانیم استفاده کنیم. علاوه بر آن در فرایند دیپلماسی اقتصادی دولت که در مذاکره با کشور‌های متعدد که عزتمندانه با مبارزه صحبت و مذاکره و تعاملات تجاری می‌شوند. تمام اینها دارد صحبت می‌شود و الحمدلله اتفاقات خوبی هم افتاده و گشایش‌هایی هم حاصل شده که همین‌ها یک مقدار زمان برد تا به اطمینانی برسیم که ان شاءالله می‌توانیم این طرح رو با موفقیت انجام دهیم. در خصوص بحث بازار ارز، بحث این ۱۷ بند به علاوه ۳ بندی که در خصوص مدیریت بازار ارزی بود که هم مطمئن باشیم که بازار ثبات پیدا می‌کند و پیش بینی پذیر می‌شود و هم فشار حداقلی به مردم و تولیدکنندگان بیاید و بتوانیم آن فشار را جبران کنیم و این حمایت از معیشت مردم را بتوانیم انجام بدهیم.

سوال: شما نباید تضمین کنید باید بانک مرکزی بیاید

مدنی زاده: ان شاءالله رئیس کل بانک مرکزی در موردش توضیح می‌دهند. الان هدف اصلی دولت ایجاد ثبات است و تمام تلاشمان را داریم می‌کنیم که ان شاءالله بتوانیم زمینه‌های این را ایجاد کنیم. متاسفانه یک مقدار این شرایطی که در خصوص رویه‌های گذشته بود، دامن زده بود به این بی‌ثباتی ولی ان شاءالله امیدوار هستیم با تغییراتی که چند هفته گذشته شروع شده و از هفته گذشته اوج گرفته اینها بتواند کمک کند به بازگشت ثبات به بازار ارز به فضای کلی اقتصاد. به پیش بینی پذیرتر شدن اقتصاد و اینها یک مجموعه اقدام هستند. می‌خواهم تاکید کنم که فقط صرفاً بازار ارز نیست. تصمیم گیری‌های خوبی در حوزه سیاست‌های اعتباری و سرمایه در گردش اتفاق افتاده. همه اینها ناظر به حمایت از معیشت خانوار‌ها و مردم عزیزمان هست. سیاست‌هایی که در حوزه بازار سرمایه اتفاق افتاده که کمک کند به اینکه منابع مردم بتواند مورد استفاده برای بخش تولید باشد و بیاید برای سرمایه‌گذاری در تولید، بحث صندوق‌های ارزی است. اینکه

صادر کنندگان و تولید کنندگان بزرگ ما که درآمد‌های ارزی دارند، اوراق مرابحه ارزی را منتشر کنند در صندوق‌های ارزی و بعد با جذب منابعی که صورت می‌گیرد، سرمایه‌گذاری‌هایی را در تولیدات صنایع بزرگمان داشته باشیم که بتواند هم درآمد ارزی برای کشور ایجاد کند و هم برای کسانی که آمدند و پس‌اندازشان را در این قالب ارائه کرده‌اند بتوانند تامین شوند. در مجموع یک بسته سیاستی است که محور‌های حمایت از معیشت، حمایت از تولید، حمایت از اشتغال و همینطور مدیریت بازار ارز و ثبات بخشی دارد که می‌تواند برای بازار ایجاد کند.

سوال: این خیلی خوب است یعنی هماهنگ است. یعنی تمام اجزایی که در اقتصاد بالاخره به هم مرتبط هستند. الان من برداشتم را دارم می‌گویم که با تک نرخی شدن یا نرخ تعادلی ارز، تعادل واقعی ما باید آن ویژگی‌های قیمت تعادلی را که ثبات است ببینیم در بازار که شما هم فرمودید که این اتفاق می‌افتد. 

مدنی زاده: اول بحث مدیریت بازار و ثبات بخشی بود، دوم حمایت از معیشت مردم و سوم حمایت از اشتغال که در بحث حمایت از اشتغال، طرح اعتبار ملی ایرانیان را داریم. طرح اعتبار ملی ایرانیان هم به کمک خانوار‌ها می‌آید و هم برای اشتغال استفاده می‌شود در طرح اعتبار ملی ایرانیان که ان شاءالله در انتهای دی ماه به مناسبت مبعث حضرت رسول اکرم (ص) طرح پایلوتش شروع می‌شود. ان شاءالله به محض اینکه آن انجام شد و موفق بود دیگه امیدواریم همین طرف سال طرح کاملش را اجرا کنیم. عدد خوبی در صورت اعتبار در اختیار سرپرست خانوار قرار می‌گیرد که بازده شش ماهه تا ۱۲ ماهه فرصت بازپرداخت را دارد.

