۲۰ رسانه معتبر بین‌المللی درباره مذاکرات ژنو چه می‌گویند؟

باشگاه خبرنگاران جوان - دور سوم مذاکرات غیرمستقیم بین ایران و آمریکا با موضوع هسته‌ای با میانجی‌گری عمان در حالی در ژنو آغاز شده که رسانه‌های سراسر جهان هر کدام از زاویه‌ای متفاوت به این رویداد نگاه می‌کنند. مرور گزارش‌های منتشرشده از رسانه‌های معتبر بین‌المللی نشان می‌دهد که نوعی سردرگمی و اختلاف نظر نسبت به نتیجه مذاکرات در بین رسانه‌های مختلف وجود دارد.

رسانه‌های غربی؛ از واقع‌گرایی محتاطانه تا هشدار درباره شکست

خبرگزاری رویترز در گزارش خود تصویری دووجهی از مذاکرات ارائه داده است. این رسانه انگلیسی نوشته است که ایران با جدیت و انعطاف‌پذیری وارد گفت‌و‌گو‌ها شده و ممکن است برای جلوگیری از حمله نظامی آمریکا امتیازاتی ارائه دهد. رویترز در عین حال به حضور بزرگ‌ترین تجمع نظامی آمریکا در خاورمیانه از زمان حمله به عراق اشاره می‌کند و تأکید دارد که واشنگتن تلاش می‌کند تهران را تحت فشار قرار دهد. این رسانه به نقل از مارکو روبیو می‌نویسد امتناع ایران از بحث درباره برنامه موشکی بالستیک یک مشکل بزرگ است که باید حل شود.

روزنامه گاردین نیز رویکردی تحلیلی و واقع‌گرایانه به مذاکرات دارد. این روزنامه انگلیسی مذاکرات را در چارچوب موازنه میان فشار نظامی و گشایش دیپلماتیک تحلیل می‌کند. گاردین حضور فعال عمان و مشارکت رافائل گروسی به عنوان ناظر فنی را عاملی مهم در افزایش اعتبار مذاکرات می‌داند. این رسانه به پیشنهاد آمریکا برای محدودسازی غنی‌سازی به زیر پنج درصد اشاره می‌کند و آن را در مقایسه با مواضع حداکثری گذشته واشنگتن پیشنهادی نسبتا انعطاف‌پذیر توصیف می‌کند. با این حال گاردین تأکید دارد که نبود تضمین فوری برای رفع تحریم‌ها نقطه ضعف اساسی این پیشنهاد است.

بی‌بی‌سی نیوز عربی، اما تصویری چندلایه و متوازن از مذاکرات ارائه می‌دهد. این رسانه انگلیسی از یک سو لحن خوش‌بینانه رئیس‌جمهور ایران درباره افق مذاکرات را برجسته می‌کند و از سوی دیگر به تحریم‌های جدید آمریکا و تهدید‌های نظامی اشاره دارد. بی‌بی‌سی روایت خود را بر هم‌زمانی دیپلماسی و فشار بنا کرده است. در حالی که تهران از آمادگی برای توافق عادلانه سخن می‌گوید، واشنگتن همزمان بیش از ۳۰ فرد و نهاد مرتبط با بخش نفت و صنایع دفاعی ایران را تحریم می‌کند. این هم‌زمانی در گزارش بی‌بی‌سی به عنوان نشانه‌ای از راهبرد فشار همراه با مذاکره آمریکا بازتاب یافته است. بی‌بی‌سی همچنین به تهدید‌های متقابل نظامی از هشدار ایران درباره حمله به پایگاه‌های آمریکا تا بحث‌های داخلی واشنگتن درباره ریسک حمله می‌پردازد و ابعاد منطقه‌ای احتمالی درگیری را وارد تحلیل می‌کند.

نیویورک تایمز نگاه محتاطانه‌تری به ماجرا دارد. این روزنامه آمریکایی مذاکرات را تعیین‌کننده مسیر آینده به سمت جنگ یا توافق می‌داند و تأکید می‌کند تنش‌ها در منطقه با حضور گسترده نظامیان آمریکا و تهدیدات مکرر ترامپ شدت گرفته است. نیویورک تایمز می‌نویسد ایران در تلاش است با ارائه پیشنهاد‌هایی شامل تعلیق موقت غنی‌سازی و کاهش سطح آن به یک و نیم درصد برای اهداف پزشکی، به ترامپ پیروزی دیپلماتیک بدهد. این رسانه همچنین به چالش‌های مذاکراتی اشاره می‌کند: ایران حاضر نیست درباره برنامه موشکی و حمایت از گروه‌های منطقه‌ای وارد گفت‌و‌گو شود. نیویورک تایمز به نقل از مارکو روبیو می‌نویسد این موضوع یک مشکل بزرگ است. این رسانه همچنین گزارش می‌دهد که در صورت شکست مذاکرات، ترامپ چند گزینه نظامی شامل حمله محدود، ضربات گسترده به تأسیسات هسته‌ای و موشکی ایران را در نظر دارد.

