تحریم‌های یک‌جانبه؛ مصداق نقض حقوق بشر

تحریم‌های اقتصادی یک‌جانبه و فراسرزمینی، به‌ویژه تحریم‌های اعمال‌شده توسط آمریکا علیه ایران پس از خروج از برجام در سال ۲۰۱۸، به‌عنوان ابزاری برای اعمال فشار سیاسی توصیف می‌شوند.

با این حال، این تحریم‌ها فراتر از اهداف اعلام‌شده، به مجازات جمعی تبدیل شده‌اند که میلیون‌ها ایرانی را تحت تاثیر قرار می‌دهند. 

براساس گزارش‌های معتبر سازمان‌های بین‌المللی مانند سازمان ملل و نهاد‌های حقوق بشری، این اقدام‌ها به نقض گسترده حقوق بشر، از جمله حق سلامت، حق زندگی شایسته و حق توسعه اقتصادی منجر می‌شوند. 

تاثیر تحریم‌ها بر حق سلامت؛ تهدیدی مستقیم برای زندگی میلیون‌ها نفر

یکی از بارزترین مصادیق نقض حقوق بشر توسط تحریم‌ها، تاثیر آنها بر سیستم بهداشت و درمان است. گزارش نهاد‌های حقوق بشری بین‌المللی نشان می‌دهد که تحریم‌های آمریکا، با وجود معافیت‌های ادعایی برای کالا‌های بشردوستانه، دسترسی مردم را به دارو‌ها و تجهیزات پزشکی ضروری به‌شدت محدود کرده است. به‌عنوان نمونه، کمبود دارو‌های شیمی‌درمانی مانند پگاسپارگاز، مرکاپتوپورین و وین‌بلاستین برای بیماران سرطانی، و همچنین دارو‌های تخصصی برای بیماران مبتلا به اپیدرمولیز بولیوزا (EB)، به افزایش خطر عفونت‌ها، سپسیس و ناتوانی‌های دائمی منجر شده است. 

بیماران مبتلا به صرع مقاوم به درمان نیز با کمبود دارو‌های وارداتی مواجه هستند که می‌تواند به تشنج‌های کنترل‌نشده، آسیب‌های جسمی و آسیب مغزی دائمی منجر شود.

آلنا دوهان، گزارشگر ویژه سازمان ملل در بیانیه خود تاکید کرد که تحریم‌های یک‌جانبه و بیش‌تطبیقی توسط بانک‌ها و شرکت‌های بین‌المللی به افزایش هزینه‌ها یا نبود کامل دارو‌های تخصصی و تجهیزات کمکی برای افراد معلول منجر شده است. این اقدام‌ها نه تنها حق سلامت را براساس میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی نقض می‌کنند، بلکه زندگی میلیون‌ها نفر را تهدید می‌کنند. 

آمریکا حتی در دوران همه‌گیری کرونا وام ۵ میلیارد دلاری صندوق بین‌المللی پول به ایران را مسدود کرد، که این موضوع دسترسی به واکسن و تجهیزات را دشوارتر کرد. 

گزارش پایگاه جادالیا تحریم‌ها را به‌عنوان مجازات جمعی توصیف می‌کند، زیرا تاثیر‌های زیادی بر مردم عادی می‌گذارد.

این تاثیر‌ها بر گروه‌های آسیب‌پذیر مانند افراد معلول و بیماران مزمن بیشتر است. 

مقام‌های فعلی یا سابق آمریکایی مانند مایک پمپئو، وزیر خارجه سابق این کشور، به صراحت اعلام کرده‌اند که تحریم‌ها برای بدتر کردن شرایط مردم ایران طراحی شده‌اند، که این امر به‌طور مستقیم به مفهوم مجازات جمعی اشاره دارد.

این اقدام‌ها نه تنها حقوق اقتصادی را نقض می‌کنند، بلکه اصول حقوق بین‌الملل را زیر پا می‌گذارند.

گزارشگر ویژه سازمان ملل تحریم‌ها را نقض تعهدات حقوق بشری با ماهیت قهری می‌داند.