سوال: عددش را می‌توانید حدودش را بگویید؟ 

مدنی زاده: ان شاءالله برنامه‌ریزیمان برای ۳۰ میلیون تومان است که برای سرپرست خانوار، پنج دهک را در طرح پایلوتمان دیده‌ایم که شروع شود و خیلی هم فرایند راحتی است با کمکی که از فینتک‌ها و شرکت‌های حوزه اقتصاد دیجیتال هستند، با حمایتی که از بانک‌ها دریافت می‌شود. اینها با هم پلتفرمی را طراحی کرده‌ایم که در کنار همدیگر برای خانوار‌ها با نرخ بسیار پایین در حد احتمالاً ۴ درصد حالا قولش را ندهم ولی در همین حدود خواهد بود. عزیزان می‌توانند اعتبار دارند و خرج می‌کنند و فروشگاه زنجیره‌ای و لوازم خانگی در اصناف و در جا‌های مختلف، کارت اعتباری‌شان را استفاده می‌کنند هر وقت پرداخت کردن دوباره این تسهیلات شارژ می‌شود به مقدار اول همان ۳۰ میلیون تومان و تا ۶ ماه تا یک سال بسته به نوع اعتباری که دریافت می‌کنند فرصت دارند برای بازپرداخت. اینجا از این سامانه های اعتبارسنجی که الان چند وقتی است در کشور با توجه به ظرفیت‌های داده‌ای که ایجاد شده مردم اتوماتیک اعتبارسنجی می‌شوند و به میزان اعتباری که سامانه اعتبارسنجی مشخص می‌کند ان شاءالله این اعتبار بهشون تعلق می‌گیرد. این کمک می‌کنند به اینکه هم مردم عزیزمان دسترسی به اعتبار پیدا کنند و این شوک‌های قیمتی و درآمدی جبران شود برایشان و از طرفی، چون مستقیم می‌رود در زنجیره تولید و اینطور نیست که پول چاپ کرده باشیم و داده باشیم و منجر به رشد نقدینگی و تورم شود. 

سوال: سوالم همین بود که تورم زا نیست؟ 

مدنی زاده: ان شاءالله خیر. این در قالب سامانه تامین مالی زنجیره‌ای در طول زنجیر قرار است حرکت کند و اثر تورمی آن بسیار بسیار کم خواهد بود هر چقدر بیشتر در زنجیر حرکت کند اثر نقدینگی کمتری خواهد داشت و از این طریق عمدتاً بنگاه‌های کوچک و متوسط که عمده اشتغال کشور هم در اینها است از این متنعم خواهند شد. طرح دیگری که در همین بحث حمایت اشتغال داریم با همکاری وزارت رفاه، در خصوص بنگاه‌هایی که در طی چند ماه گذشته اشتغال از دست داده‌اند و برخی عزیزان و همشهریانمان ایرانیان عزیزی بودند که شاغل بودند ولی متاسفانه شغلشان را در بیشتر شرایط نامساعد اقتصادی از دست داده‌اند، که این عزیزان را برگردانند به کار و دوباره بیمه تامین اجتماعی آنها راه بیفتد. برنامه حمایت مالیاتی و حمایت‌های بانکی را برایشان در نظر گرفته شده. ان شاءالله تسهیلاتی را داریم فراهم می‌کنیم که بتوانیم اشتغال را برگردانیم. محور چهارم هم برمی‌گردد به بحث حمایت از تولید که طرح های سرمایه‌گذاری که تولیدکنندگان بزرگ دارند، نیاز به سرمایه دارند برای تولید و بعد ارزآوری. این هم در قالب طرح رویش، داریم اجرا می‌کنیم که ان شاءالله ظرف چند روز دوستان از بازار بورس می‌آیند و توضیحاتش را خدمت مردم شریف ارائه خواهند کرد.

