پزشکیان: عمل نکردن به آیات الهی بزرگ‌ترین مانع تأثیرگذاری قرآن است

مسعود پزشکیان صبح امروز سه‌شنبه ۵ اسفند ۱۴۰۴، در شصت و هشتمین جلسه شورای توسعه فرهنگ قرآنی با قدردانی از تلاش‌ها و اهتمام این شورا و دستگاه‌های اجرایی و حاکمیتی در مسیر توسعه و ترویج فرهنگ قرآن و عترت، با رویکردی آسیب‌شناسانه به چرایی ضعف انس و فهم عمومی از قرآن کریم در جامعه پرداخت.

رئیس‌جمهور با تأکید بر اینکه گویاترین کلام در عمل و قرآن، رفتار و عمل انسان است، تصریح کرد: هیچ سخنی رساتر از رفتار ما نیست و اگر جامعه در فهم و پذیرش معارف قرآنی با چالش مواجه است، باید نخست در عملکرد خود بازنگری کنیم؛ چراکه عمل نکردن به آیات الهی، بزرگ‌ترین مانع تأثیرگذاری قرآن در حیات فردی و اجتماعی است.

پزشکیان با انتقاد از برخی مواجهه‌های صرفاً ظاهری با قرآن کریم گفت: قرآن کتاب نصیحت صرف نیست، بلکه دستور زندگی است. ما هنگام تلاوت، سکوت و احترام ظاهری نشان می‌دهیم، اما در میدان عمل و در مناسبات اداری، اقتصادی و اجتماعی، وقتی سخن از آیه و حدیث به میان می‌آید، آن را برنمی‌تابیم. این دوگانگی رفتاری، ریشه بسیاری از نارسایی‌های فرهنگی و اجتماعی است.

رئیس جمهور افزود: اگر قرآن را به‌عنوان منشور هدایت بپذیریم، باید آموزه‌های آن را در تصمیم‌سازی، سیاست‌گذاری و اجرای امور جاری کشور جاری سازیم؛ در غیر این صورت، فاصله میان این متن مقدس و زیست واقعی جامعه روزبه‌روز افزایش خواهد یافت.

پزشکیان با اشاره به دستورات صریح قرآن درباره عدالت، رسیدگی به محرومان و حمایت از مستضعفان، خاطرنشان کرد: خداوند از مسئولان نسبت به بی‌تفاوتی در قبال مشکلات مردم نخواهد گذشت. چگونه می‌توان در جایگاه حاکمیت بود، مردم با دشواری‌های معیشتی و اجتماعی دست‌وپنجه نرم کنند و ما بی‌تفاوت باشیم و در عین حال ادعای مسلمانی هم داشته باشیم؟ آیات متعددی در قرآن کریم درباره رسیدگی به یتیمان، محرومان و اقشار آسیب‌پذیر وجود دارد که مخاطب نخست آن، صاحبان مسئولیت و قدرت هستند.

رئیس جمهور تأکید کرد: یکی از شاخص‌های مسلمانی در قرآن، خوش‌خلقی، رفتار کریمانه و رعایت حقوق مردم است. دین با زور و تحمیل گسترش نمی‌یابد، بلکه با جاذبه اخلاقی و رفتار محبت‌آمیز در دل‌ها نفوذ می‌کند. بر همین اساس، دولت ترویج الگو‌های رفتاری و تربیتی را از مدارس آغاز کرده است تا مفاهیم اخلاقی قرآن در نسل جدید نهادینه شود.

پزشکیان با اشاره به جایگاه رفیع صداقت در قرآن کریم اظهار داشت: دروغ و خلف وعده به‌شدت مورد نکوهش آیات الهی است؛ با این حال، گاه در تریبون‌های مختلف وعده‌هایی داده می‌شود که امکان تحقق آنها وجود ندارد و همین امر موجب دلسردی مردم می‌شود. نمی‌توان به مردم وعده غیرواقعی داد. امیدآفرینی ضروری است، اما امیدی که بر پایه صداقت و واقع‌گرایی بنا شده باشد.

رئیس جمهور افزود: کسی که در جایگاه پیشتازی و مدیریت قرار دارد، باید صادق‌ترین فرد باشد؛ خداوند از ما درباره صداقت‌مان سؤال خواهد کرد. باید از خود بپرسیم آیا با مردم راستگو بوده‌ایم؟ اگر رفتار ما منطبق با حقیقت و صداقت باشد، نه‌تنها رنجشی ایجاد نمی‌کند، بلکه اعتماد عمومی را تقویت خواهد کرد.

پزشکیان در ادامه ماه مبارک رمضان را فرصتی ارزشمند برای تزکیه نفس و بازنگری در عملکرد فردی و جمعی دانست و گفت: شب‌های قدر مجالی برای ارتقای معنوی و اصلاح مسیر است. اگر مسلمانان به آموزه‌های قرآن عمل کنند، جامعه دچار بحران‌های اخلاقی و اجتماعی نخواهد شد. اصلاح جامعه از اصلاح خویشتن آغاز می‌شود؛ اگر ما درست عمل کنیم، گرایش عمومی نیز به سمت ارزش‌های قرآنی تقویت خواهد شد.

