مسائل خارج از سینما دخالتی در داوری فیلم‌های فجر نداشت

به گزارش خبرگزاری مهر، جدیدترین قسمت از برنامه سینمایی «هفت» جمعه ۲۴ بهمن و از ساعت ۲۳ با حضور ۲ تن از داوران جشنواره فیلم فجر ۴۴ به آنتن شبکه نمایش رفت.

مسعود نقاش‌زاده و محمدرضا شفیعی از اعضای هیئت داوران چهل و چهارمین جشنواره فیلم فجر، در میز گفتگوی ویژه به «داوری جشنواره فیلم فجر ۴۴» پرداختند.

نقاش‌زاده با یادی از زنده‌یاد اسفندیار شهیدی درباره چالش‌ها و هجمه‌های داوری چهل و چهارمین جشنواره فیلم‌ فجر گفت: جشنواره فیلم فجر یکی از مهم‌ترین نمادهای سینمای ایران پس از انقلاب است و آثارش از جامعه دوست داران‌ سینما ‌فراتر می‌رود. در زمان دهه فجر جشنواره فیلم فجر یکی از مهم‌ترین نمادها است. به دلیل اعتراضات کشور التهابات‌ به سینما هم‌ نفوذ پیدا کرد. من معتقدم که سینما ‌مثل ‌جامعه‌ ما ساختار دارد و با مخاطب سرپا می‌ایستد. اگر از هر بخشی از جامعه ناراحت باشیم راهکارش این نیست که سینما را تعطیل کنیم. همه‌ ما می‌دانستیم که داوری امسال جشنواره فجر هجمه و ناملایماتی در پی خواهد داشت اما همه اعضا مسئولانه این وظیفه را قبول کردند. ممکن است ما هم‌ نسبت به مسائلی اعتراض داشته باشیم اما سینما کار ‌ما است و کارمان را تعطیل نمی‌کنیم.

محمدرضا شفیعی نیز بیان کرد: پس از گذشت چندین سال از انقلاب اسلامی، راهپیمایی ۲۲ بهمن و جشنواره فیلم فجر یکی از نمادهای مهم انقلاب هستند. به نظر می رسد که این ‌رویداد و برگزار نشدن آن ‌نیز ‌برای ‌برخی‌ بسیار اهمیت‌ دارد به همین دلیل هر کاری می‌کنند تا جشنواره فجر برگزار نشود. از آقای شاهسواری ممنونم که پای جشنواره امسال ایستاد درحالی که ممکن بود برخی مغلوب این فضا شوند. همه دوستانی که به جشنواره آمدند و نیامدند هم‌وطن‌ ما هستند و شاید نظرشان با ما متفاوت باشد اما برخی دوست‌ دارند این مساله را به دوقطبی تبدیل کنند.

محاسن و معایب داوری یکپارچه فیلم‌ها

نقاش‌زاده درباره داوری یکپارچه جشنواره گفت: ما به صورت بسیار فشرده در ۱۰ روز مشغول فیلم دیدن بودیم. دشواری ما از این بابت بود که باید در زمان کوتاه تعداد زیادی فیلم می‌دیدیم. البته شخصا این جسارت آقای شاهسواری را تحسین می‌کنم اما ‌دیدگاه های متفاوتی دارم و این قضیه محاسن و معایبی دارد. یکی از امتیازاتش این است که یک تیم داوری با معیارهای مشخص شکل‌ها و ‌قالب های مختلف سینما را ارزیابی می کند اما ‌یکی از معایبش این است که هر کدام از اعضای هیئت داوران ‌گرایش های خودشان را دارند و این اتفاق در داوری اثر می‌کند و ‌ممکن است از داوری تخصصی آثار فاصله بگیریم.

وی افزود: دیدگاه من این است که ما در کشورمان ۲ جشنواره تخصصی برای فیلم‌ کوتاه و مستند داریم در نتیجه داوری آثار در جشنواره فیلم فجر چیز زیادی به این آثار اضافه نمی‌کند هر چند که می‌دانم برای فیلمسازان مهم است فیلمشان در جشنواره فجر دیده‌ شود.

شفیعی عنوان‌کرد: آقای شاهسواری ایده های خوبی برای ارتقای جایگاه جشنواره فجر دارد. فجر یک رویداد فرهنگی‌ مردمی است و اگر به سمت حرفه ای شدن برود نباید استانداردهای مردمی بودن را از دست بدهد. آقای شاهسواری می‌خواهد فجر را با حفظ رویکردهای مردمی به استانداردهای جهانی نزدیک کنند. در دنیا نیز یک هیئت داوران‌ تمام آثار را بررسی می‌کنند. یکی دیگر از ایده های آقای شاهسواری جدا کردن بخش خانه رسانه ‌با مهمانان‌ دیگر بود.