سوال: یک جای کار انگار که باید راجع به آن توضیح دهید و آن هم بازار پول است. با این نرخ سود بانکی که فاصله زیادی هم دارد با نرخ تورم، شاید آن منابعی که لازم دارد نظام بانکی جمع نشود. آیا برای نرخ سود بانکی تدبیری  اندیشیده‌اید؟

مدنی زاده: یکی از مشکلات جدی که در خصوص نرخ‌های سود داریم، تشتت نرخ‌ها است. یعنی همان مصیبتی که در بازار ارز داشتیم. تشتت نرخ داشتیم، همان مصیبت را در خصوص نرخ‌های سود بانکی هم داریم. الان اولویت اول ما این است که بتوانیم انتظام بخشی را در اینجا حاصل کنیم و مطمئناً این انتظام بخشی و حرکت به سمت اینکه فرض بفرمایید وقتی دولت اوراق را منتشر می‌کند با یک نرخ است ولی در بازار به نرخ دیگر و این خود دوباره مشابه ارز شده، یک منشایی متاسفانه نوعی تعبیر فساد بخواهم بگویم، عدم شفافیت، درست نیست. یعنی این که با یک نرخ این طرف باشد با یک نرخ دیگر آن طرف، واقعا فضای سالم اقتصادی را ایجاد نمی‌کند؟ یک بخش ساماندهی به این حوزه را در دستور کار داریم که ان شاءلله اتفاق خواهد افتاد بزودی ظرف چند هفته آینده و اضافه کنم این که طبیعتا بانک مرکزی سیاست‌های پولی را برای آن مدیریت بازار ارز و ثبات بخشی انجام خواهد داد که این بعد از این که در هیات عالی بانک مرکزی تصویب شود. فعلا پیش بینی شده ولی باید فرآیند تصویب را طی کند. به محض این که تصویب شود جزئیات آن اعلام خواهد شد ولی حتما یک بسته سیاست پولی، در کنار سیاست ارزی وجود خواهد داشت، چون این‌ها با همدیگر پینگ پنگی کار می‌کنند. نمی‌شود که ما یک سیاست ارزی داشته باشیم و یک سیاست پولی نداشته باشیم. این‌ها با هم طراحی شده که کمک کند به این که آن ثبات بخشی اتفاق بیفتد.

سوال: برویم سراغ بازار سرمایه. بهرحال بورس ما هم رشد داشته، هم ریزش. مثلا در همین دیماه و می‌خواهم ببینم این شرایطی که شما برای بازار در نظر گرفتید و سیاست‌هایی که احیانا جنبه حمایتی دارد از بازار سرمایه، آیا مواردی را می‌توانید ذکر کنید؟ 

مدنی زاده: در مورد بازار سرمایه، آن چیزی که فعالان بازار سرمایه و سرمایه گذار احتیاج دارد، اولین اصل آن، شفافیت است. نیاز دارد آن چیزی که می‌بیند، واقعا منعکس کننده واقعی باشد. نبود اطلاعات نامتقارن. اینکه یک کسانی در بازار چیز‌هایی را بدانند که دیگران نمی‌دانند و خرید و فروش‌هایی را کنند و اصطلاحا به رانت‌هایی برسند، تضاد منافع است. اصلاحاتی که در بازار سرمایه دنبال می‌کنیم که اجرا کنیم عمدتا از این جنس است. اضافه کنم این که شفافیت بتواند به بازار برگردد، نرخ‌های متعدد اصلاح شود، یعنی تمام عواملی که منجر می‌شود که بازار سرمایه ناکارا شود و از کارایی بیفتد را حل می‌کند. این بالا و پایین شدن‌ها، همه بورس‌های جهان را نگاه کنید بالا و پایین می‌شوند. یعنی بالاخره تحولات اقتصادی باعث می‌شود شاخص بالا می‌رود، پایین می‌آید. سهامی بالا می‌آید و سهامی پایین می‌رود. اتفاقا خطرناک‌ترین کار این است که دولت‌ها بخواهند مستمرا در بازار سرمایه مداخله کنند.

سوال: ولی بازده آن مهم است.

