لاغری به هر قیمت؟ از جراحی‌های علمی تا دام تبلیغات اینستاگرامی

خبرگزاری مهر_ گروه سلامت: سوزن نازک آرام وارد بازو می‌شود؛ وعده‌ای کوتاه اما وسوسه‌برانگیز پشت آن پنهان است: «لاغری سریع، بدون رژیم، بدون جراحی». در همان لحظه، اسکرول اینستاگرام ادامه دارد؛ قبل و بعدهایی که لبخند می‌زنند و عدد وزن‌هایی که با سرعت سقوط می‌کنند، اما آن‌سوی این تصاویر فیلترشده، واقعیتی کمتر دیده می‌شود؛ چاقی، به‌عنوان یکی از پیچیده‌ترین بیماری‌های مزمن قرن، نه با یک تزریق معجزه‌آسا درمان می‌شود و نه با تصمیم‌های هیجانی.

در حالی که بیش از نیمی از جمعیت کشور با اضافه‌وزن یا چاقی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، مرز میان درمان علمی و تبلیغات فریبنده هر روز باریک‌تر می‌شود؛ جایی که جراحی‌های استاندارد، داروهای تخصصی و نسخه‌های غیرمجاز فضای مجازی، همگی در یک میدان پرهیاهو رقابت می‌کنند؛ میدانی که بهای اشتباه در آن، فقط چند کیلو وزن نیست، بلکه سلامت یک عمر است.

چاقی دیگر یک مسئله ظاهری یا انتخاب فردی ساده نیست؛ امروز از آن به‌عنوان یک بیماری مزمن، چندوجهی و پرهزینه یاد می‌شود که سلامت جسم، روان و حتی آینده اجتماعی افراد را تهدید می‌کند. افزایش شیوع اضافه‌وزن و چاقی در کشور، به‌ویژه در کودکان و نوجوانان، زنگ خطر جدی برای نظام سلامت به صدا درآورده است و در چنین شرایطی، بازار درمان چاقی از اصلاح سبک زندگی و جراحی‌های علمی گرفته تا داروهای تزریقی قاچاق، بیش از هر زمان دیگری داغ شده است.

چه کسانی کاندید واقعی جراحی چاقی هستند؟

مهدی عالم‌رجبی، دانشیار دانشگاه علوم پزشکی ایران، با تأکید بر علمی بودن معیارهای جراحی چاقی می‌گوید: شاخص توده بدنی یا BMI مهم‌ترین معیار تشخیص چاقی مرضی است. زمانی که BMI فرد بالاتر از ۳۵ باشد، فرد وارد محدوده چاقی مرضی (Morbid Obesity) می‌شود و در BMI بالای ۴۰، اصطلاح چاقی بسیار شدید (Super Morbid Obesity) به کار می‌رود. در این شرایط، اصلاح وزن معمولاً بدون مداخلات درمانی جدی امکان‌پذیر نیست و جراحی می‌تواند یک گزینه مؤثر باشد.

جراحی چاقی؛ محدودیت سنی دارد یا خیر؟

به گفته عالم‌رجبی، برخلاف باورهای قدیمی، امروزه محدودیت سنی مطلق برای جراحی چاقی وجود ندارد و با پیشرفت تکنیک‌های لاپاراسکوپی، بیهوشی و مراقبت‌های پس از عمل، خطرات جراحی به‌طور قابل توجهی کاهش یافته است. حتی در نوجوانان مبتلا به چاقی مرضی، جراحی می‌تواند مسیر زندگی فرد را از نظر سلامت، اعتمادبه‌نفس، آینده شغلی و اجتماعی تغییر دهد.

در سالمندان نیز چاقی با افزایش خطر بیماری‌های قلبی، سکته، دیابت و کاهش تحرک همراه است و جراحی چاقی می‌تواند کیفیت و حتی طول عمر را بهبود بخشد.