تحریم‌ها و استوری‌ها تاثیری در داوری نداشت

شفیعی درباره سیمرغ دادن به کسانی که در جشنواره فجر حاضر نبودند، گفت: در کشورهای دیگر خیلی راحت اصول حرفه ای و ‌سینمایی را به دلیل اغراض سیاسی زیر پا می‌گذارند. ما این فضای ساختگی و دوقطبی را قبول نداشتیم و از ابتدا بنای ما این بود که برای اتاق داوری احترام و قواعدی قائل شویم. تمام‌ دوستان ‌همکاران ‌ما هستند ‌و چیزی را که بیرون از اتاق بود در داوری آثار دخیل نکردیم و تحریم، استوری‌ها و نامه‌هایی که افراد منتشر می‌کردند در داوری ما تاثیری نداشت. کسانی هم پیش از شروع جشنواره گفته بودند که ما به جشنواره نمی آییم اما داوری و کاندیدا هم شدند. بنای ما قضاوت آثار فارغ از اتفاقات و حواشی بیرونی بود.

نقاش‌زاده ‌تصریح کرد: هیئت داوران یکی از اخلاقی و حرفه ای ترین رفتارها را در داوری داشت و از ابتدا معیارهای داوری را با کنشگری های غیر سینمایی جدا کردیم. همیشه یکی از سخت ترین کارهای داوران این است که میان کارهای خوب زیاد و آثاری که بسیار به هم نزدیک هستند ‌یک برگزیده انتخاب کنند. بسیاری از فیلم هایی که سیمرغ دریافت نکردند ارزش های هنری‌شان‌ کمتر از آثار سیمرغی نیست بلکه داوری اثر هنری یک امر کاملا کیفی است و این امر به تجربیات، دانش، سلیقه و مواجهه داور با اثر هنری ارتباط دارد.

وی درباره اینکه چرا فیلمی مانند «اردوبهشت» بیش از آنچه که تصور می‌شد، نامزد شد و فیلم «جانشین» خیلی دیده نشده است، توضیح داد: هیئت داوران در بسیاری از انتخاب ها همسو بودند اما این بدین معنی نیست که با هم هم‌نظر بودند. ما گاهی ساعت‌ها بحث می‌کردیم. اساسا داوری استاندارد وجود ندارد و اگر هیئت داوران عوض شود ممکن است کاملا نتایج متفاوت شود.

دلیل تعداد بیشتر نامزدهای برخی رشته‌ها

وی درباره تعداد نامزدها گفت: در تعداد نامزدها ۲ رویکرد وجود دارد؛ یک رویکرد کاملا کمی‌ ‌است که می گوید باید ‌بر اساس آیین نامه ۵ نامزد برای هر رشته انتخاب کنیم. یک رویکرد نیز انعطاف پذیر است و ‌خوشبختانه ‌طبق نظر دبیر محترم ما انعطاف پذیر رفتار کردیم مثلا در یک‌ رشته ما ۹ نامزد مدنظر داشتیم. این درست نیست که هیچ کف وسقفی برای تعداد نامزدها وجود نداشته باشد اما خوب است که انعطاف‌پذیر رفتار کنیم.

شفیعی تصریح کرد: باید منصفانه نقد کرد و شهادت می‌دهم که تمام داوران ما ذره ای اغراض شخصی با فردی نداشتند. در ادوار گذشته اینکه ‌۵ کاندیدا داشته باشیم‌ مرسوم‌ بود و در برخی رشته ها تا ۷ کاندیدا هم‌ جلو رفتیم. فیلم «‌جانشین» هم در رشته جلوه های ویژه بصری و میدانی با چند فیلم در رقابت شدید بود.

دبیر باید حق انتخاب فیلم‌ها را داشته باشد

شفیعی درباره حذف هیئت انتخاب توضیح داد: حذف هیئت انتخاب در راستای استاندارسازی جشنواره فیلم فجر بود. یکی از دلایلی که دبیران محترم در این سال ها هیئت انتخاب می گذاشتند این بود که بخشی از وظایف خودشان را بر عهده افراد دیگری بگذارند. باید بپذیریم که دبیر جشنواره استانداردهایی دارد و می تواند بر این اساس آثار را انتخاب کند. اکنون باید از آقای شاهسواری پرسید که چرا فلان فیلم به جشنواره راه پیدا نکرد و چرا فلان فیلم بدون استانداردهای لازم به جشنواره آمده است؟ حذف هیئت انتخاب حتما معایب و محاسنی دارد اما مسئولیت دبیر را بالا می برد. همچنین امسال قرعه کشی نمایش فیلم ها نیز برگزار نشد که اتفاق خوبی بود. قبول دارم که زمان پخش فیلم در جشنواره مهم است اما باید این اختیار را به دبیر بدهیم که بتواند کنداکتور جشنواره اش را بچیند.