رئیس جمهور تأکید کرد: هر یک از آیات قرآن اگر به‌درستی در عرصه عمل اجرا شود، می‌تواند کشور را به گلستان و محیطی سرشار از عدالت، پیشرفت و آرامش بدل سازد.

پزشکیان در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به حوادث اخیر و بروز رفتار‌های خشونت‌آمیز همچون اهانت به مقدسات و تخریب مساجد و کتابخانه‌ها، این اقدامات را نشانه آشکار بی‌احترامی به باور‌های دینی و فرهنگی مردم دانست و تصریح کرد: چنین رفتار‌هایی ماهیت واقعی عاملان آن را برای مردم آشکار ساخت.

رئیس جمهور در عین حال، بر ضرورت توجه به ریشه‌های نارضایتی اجتماعی تأکید کرد و گفت: بخشی از اعتراضات، ناشی از گلایه مردم نسبت به عملکرد دستگاه‌ها، تبعیض‌ها و نوع خدمت‌رسانی است. اگر عدالت به‌درستی اجرا می‌شد، زمینه شکل‌گیری بسیاری از این نارضایتی‌ها فراهم نمی‌شد. امروز ما وظیفه داریم به جای تعمیق شکاف‌ها در مسیر ترمیم فاصله‌ها، بازسازی اعتماد عمومی و جذب دوباره اقشاری که گله‌مند هستند، گام برداریم. دو قطبی‌سازی جامعه، کشور را با چالش‌های جدی مواجه می‌کند.

پزشکیان با تأکید بر اینکه قرآن مؤمنان را به برترین بودن در اخلاق، صداقت و کارآمدی فراخوانده است، گفت: خداوند ضعف، بی‌برنامگی و ناتوانی را از جامعه مؤمن نمی‌پذیرد. اگر مسلمانیم، باید در خلاقیت، صداقت، مهربانی و کارآمدی سرآمد باشیم.

رئیس جمهور «پویش زندگی با آیه‌ها» را اقدامی ارزشمند و اثرگذار توصیف کرد و افزود: ارائه مفاهیم قرآنی به نوجوانان و جوانان باید با شیوه‌های نوین، جذاب و متناسب با اقتضائات نسل جدید انجام شود و از سوی دیگر تربیت قرآنی، نیازمند الگو‌های عملی و صادقانه از سوی ما است.

پزشکیان با اشاره به تأکیدات مکرر قرآن بر کار جمعی، وحدت و انسجام، خاطرنشان کرد: وحدت مفهومی عمیق و فراتر از ظاهر است و باید در تمامی شئون اجرایی کشور متجلی شود. امروز تمرکز اصلی دولت بر بهبود معیشت مردم است و تمامی تصمیمات و اقدامات در راستای تأمین و تضمین معیشت خانوار‌ها اتخاذ می‌شود. ما برای ریاست یا امر و نهی بر مردم نیامده‌ایم، بلکه برای حل مشکلات آنان مسئولیت پذیرفته‌ایم و باور داریم با همدلی و همکاری ملی می‌توان بر فشار‌ها و مشکلات غلبه کرد.

رئیس‌جمهور با تأکید بر ظرفیت عظیم مساجد در ساماندهی امور اجتماعی گفت: نمی‌توان پذیرفت در محله‌ای مسجد فعال باشد، اما فردی با گرسنگی یا مشکل معیشتی سر بر بالین بگذارد. مسجد در اندیشه اسلامی صرفاً محل عبادت فردی نیست، بلکه کانون همبستگی اجتماعی، رسیدگی به نیازمندان و تقویت سرمایه اجتماعی است. دولت در بهره‌گیری از این ظرفیت مردمی، حمایت و پشتیبانی لازم را به عمل خواهد آورد.

پزشکیان خطاب به متولیان و فعالان عرصه ترویج فرهنگ قرآن تأکید کرد: قرآن برای اجرا و هدایت آمده است و تحقق این هدایت در گرو عمل به آن است. اقدامات انجام‌شده ارزشمند است، اما استمرار و تجلی عملی آموزه‌های قرآنی در رفتار مسئولان و مردم، شرط اصلی اثرگذاری آن خواهد بود.

در این جلسه گزارشی از عملکرد شورای توسعه فرهنگ قرآنی و دیگر دستگاه‌ها و نهاد‌های مرتبط در زمینه ترویج قرآن ارائه شد. این گزارش شامل روند رشد شاخص‌های قرآنی، گسترش فعالیت‌های آموزشی و ترویجی در داخل کشور و در سطح بین‌المللی، توسعه برنامه‌های حفظ و تدبر در قرآن، حمایت از مؤسسات مردمی و ارزیابی میزان مشارکت اقشار مختلف جامعه در برنامه‌های قرآنی بود.