مخاطرات کاهش بودجه نهادهای فرهنگی؛«خطای راهبردی» در میانه جنگ روایت‌ها

خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها - محدثه عباسی: در حالی که کشور درگیر چالش‌های پیچیده فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی است، برخی تحرکات در فضای سیاسی و رسانه‌ای کشور از تلاش‌هایی برای کاهش یا حذف بودجه نهادهای فرهنگی حکایت دارد. موضوعی که البته واکنش دلسوزان و کارشناسان و اساتید دانشگاه و فعالان فرهنگی را به دنبال داشته است. کسانی که به این نوع اظهار نظرها اعتراض داشته‌اند و برای این اعتراضات خود هم دلایلی را عنوان می‌کنند که یکی از مهمترین آنها قرار گرفتن ایران اسلامی در بزنگاه نبرد روایت‌ها است.

اخیراً نیز نامه‌ای سرگشاده از سوی ۱۸۰ نفر از افرادی که خود را اساتید دانشگاه معرفی کرده‌اند، منتشر شده که خواستار حذف بودجه نهادهای فرهنگی شده‌اند. این در حالی است که دولت در موضوعاتی چون حجاب و سبک زندگی، بر لزوم فرهنگ‌سازی تأکید دارد و خود را متولی کار فرهنگی می‌داند. در چنین شرایطی، طرح کاهش بودجه فرهنگی نه‌تنها یک تناقض آشکار، بلکه به تعبیر کارشناسان، یک «آدرس غلط» است.

اهمیت فرهنگ و نهادهای فرهنگی

دلسوزان نظام و کشور و همچنین فعالان فرهنگی از این قبیل اظهارنظرها بسیار نگران هستند زیرا آنان به درستی درک کرده‌اند که در شرایط حساس کنونی، هیچ چیز به اندازه فرهنگ ور این نبرد تمام عیار اهمیت ندارد.

مدتهاست که رهبر معظم انقلاب اسلامی به همان نسبت که به مقوله اقتصاد تاکید دارند، بر فرهنگ و جهاد تبیین هم تاکید دارند و این نشان می‌دهد که فرهنگ در کنار اقتصاد به شکل لازم و ملزوم هم می‌بایست پیش برده شود و این از اهمیت کار فرهنگی پرده برداری می‌کند. کاری که در روزگار امروز، بیشتر هم به چشم می‌آید.

حمیدرضا نوروزیان، پژوهشگر و کارشناس فرهنگی، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر کاهش بودجه نهادهای فرهنگی را یک آدرس غلط آن هم در برهه‌ای حساس می‌داند. او هم مانند دیگر کارشناسان مسائل فرهنگی عقیده دارد که به فرهنگ می‌بایست بهای زیادی داد زیرا در شرایطی هستیم که نمی‌توانیم اشتباه کنیم شرایط حساسی که درک آن اصلاً هم دشوار نیست.

آیا تصمیم کاهش و یا حذف بودجه برخی نهادهای فرهنگی تصمیم درستی خواهد بود؟

خیر؛ اگر به ماهیت انقلاب اسلامی و مقوله ایدئولوژی انقلاب اسلامی و امام خمینی (ره) و همچنین سیر و روند پیروزی انقلاب اسلامی بنگریم خواهیم دید که این تصمیم خطایی راهبردی است زیرا اساس انقلاب اسلامی، برخلاف مکاتب غربی که اقتصاد را محور قرار می‌دهند، یک انقلاب فرهنگی بوده است.

اساساً انقلاب ما وقتی فرهنگی است نمی‌توانیم بگوییم که حالا در ادامه راه باید از فرهنگ چشم پوشید. حضرت امام (ره) و رهبر معظم انقلاب از ابتدا تأکید داشتند که هدف انقلاب، ارتقای فرهنگی و تربیت انسان مؤمن، خلاق و متعهد است. بنابراین، هرگونه تضعیف نهادهای فرهنگی، ضربه به بنیان‌های انقلاب و نظام است.

چرا بودجه‌های فرهنگی اهمیت دارد؟

کار فرهنگی نیازمند الزامات مشخصی همچون بودجه، زیرساخت و استمرار است و این یک اهمیت آشکار است که نمی‌توان آن را نادیده گرفت. همان‌طور که برای اجرای یک پروژه عمرانی به نقشه، مهندس، اعتبار و ابزار نیاز داریم، کار فرهنگی نیز بدون تأمین منابع مالی و برنامه‌ریزی بلندمدت ممکن نیست.

اگر بودجه تأمین نشود فکر می‌کنید چه اتفاقی رخ می‌دهد؟

اگر بودجه فرهنگی تأمین نشود، تربیت نسل آینده دچار آسیب می‌شود و این خسارت، برخلاف پروژه‌های عمرانی، قابل جبران نیست. این موضوعی است که بسیار آشکار است و نیاز به تحلیل بسیار زیادی هم ندارد.

من در واقع نسبت به شرایط فعلی کشور به نوعی هشدار می‌دهم زیرا امروز شرایط ما شرایط جنگی است. به عبارت دیگر ما در یک جنگ تمام‌عیار فرهنگی هستیم. دشمنان انقلاب سال‌هاست با راه‌اندازی اندیشکده‌ها و تربیت نخبگان، در حال طراحی برای براندازی نرم هستند. در چنین شرایطی، کاهش بودجه فرهنگی به‌مثابه تضعیف جبهه خودی در میدان جنگ است.

برخی اعتقاد دارند که باید بودجه نهادهای فرهنگی حذف شود و اقتصاد را هم بهانه می‌کنند درباره این امر بگویید

تاب‌آوری مردم در برابر مشکلات اقتصادی و اجتماعی یکی از مهمترین پدیده‌هایی است که در سال‌های اخیر به خصوص آن را شاهد بوده‌ایم و مردم ما همواره در میدان حضور داشته‌اند و این ریشه در فرهنگ و انقلاب ما دارد.

این ایستادگی مگر جز این است که نتیجه سال‌ها کار فرهنگی است؟ اگر کار فرهنگی نبود مگر شاهد چنین رفتارهایی بودیم؟ اگر مردم ما در جنگ ۱۲ روزه، در بحران‌های اقتصادی و در برابر فشارهای معیشتی ایستاده‌اند، به‌خاطر باوری است که در آن‌ها نهادینه شده است. این باور، محصول کار فرهنگی است. اگر این مسیر تضعیف شود، نسل آینده دیگر چنین باوری نخواهد داشت.

پس شما رویکرد کاهش بودجه فرهنگی را خطا می‌دانیو

بله؛ رویکرد کاهش بودجه فرهنگی، یک خطای راهبردی است و اگر دچار آن شویم، قطعاً با مشکل روبرو خواهیم شد لذا کسانی که این حرف‌ها را می‌زنند باید شرایط امروز کشورمان را هم در نظر بگیرند که در چه بزنگاه حساسی حضور داریم.

برخی می‌گویند دلیل مطرح شدن این مسائل مقوله اقتصاد است

دولت اگر به‌دنبال اصلاحات اقتصادی است، بهتر است ابتدا به سراغ بنگاه‌ها و هلدینگ‌های مالی برود که به حیات خلوت برخی تبدیل شده‌اند و اغلب به‌دلیل سوءمدیریت، ورشکسته‌اند. نهادهای فرهنگی، ستون‌های هویتی نظام‌اند و باید تقویت شوند، نه تضعیف.