اسلیو و بای‌پس؛ پایان پرخوری یا آغاز زندگی سالم؟

جراحی‌های چاقی مانند اسلیو معده و بای‌پس معده بر اساس شرایط فردی و بیماری‌های زمینه‌ای انتخاب می‌شوند و جراحی چاقی به معنای «کم‌خوری اجباری» نیست، بلکه به معنای درست غذا خوردن است. پس از عمل، فرد به‌طور طبیعی الگوی تغذیه سالم‌تری پیدا می‌کند، اما رعایت دریافت پروتئین کافی، جلوگیری از تحلیل عضلات و افزودن تدریجی ورزش به برنامه روزانه، کاملاً ضروری است.

جراحی؛ آخرین راه یا درمان استاندارد؟

محمد هاشمی، دبیر انجمن پیشگیری و درمان چاقی ایران در گفتگو با خبرنگار خبرگزاری مهر می گوید: جراحی‌های محدودکننده دستگاه گوارش باید آخرین گزینه درمانی باشند؛ یعنی زمانی که اصلاح سبک زندگی و درمان‌های غیرجراحی نتیجه‌بخش نبوده‌اند.

وی هشدار می‌دهد: بسیاری از بیماران در صورت عدم اصلاح رفتار غذایی، حتی پس از جراحی نیز ممکن است بخشی از وزن خود را بازگردانند. بنابراین اصلاح سبک زندگی همچنان ستون اصلی درمان چاقی است.

داروهای لاغری تزریقی؛ معجزه یا وابستگی درمانی؟

سعید سینا، متخصص جراحی لاغری، در این باره می‌گوید: این داروها برای حفظ اثر باید حداقل دو سال مداوم مصرف شوند و با قطع آن‌ها، در اغلب موارد وزن بازمی‌گردد. در حالی‌که جراحی لاغری یک مداخله یک‌باره با اثر ماندگارتر است، البته به شرط رعایت توصیه‌های پزشکی.

چه کسانی اصلاً نباید سراغ داروهای لاغری بروند؟

به گفته سینا، افراد با چاقی شدید، BMI بسیار بالا، دیابت کنترل‌نشده، بیماری‌های خاص گوارشی، سابقه پانکراتیت یا اختلالات متابولیک گزینه مناسبی برای داروهای لاغری نیستند و در این گروه‌ها، جراحی چاقی ایمن‌تر و مؤثرتر است.

مونجارو؛ داروی دیابت یا قربانی تبلیغات فریبنده؟

داروی مونجارو (تیرزپاتاید) که برای درمان دیابت نوع ۲ طراحی شده، در ایران غیرمجاز، قاچاق و فاقد نظارت وزارت بهداشت است. این دارو نیاز به نسخه تخصصی و شرایط نگهداری یخچالی دارد، اما به‌راحتی در فضای مجازی تبلیغ می‌شود.

سازمان غذا و دارو هشدار داده است که مصرف خودسرانه این دارو می‌تواند عوارضی مانند التهاب پانکراس، افت شدید قند خون، تهوع، مشکلات کلیوی و حتی افزایش ریسک سرطان تیروئید به همراه داشته باشد.

فضای مجازی؛ موتور محرک لاغری‌های پرخطر

تبلیغات اغراق‌آمیز در اینستاگرام و تلگرام با وعده «لاغری سریع و بدون بازگشت»، بسیاری از افراد ناآگاه را به مصرف داروهای قاچاق سوق داده است؛ بدون آنکه اشاره‌ای به عوارض، شرایط نگهداری و لزوم نظارت پزشکی شود.

به گزارش مهر؛ در مجموع، چاقی یک بیماری مزمن و پیچیده است که درمان آن نیازمند تصمیم آگاهانه، پیگیری بلندمدت و نظارت تخصصی است، چه در مسیر جراحی و چه در استفاده از داروها، بی‌توجهی به اصول علمی و تکیه بر تبلیغات فریبنده فضای مجازی می‌تواند نه‌تنها به کاهش وزن پایدار منجر نشود، بلکه سلامت جسم و روان افراد را با خطرات جدی و جبران‌ناپذیر روبه‌رو کند.