مدنی زاده: عرض کردم دولت مستمرا بخواهد مداخله کند، بسیار کار خطرناکی است، ولی یک وقتی است که شرایط بحرانی است مشابه چیزی که ما بعد از دوران جنگ ۱۲ روزه داشتیم. خاطرتان باشد آنجا عرض کردم در زمانی که لازم باشد ورود می‌کنیم. یعنی آن جایی که احساس کنیم تشخیص کارشناسی این باشد که اگر دولت مداخله نکند، بی ثباتی که در بازار مالی اتفاق می‌افتد منجر می‌شود که این بی ثباتی به بقیه بخش‌های اقتصاد هم سرایت کند و دیگر قابل جمع کردن نباشد، آنجا جایی است که علم اقتصاد می‌گوید که باید ورود کنید، بیایید و بازار را حمایت کنید و بعد هم برگردانید. این دقیقا همان کاری بود که الحمدالله انجام شد. صندوق تثبیت بازار ورود کرد خرید را انجام داد بعد هم وقتی بازار احیا شد برگشت و شاخص بالا رفت شروع کرد به برعکس عمل کردن و تمام منابعی که هزینه شده بود، برگشت و حتی بدون این که ما این جا آسیبی دیده باشیم، منابعی را هزینه می‌کنیم و بعد دوباره این منابع برمی گردد در راستای ثبات بلند مدت اقتصاد کلان. پس مداخلات بیجا نباید بکند. این بازار را بهم می‌ریزد. باید کاملا هوشمند، فقط در مواقع ضروری باید این نوع مداخلات را کرد. ولی ایجاد ابزار، ایجاد نهاد‌های متعدد که فعالان بازار بتوانند از این ابزار‌ها استفاده کنند برای این که بتوانند ریسک‌ها را برای خودشان بپوشانند، این‌ها طبیعتا کار ما است و مستمرا در حال دنبال این هستیم که این ابزار‌ها را داریم تعریف می‌کنیم. مثال زدم خدمت شما صندوق ارزی یا انواع و اقسام اوراق مرابحه ارزی و ... این ها مواردی اند  که کمک می‌کند به این که اصطلاحا بازار سرمایه عمیق شود و مورد استفاده سرمایه گذاران و پس انداز کنندگان قرار بگیرد.

سوال: بخشی از مردم سهام عدالت شان را فروختند چند تا استان نماد آن باز بوده خرید و فروش شده، مثلا خرید‌های ثانویه و بعد این نماد مسدود شده و ۴ سال است پول این‌ها آنجا بلوکه شده. برای این‌ها و کلا سهام عدالت چه برنامه‌ای دارید؟ 

مدنی زاده: مواردی که عرض می‌کردم جزء برنامه‌هایی که از چند ماه پیش شروع کردیم و واقعیت این که مسئله بسیار بغرنجی بود حل کردن آن و اگر نگویم در حد هزار نفر ساعت کار انجام شده شاید اغراق نکرده باشم. بسیار بسیار وقت گذاشته شد سر این موضوع تا بتوانیم به راه حل‌هایی برسیم که بتوانیم این گره ایجاد شده را باز کنیم و بحمدالله این اتفاق افتاده و تقریبا می‌توانم بگویم به راه حل خیلی خوبی رسیدیم و ا نشاءالله بزودی آزادسازی سهام عدالت انجام خواهد شد ولی به صورتی که منجر به ریزش بازار نشود. تمام سختی ماجرا این جا بود، این که عرض می‌کنم بغرنج بود. 

سوال: یعنی تمام استان‌ها را می‌خواهید باز کنید؟ 

مدنی زاده: توضیح آن را بعدا خواهیم داد. یکسری افراد هستند که سهام مستقیم دارند برخی غیرمستقیم دارند. تدبیری که انجام می‌شود این است که مردم عزیز ما بتوانند مزه سهام عدالت را بچشند بخصوص در این شرایط سخت اقتصادی الان خیلی می‌تواند کمک کند که اگر احیانا کسی احتیاج دارد بتواند از بخشی از این منابع استفاده کند. ولی از آن طرف این انتقاد طوری خواهد بود که به بازار آسیب نزند و منجر به ریزش شاخص هر کدام از این سهام‌ها نشود. قسمت بغرنج ماجرا این جا بود که آن تدابیری که الان انجام شده این است که هم شیرینی آن به مردم برسد که حس اطمینانی داشته باشند که باالاخره به این سهام عدالت شان رسیدند و از آن طرف هم بازار آسیب نبیند. یک خبر خوب دیگر هم این که بحث واریز سود سهام عدالت است که برای ۱۴۰۴ ان شاءالله ظرف روز‌های آینده پرداخت خواهد شد که ان شاءالله سازمان بورس جزئیات آن را خدمت مردم اعلام می‌کند.