شبکه سی‌ان‌ان نیز بر تعادل میان دیپلماسی و آماده‌سازی نظامی تمرکز دارد. این رسانه آمریکایی به نقل از عباس عراقچی می‌نویسد جمهوری اسلامی هرگز به دنبال سلاح هسته‌ای نخواهد بود، اما در صورت آغاز درگیری، تمامی پایگاه‌های آمریکایی در خاورمیانه را هدف مشروع می‌داند. تحلیلگران سی‌ان‌ان هشدار می‌دهند دستیابی به توافق هسته‌ای ممکن است دشوار باشد و مذاکرات امروز یک لحظه تعیین‌کننده محسوب می‌شود. سی‌ان‌ان تأکید می‌کند مذاکرات در سایه بزرگ‌ترین تجمع نظامی آمریکا در خاورمیانه از زمان جنگ عراق انجام می‌شود.

خبرگزاری آسوشیتدپرس، اما دیدگاه خنثی‌تری دارد. این رسانه آمریکایی مذاکرات را با هدف کاهش تنش‌ها و بررسی برنامه هسته‌ای ایران توصیف می‌کند. آسوشیتدپرس تأکید دارد ایرانی‌ها می‌خواهند مذاکرات تنها بر مسئله هسته‌ای متمرکز باشد و لغو تحریم‌ها را محور اصلی توافق بدانند. این رسانه به نقل از مشاور عالی رهبری ایران می‌نویسد اگر مذاکرات بر عدم توسعه سلاح هسته‌ای تمرکز کند، توافق فوری ممکن است. آسوشیتدپرس همچنین نشان می‌دهد که از نگاه ایران، هرگونه پیام متناقض از سوی مقامات آمریکایی می‌تواند روند مذاکرات را مختل کند.

لوموند فرانسه در گزارش خود می‌نویسد مذاکرات ژنو با هدف جلوگیری از تشدید تنش‌ها و دستیابی به توافق برگزار می‌شود. این رسانه به نقل از رئیس‌جمهور ایران می‌گوید تهران نگاه مثبتی به مذاکرات دارد و می‌تواند وضعیت فعلی نه جنگ و نه صلح را به پیشرفت برساند. لوموند در عین حال بر تنش‌ها و فشار‌های خارجی و داخلی ایران تأکید می‌کند. این رسانه می‌نویسد مارکو روبیو اعلام کرده امتناع ایران از بحث درباره برنامه موشکی بالستیک یک مشکل بزرگ است. لوموند از نگاه خود تصویر مذاکرات را متناقض می‌بیند: از یک سو ایران بر حفظ غنی‌سازی صلح‌آمیز تأکید دارد و از سوی دیگر فشار نظامی و خواست آمریکا برای وارد کردن برنامه موشکی به گفت‌و‌گو، فضای مذاکرات را پرتنش کرده است.

شبکه مونت کارلو بین‌المللی نیز مذاکرات را نقطه عطفی در مسیر حل اختلافات هسته‌ای ایران توصیف می‌کند. این رسانه فرانسوی به حجم عظیم حضور نظامی آمریکا در منطقه اشاره دارد و می‌نویسد هدف اصلی ایجاد اهرم فشار بر ایران است. مونت کارلو به نقل از عباس عراقچی می‌گوید ایران آماده کاهش سطح غنی‌سازی و ارسال بخشی از اورانیوم غنی‌شده به خارج است. این رسانه همچنین به پیشنهاد همکاری اقتصادی ایران با آمریکا شامل قرارداد‌های نفت و گاز، خرید هواپیما و دسترسی شرکت‌های آمریکایی به معادن اشاره می‌کند که نشان‌دهنده نگاه مثبت تهران برای پیشگیری از درگیری است.