نقاش زاده عنوان کرد: شاید مهم ترین کاری که دبیر جشنواره دارد انتخاب فیلم و داور است. اگر این ۲ مسئولیت را از دبیر بگیریم جایگاه او را به مسئول اجرایی تقلیل داده ایم. در نهایت آن چه که اعتبار یک دبیر را رقم می زند چشم اندازهایی است که او برای سینما در انتخاب آثار و داوران ایجاد می کند.

در بخش پایانی این میز شفیعی تصریح کرد: ما امسال با فرم ها و ژانرهای مختلف فیلمسازی مواجه بودیم که برخی از آن ها در بخش خصوصی ساخته شده بود. جایزه بهترین فیلم و بهترین کارگردانی امسال با ساعت ها بحث اختصاص داده شد و در پایان نیز با اختلاف یک رای برگزیده مشخص شد.

میز سینمای ایران نیز با حضور رامتین شهبازی و رضا صدیق و موضوع جشنواره فیلم فجر ۴۴ برگزار شد.

در ابتدای این میز رامتین شهبازی درباره فرایند جشنوره امسال اظهار کرد: ما فیلم هایی را که متقاضی حضور در جشنواره نبودند، ندیده ایم در نتیجه نمی توانیم چشم‌انداز درستی از سینمای ایران ارائه کنیم اما گشاده‌دستی در انتخاب موضوعات مختلف در فیلم ها جالب توجه بود. باید روی این مسائل پژوهش شود تا ما با موضوعات و فرم های مختلفی در سینما مواجه شویم.

صدیق با اشاره به این نکته که جشنواره فجر بازیابی فرهنگی کشور است، اظهار کرد: جشنواره فجر به نوعی بازیابی فرهنگی رسانه ها و منتقدان کشور است و ما شاهد بروز نسل جدیدی از منتقدان و خبرنگاران هستیم. جزو اتفاقات مبارک امسال این بود که شأن دبیر جشنواره فجر بازگردانده شد. محل وثوق بودن دبیر یکی از فاکتورهای مهم بود هر چند این مساله مهم است که چه کسی این اختیارات را داشته است. منوچهر شاهسواری مورد وثوق سینماگران است و اگر کسی که وابسته به جریانات خاص است در این جایگاه بنشیند این اختیارات می تواند جشنواره را محدودتر کند.

کم‌توجهی داوران به «اسکورت» و «دختر پری خانم»

وی تاکید کرد: داوری آثار امسال تحت تاثیر جو سیاسی قرار نداشت و این یکی از نکات مثبت امسال بود اما اصولا هر داوری منتقدانی دارد. در سال های اخیر به دلیل کمپین های رسانه ای برخی فیلم ها بیشتر دیده می شوند و احساس من این است که برخی از جایزه هایی که داده شد ناخودآگاه تحت تاثیر فضای رسانه ای یک فیلم خاص قرار داشت.

صدیق تصریح کرد: بنیاد سینمایی فارابی با فیلم هایی مانند «اسکورت»، «دختر پری خانم» و «قمارباز» امسال حضوری داشت که نسبت به چهار سال اخیر بسیار رو به جلو بود. در داوری جشنواره اجحاف جدی نسبت به این تولیدات شد و من باور نمی کردم که «اسکورت» اینگونه با دست خالی از جشنواره برود یا «دختر پری خانم» اصلا دیده نشد. این فیلم در بخش های صداگذاری، طراحی صحنه، کارگردانی و بازیگری به خصوص سها نیاستی بسیار قابل توجه بود. همچنین تصویر شهر هم امسال ۴ فیلم در جشنواره داشت که با موضوعات و لحن متفاوتی بودند. «نیم شب» تنها چیزی که نداشت فیلمنامه بود و سیمرغ بهترین فیلمنامه برای این اثر عجیب بود. مثلا محیا دهقانی بسیار نقش بدی در «غوطه‌ور» داشت که نامزد دریافت سیمرغ شد.

شهبازی با تاکید بر اهمیت له نشدن بخش خصوصی تصریح کرد: این خوب است که بخش دولتی وارد حوزه فرهنگ و تولید فیلم می شود اما باید حواس‌مان باشد که بخش خصوصی له نشود. یکی از نقدهای جشنواره فجر این است که محل نمایش فیلم‌های دولتی شده است.

رامتین شهبازی در پایان ضمن اشاره به عدم تمرکز بسیاری از فیلم های امسال تاکید کرد: بیشتر فیلم های امسال دارای گسستگی و عدم تمرکز بودند که حاصل سینمای دیجیتال است. به نظر من خانه سینما، سازمان سینمایی یا بنیاد سینمایی فارابی باید کلینیک فیلمنامه بگذارند تا وظیفه مشاوره داشته باشند. امسال شاهد بودیم که خیلی از فیلم ها با جابه جایی یا حذف یک پلان کاملا متفاوت می شدند.