سوال: مشخص شده رقم آن؟ 

مدنی زاده: تقریبا مشخص است. ولی اجازه دهید که دقیق آن را اعلام نکنم. چون کل آن را مطلع هستم باید روی رقم جزئی که برای هر فردی، چون طبقات و گروه‌های مختلف هستند، به هر کدام چقدر می‌رسد را ان شاءالله سازمان بورس اعلام خواهند کرد.

سوال: نماد‌های استان‌هایی که عرض کردم بسته شده. پول مردم آنجا، چه می‌شود؟

مدنی زاده: آنهایی که رفتند خودشان خریدند آنها باز می‌شود و آزاد می‌شود.

سوال: کی باز می‌شود؟ 

مدنی زاده: منتظر فرآیند تصویب این موضوع در شورای عالی بورس و دولت هستیم که ان شاءالله به محض این که این طرح پیشنهادی ما در دولت مصوب شود خدمت مردم عزیز اعلام خواهد شد.

سوال: یک صحبتی هم شما داشتید اخیرا راجع به بازنگشتن ارز حاصل از صادارت که ارقام مختلفی هم گفته می‌شود. قضیه این چیست؟ این بالاخره باید حل شود. 

مدنی زاده: این باز هم جزو یکی از موارد هفده به علاوه سه است. دو موضوع بود. خوب است این را خدمت مردم عزیز شفاف کنم. یکی بحث بازگشت ارز از مبادی رسمی بود که آمار و ارقام‌هایی داده می‌شد حالا این را فکر می‌کنم جزئیات آن را بانک مرکزی می‌تواند اعلام کند که چه میزان ارز بر اساس قانون باید برمی گشته ولی برنگشته. این یک موضوع است. این که می‌گویم برنگشته نه این که اصلا برنگشته، از مبادی رسمی برنگشته. یعنی قرار بوده برفرض در تالار یک بیاید عرضه شود در تالار یک عرضه نشده رفتند فرض کنید که در بازار آزاد یا بازار غیررسمی به تعبیری برگشته است و این که من بگویم الان یک حجم عظیمی ارز بوده که رفته و اصلا برنگشته، لزوما این طور نیست. آمار و ارقام این را تایید نمی‌کند و اتفاقا آمار و ارقام این را بیشتر تایید می‌کند که بخش قابل توجهی از این ارز‌هایی که گفته می‌شود آمده ولی بخاطر این که نرخ تالار یک، خیلی پایین‌تر بوده از بازار رسمی این‌ها برنگشته، تخلف کردند و طبیعتا مراجع قضایی و این‌ها نظارت خواهند کرد.

سوال: با این تمهید ارزی تان که یک تالار و یک نرخ خواهد بود این مشکل حل می‌شود؟ 

مدنی زاده: ان شاءالله این مشکل حل خواهد شد. چون شما وقتی در همان یک تالار عرضه می‌کنید تاکید می‌کنم با مدیریتی که بانک مرکزی بر این بازار خواهد داشت، نه اجازه می‌دهد که بازار غیررسمی جدا شکل بگیرد که خود همین دو بازاره شدن منجر می‌شود که منابع از این بازار به آن بازار برود، انگیزه را تشدید می‌کند. بانک مرکزی از یک طرف تلاش خواهد کرد که یک کاسه کند که انگیزه‌ای از این بازار به آن بازار نباشد و از آن طرف هم بازار رها نمی‌کند که نرخ سر به فلک بگذارد و افسار گسیخته بالا رود و این را مدیریت می‌کند. ولی یک نکته دیگر بود که من در یکی از مصاحبه‌های اخیر گفتم این که یکسری آمار و ارقامی از بعضی افراد از عدم بازگشت ارز نفت و این‌ها مطرح می‌کردند. اعداد عجیب و غریب و بزرگی را مطرح می‌کردند که گویا یک عده پول‌ها را بردند و خوردند. صحبت من ناظر به این موضوع بود. چون این خودش در مردم دلهره ایجاد می‌کند. 

سوال: نکته‌ تحقق نیافتن درآمد نفتی بود. یعنی نسبت به مثلا ۹ ماهه سال قبل می‌گفتند، چیزی حدود ۷ میلیارد، تحقق نیافته، این بود، که آنهم بحث قیمت جهانی و این‌ها.