تحلیل دانشگاه پرینستون، اما نگاه انتقادی و تا حدی منفی نسبت به سیاست‌های آمریکا دارد. دانیل کرتزر، استاد سیاست خاورمیانه در پرینستون، تأکید می‌کند دلیل واقعی اقدامات آمریکا روشن نیست و دولت ترامپ تاکنون شواهد مشخصی برای بازسازی برنامه هسته‌ای ایران ارائه نکرده است. این مرکز علمی معتقد است فشار‌ها و تهدید‌ها بیشتر به منظور ایجاد امتیاز در مذاکرات بوده است. پرینستون تأکید می‌کند هیچ توافق ایده‌آلی وجود ندارد که ایران را به طور کامل از غنی‌سازی بازدارد. این تحلیل می‌گوید خواست ایران برای ادامه غنی‌سازی داخلی مانع بزرگی برای دستیابی به توافق است و هرگونه اقدام نظامی آمریکا می‌تواند به جنگ طولانی و گسترده‌ای منجر شود.

رسانه‌های عربی و منطقه‌ای؛ از فرصت دیپلماتیک تا تهدید وجودی

الجزیره انگلیسی در پوشش زنده خود بر هم‌زمانی تلاش دیپلماتیک و تهدید‌های نظامی تمرکز دارد. این رسانه قطری گزارش می‌دهد عمان نقش میانجی را ایفا می‌کند و هر دو طرف به ایده‌ها و راه‌حل‌های جدید و خلاقانه روی خوش نشان داده‌اند. الجزیره به نقل از وزیر خارجه عمان می‌نویسد مذاکره‌کنندگان آمریکایی باز و آماده برای ایده‌های نوین هستند، اما همزمان تحرک نظامی آمریکا در منطقه افزایش یافته است. این رسانه از قول عباس عراقچی هشدار می‌دهد هیچ پیروزی برای کسی وجود نخواهد داشت و جنگ ویرانگر خواهد بود. الجزیره همچنین تحلیل‌هایی از کارشناسان ارائه می‌کند که بر اساس آن دیدگاه ترامپ به مذاکرات جنبه فشار و اجبار دارد.

الجزیره نت قطر نیز گزارش داده است که عمان پیشاپیش پیشنهادات ایران را به نمایندگان آمریکا ارائه کرده و مذاکرات به صورت سازنده و با انعطاف ادامه می‌یابد. این رسانه به نقل از منابع آگاه می‌نویسد ایران متعهد شده است ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنی‌شده را مرحله‌ای رقیق کند و دسترسی بازرسان آژانس را به تمام مراحل فراهم نماید.

شبکه العربیه عربستان رویکردی دوگانه دارد. تیتر گزارش این رسانه با تعبیر فرصتی برای نفوذ دیپلماتیک بار مثبت و امیدوارانه دارد، اما متن خبر همزمان فضای فشار حداکثری واشنگتن را برجسته می‌کند. العربیه با تمرکز بر اظهارات استیو ویتکوف مبنی بر دائمی بودن هرگونه توافق احتمالی، نشان می‌دهد واشنگتن به دنبال توافقی فراتر از چارچوب‌های زمانی محدود است. این رسانه پیام‌های مثبت رئیس‌جمهور ایران درباره مذاکرات را بازتاب می‌دهد، اما این خوش‌بینی را در کنار گزارش‌هایی از تشدید فشار اقتصادی، اعزام نیرو‌های آمریکایی به منطقه و تهدید صریح به حمله نظامی قرار می‌دهد.

رسانه لبنانی النهار روایتی دراماتیک از مذاکرات ارائه می‌دهد و آن را روز فاصله میان صلح و جنگ توصیف می‌کند. این روزنامه از یک سو بر مواضع اعلامی تهران مبنی بر عدم تمایل به سلاح هسته‌ای تأکید دارد و از سوی دیگر به بسیج نظامی آمریکا و اتهامات واشنگتن درباره برنامه هسته‌ای ایران اشاره می‌کند. النهار مذاکرات ژنو را همزمان فرصتی برای جلوگیری از جنگ و صحنه‌ای مملو از مخاطره می‌داند.