مدنی زاده: بله آن سرجای خودش درست است. من دارم ارجاع می‌دهم به بحث‌هایی که گفته می‌شد، آقا پول‌ها را بردند و خوردند و معلوم نیست کجاست و بعد اعداد عجیب و غریب. من ناظر به این بحث داشتم عرض می‌کردم که این اعداد و ارقام نیست. چون این اعداد اشتباهی است و بعد ترس و دلهره و حس ناامنی و حس این که چه فسادی هست و این‌ها، نه اصلا این را داشتم تاکید می‌کردم که مردم فکر نکنند چه اتفاقی افتاده، نه. درآمد نفتی. قیمت نفت در بازار‌های جهانی کاهش پیدا کرده، طبیعتا درآمد نفتی کشور هم کم شده است.

سوال: این هفت به اضافه سه تمام شد یا نه؟ 

مدنی زاده: بله. من هم آن را گفتم، هم مواردی که تا آخر سال بود را عرض کردم.

سوال: می‌فرمودید در خصوص ویژگی‌های این لایحه بودجه 

مدنی زاده: یکی از اصلی‌ترین اولویت‌های برنامه اقتصادی دولت، ایجاد ثبات در فضای اقتصادی است. دنبال این هستیم که این را ایجاد کنیم و به نوعی با تورم مقابله کنیم و تورم را کم کنیم. البته عوامل خارجی که باعث افزایش تورم می‌شود دست ما نیست ولی ما سیاست مان این است که بتوانیم ثبات را برگردانیم. بتوانیم با فقر مبارزه کنیم و معیشت مردم را تامین کنیم که خوشبختانه این طرحی که مطرح شد امیدوار هستیم که ان شاءالله این هدف، بخشی از آن را تامین می‌کند و ان شاءالله با ایجاد منابع بیشتر این را توسعه هم خواهیم داد. بحث مقابله با هر نوع بی عدالتی که در سیاست‌های اقتصادی اگر وجود دارد را کنار بگذاریم و همین طور مقابله با رویه‌های فساد زا. هر آنچه که رویه‌های فسادزا اگر باشد را باید سعی کنیم با آن مقابله کنیم. این که عرض می‌کنم رویه‌های فسادزا، خیلی وقت‌ها ممکن است، سیاست‌هایی اتخاذ کنیم که افراد ممکن است فاسد نباشند ولی از همان رویه‌های ما استفاده می‌کنند و منجر می‌شود به این که کاخ‌ها و کوخ‌هایی ایجاد شود و خلاف رویه‌هایی که بر اساس قوانین و مقررات است. چون سیاست‌هایی را در پیش گرفتیم، منجر به تخلف شود. مثال ارز یک نمونه آن است. وقتی چنین سیاستی را در پیش بگیریم، ناخودآگاه متاسفانه امضای طلایی درست می‌کند و بعد این امضای طلایی برای بحث‌های ارزی آن ایجاد می‌شود. هم در گمرک آن ایجاد می‌شود. ممکن است در سامانه بانکی آن ایجاد شود. این رویه‌ها را باید در کشور اصلاح کنیم و برنامه و سیاست دولت برای این است که بتوانیم با فساد مقابله کنیم و رویه‌های فسادزا را از بین ببریم. رویه‌هایی که نابرابری و بی عدالتی ایجاد می‌کند را بتوانیم از بین ببریم.

سوال: دو ویژگی را برای برنامه شما می‌توانم قائل شوم. یکی پیش بینی پذیر کردن و شفافیت و یکی هم آن طرف سکه فساد. 

مدنی زاده: در بحث پیش بینی پذیری دو محور اصلی وجود دارد. یکی بحث ثبات در بازار ارز است، یک بحث کاهش کسری بودجه. دوم کاهش ناترازی‌های بانکی که این‌ها عوامل ایجاد تورم و نوسانات تورم هستند. بودجه‌ای که امسال  و ارائه شد به مجلس، تلاش این بود که بودجه‌ای ثبات بخش باشد به اقتصاد و کسری بودجه‌ نداشته باشد که بعد منجر شود به این که دولت بخواهد برود فشار بیاورد به بانک مرکزی و از بانک مرکزی منابع بگیرد برای تامین کسری بودجه خود. آقای رئیس جمهور در حدود سه ماه گذشته بود در مجلس گفتند، بودجه‌ای می‌خواهیم سال آینده ببندیم که کلی هزینه‌های نابجا را کم کنیم. ساختار‌هایی را که زائد هستند را می‌خواهیم ادغام و حذف کنیم. خیلی از بودجه‌ها را می‌خواهیم حذف کنیم تا بتوانیم با بخشی از کسری بودجه مقابله کنیم و این بتواند ان شاءالله این موضوع را تحقق ببخشد. یکی از محور‌های مولفه مهم بودجه امسال، بودجه‌ای است که کمک کند به کاهش تورم.

سوال: البته این نشود که کاهش فشار به منابع بانکی را به قیمت افزایش فشار مثلا مالیاتی به مردم بخواهید جبران کنید. 

مدنی زاده: از یک طرف می‌خواهیم ثبات بخشی ایجاد کنیم این طرف، پس هم باید منابع را بالا ببریم، از آن طرف هزینه را کم کنیم. هزینه‌ها را کم کردن بخشی می‌شود. اصلاحاتی که در حوزه دستگاه‌ها و ساختار‌ها و این‌ها را ادغام و کوچک کردن. به نوعی بخش‌هایی که زائد است و البته این هم فرآیندی نیست که یک شبه و یک ساله بتواند اتفاق بیفتد و جدا از مقاومت‌ها فرآیند زمان بری است و هیچ کجای دنیا این کار‌ها را یکساله انجام ندادند. طی برنامه‌های چند ساله این‌ها را محقق کردند. در قسمت تامین منابع، یک بخش می‌شود منابعی که از مالیات محقق می‌شود. ممکن است مخاطب کسانی که اعداد و ارقامش بودجه را دیده باشند، احساس کرده باشند مالیات خیلی بزرگ شده و دولت در این شرایط رکودی چه کار که نمی‌خواهد بکند، اصلا این طور نیست. لازم می‌دانم توضیح دهم. آن که می‌خواهم بگویم این طور نیست. یک شاهد مثال بیاورم. همین چند ماه گذشته خبررسانی آن هم شد. مالیات تقریبا ۹۰ درصد اصناف را صفر کردیم. مالیات تقریبا ۹۸ درصد اصناف و مشاغل زیر ۵۰ میلیون تومان در سال شد. ۸ درصدی هم که گرفتیم زیر ۵۰ میلیون تومان در سال بود. یعنی با استفاده از ظرفیت‌های قانونی در سازمان مالیاتی و وزارت اقتصاد، تلاش کردیم در شرایط رکودی و تورمی و این تلاطمات اقتصادی، همراهی کامل را با اصناف، بازاریان و مشاغل داشته باشیم. چون این‌ها واقعا پناهی ندارند، در این تلاطمات اقتصادی، حالا مالیات هم بخواهد بیاید یک منابعی را از ایشان بگیرد. تمام تلاشمان این بود که این را امسال از مردم برداریم و کم کنیم. مضاف بر آن، برخی تکالیف قانونی که بر ما گذاشته شده بود. من جمله این که حوزه‌هایی که برای سامانه‌های فروش بود و صورتحساب الکترونیکی صادر می‌کردند، این‌ها قرار بود تا آخر ۴۰۴ دیگر منقضی می‌شد و ۴۰۵ باید می‌رفتند روی سامانه جدید. مجوز این را از سران سه قوه گرفتیم که برای سال آینده تمدید شود. اجازه داشته باشیم که این را در سال بعد هم اجرا کنیم. فرآخوان گسترده‌ای بود که قانون بر ما تکلیف کرده بود که باید تمام اصناف را برای مالیات ارزش افزوده فرآخوان می‌زدیم. این را هم از تقریبا حول و حوش یکی دو ماه گذشته شروع کردیم که فرآیند حقوقی اش را طی کنیم که از سران محترم سه قوه مجوز این را گرفتیم که این هم بخش‌هایی از آن به سال آینده موکول شود و بعد هم برای کسانی بخواهد محقق شود که مقدار درآمدشان از یک حدی بالاتر است.

و سوم هم در خصوص جریمه‌هایی که گذاشته شده بود. این‌ها همه مواردی بود که صحبت‌های قبلی هم گفته بودم این یک بخش بود. یک بخش دیگر که افزایش مالیاتی است. بنده اقتصاد خواندم می‌دانم در شرایط رکودی در اقتصاد کلان دیگر باید مالیات را کم هم حتی شده بکنیم که کمک کنیم اقتصاد از رکود خارج شود. در شرایط تورم بالا نباید فشار مازاد بیاوریم. بخصوص این که امسال بخشی از البته نه همه در بعضی از فصول، برخی صنایع ما دچار رکود شدند، بخاطر ناترازی‌های انرژی و همین طور فشار‌هایی که در شرایط جنگ و پس از جنگ بوجود آمد، این‌ها آنچنان سودی نکردند که بخواهد از آنها مالیات گرفته شود. این در برنامه ما هست.

سوال: پس درآمد مالیاتی از کجا می‌خواهد بیاید؟ 

مدنی زاده: با سیستمی کردن مالیات کاری که انجام می‌شود از چند وقت پیش شروع شده و دیگر ۴۰۵ نهایی می‌شود. مالیات ارزش افزوده که کامل سیستمی شده و بخش قابل توجهی از مابقی مالیات‌ها را هم داریم سیستمی و هوشمندسازی کردیم. 

سوال: دست به معافیت‌ها نمی‌خواهیم بزنیم؟ 

مدنی زاده: در این جا با سیستمی شدن و هوشمندسازی توانستیم جلوی بخش قابل توجهی از فرار‌های مالیاتی و اجتناب‌های مالیاتی را بگیریم. لذا این طور نیست برویم بگوییم که داریم از همان افراد قبلی می‌خواهیم مالیات بیشتر بگیریم. نه. کسانی که فرار مالیاتی داشتند را در این سامانه داریم پیدایشان می‌کنیم و از آنها مالیات می‌گیریم. فقط یک مثال بزنم. ۳۰ هزار میلیارد تومان در همین ماه گذشته یک فرار مالیاتی را توانستیم جلویش را بگیریم، آن هم از طریق شفاف شدن‌هایی که بود، از طریق جلوگیری از فرار‌های مالیاتی و نوعی سقف گذاشتن روی معافیت‌های مالیاتی که بخشی از آن در قانون بودجه آمده. یک لایحه هم به مجلس ارسال شده، برای انتظام بخشی به معافیت‌های مالیاتی که طبیعتا در دستور هست. برای ثبات بخشی. برای کاهش تورم بحث بانک‌ها هم در دستور کار است و ان شاءالله شاید یک جلسه دیگر با آقای همتی در خدمت شما توضیح خواهم داد.

سوال: آیا فلسفه حمایتی دولت در مواردی که یارانه آشکار و پنهان به آن تعلق می‌گیرد دارد تغییر می‌کند به سمت آحاد مردم و نقدی شدن؟ 

مدنی زاده: نقدی نه. سیاست دولت و رئیس جمهور محترم این است که حرکت کنیم به سمت سیاست‌هایی که رویه‌های فسادزا داشته و بی عدالتی را توزیع می‌کرده. این‌ها را کلا بتواند به سمت انتهای زنجیره ببریم و به مردم بدهیم. یعنی به جای این که تصمیم بگیریم به خود مردم داده شود، خود مردم تصمیم بگیرند که می‌خواهند بنزین مصرف کنند. می‌خواهند کالای اساسی مصرف کنند یا چیز دیگری و از این طریق طبیعتا آن بحث کنترل قیمت هایش را هم داشته باشند. یعنی رویکرد مقابله با سیاست‌های بی عدالتی گستر و سیاست‌های فسادگستر، با این‌ها می‌خواهد مقابله کند. از طریق این که یارانه‌ها را تا جایی که می‌شود به تدریج تاکید می‌کنم به تدریج به طوری که به هیچ عنوان به زندگی و معیشت مردم آسیب نزند و از قضا کمک کند. یعنی این سیاست‌ها قطعا و یقینا به معیشت مردم کمک خواهد کرد، می‌آید دست خود مردم عزیزمان قرار می‌گیرد. خودشان انتخاب می‌کنند ولی به تدریج. شوک نه به تولید می‌دهیم نه به زندگی مردم و نه به قیمت‌ها. ان شاءالله

سوال: نکته‌ای دارید بفرمایید.

مدنی زاده: واقعیت این است که مجموعه تیم اقتصادی دولت، چه کل دولت، اقداماتی را شروع کرده که ریشه‌ای مسائل کشور و مسائل اقتصادی کشور را حل کند. از بحث مدرسه سازی بگیرید تا سرمایه گذاری در زیرساخت‌ها در کوریدور‌ها، در حوزه‌های مختلف نفتی، معدنی، فلر‌ها، این‌ها طرح هایی هستند که هفتگی دارند پیگیری می‌شوند. بحث پنل‌های خورشیدی، زیرساختی، طبیعتا کار‌های زیرساختی یک کم صبوری می‌خواهد. ان شاءالله در میان مدت و بلند مدت جواب می‌دهد.