تلویزیون البلد مصر، اما رویکردی هشدارآمیز دارد. انتخاب تعبیر فرصت آخر در تیتر گزارش این رسانه نشان می‌دهد فضای گفت‌و‌گو‌ها را در نقطه‌ای بحرانی ارزیابی می‌کند. البلد بر تناقض در مواضع آمریکا و اختلاف جدی بر سر دامنه مذاکرات تأکید دارد. این رسانه با برجسته‌سازی اظهارات رئیس ستاد کل نیرو‌های مسلح ایران درباره تقویت بازدارندگی، به‌روزرسانی موشک‌های بالستیک و تغییر دکترین نظامی، فضای مذاکرات را در سایه موازنه قدرت تصویر می‌کند. البلد همچنین به تحرکات اسرائیل و نشست‌های امنیتی تل‌آویو برای تعیین شروط سخت‌گیرانه اشاره دارد.

خبرگزاری آناتولی ترکیه رویکردی توصیفی با برجسته‌سازی فضای پرتنش و شکننده دارد. این رسانه با تمرکز بر نقش فعال مسقط، دیدار وزیر خارجه عمان با مدیرکل آژانس را نشانه‌ای از پیوند مذاکرات سیاسی با ملاحظات فنی معرفی می‌کند. آناتولی مطالبات حداکثری آمریکا از جمله توقف کامل غنی‌سازی، انتقال ذخایر اورانیوم غنی‌شده به خارج و کنار گذاشتن برنامه موشکی را به‌صراحت بازتاب داده است.

خبرگزاری رسمی مصر با اشاره به نقش میانجی‌گرانه عمان، گزارش داده است که دیدار بدر البوسعیدی با رافائل گروسی نشان‌دهنده تمرکز بر ابعاد فنی و سازوکار‌های شفافیت است. این رسانه تأکید بر فتوای آیت‌الله خامنه‌ای درباره حرمت سلاح‌های کشتار جمعی و اظهارات مسعود پزشکیان را در راستای تقویت تصویر دیپلماتیک از موضع تهران ارزیابی می‌کند.

رسانه‌های اسرائیلی؛ اجماع بر بدبینی و هشدار

رسانه‌های اسرائیلی، اما تصویری کاملا متفاوت از مذاکرات ارائه می‌دهند. آی۲۴ نیوز در گزارش خود بر نگرانی‌ها و ابهامات آمریکا نسبت به برنامه هسته‌ای ایران تأکید دارد. این رسانه اسرائیلی به نقل از مارکو روبیو می‌نویسد ایران در حال حاضر غنی‌سازی انجام نمی‌دهد، اما تلاش می‌کند به نقطه‌ای برسد که بتواند آن را دوباره آغاز کند. آی۲۴ نیوز همچنین به سخنان جی‌دی ونس اشاره می‌کند که مدعی است شواهدی درباره تلاش ایران برای احیای برنامه هسته‌ایی وجود دارد. این رسانه تأکید می‌کند عدم پیشرفت در مذاکرات هسته‌ای باعث می‌شود رسیدگی به برنامه موشکی ایران نیز غیرممکن شود.

تایمز اسرائیل نیز مذاکرات را تعیین‌کننده در تصمیم‌گیری ترامپ برای اقدام نظامی یا دیپلماتیک می‌داند. این رسانه می‌نویسد ترامپ پیش از آغاز مذاکرات خواستار توقف کامل غنی‌سازی اورانیوم توسط ایران شده و تهدید کرده در صورت عدم توافق ممکن است حمله نظامی انجام دهد. تایمز اسرائیل تأکید دارد نتیجه این دور از مذاکرات تأثیر زیادی بر تصمیم ترامپ درباره حمله احتمالی خواهد داشت. این رسانه به نقش میانجی عمان و اهمیت حضور تیم‌های مذاکره‌کننده در ایجاد توافق و جلوگیری از جنگ اشاره می‌کند.

شبکه روسی آر تی نیز رویکردی متوازن، اما متمایل به برجسته‌سازی فضای امکان‌پذیری توافق دارد. این رسانه روسی ضمن اعلام شروع گفت‌و‌گو‌ها با میانجیگری عمان، بر نقش فعال مسقط در مهندسی دیپلماتیک پیش از مذاکرات تأکید می‌کند. آر تی مذاکرات را به عنوان مرحله‌ای تعیین‌کننده توصیف کرده که می‌تواند دو طرف را از تبادل مواضع کلی به سمت گفت‌و‌گو‌های فنی سوق دهد. این رسانه به نقل از مسعود پزشکیان درباره آینده خوب مذاکرات اشاره می‌کند و در عین حال اختلافات بر سر برنامه موشکی را نیز بازتاب می‌دهد.

ایندین اکسپرس هند گزارش زنده‌ای از مذاکرات منتشر کرده است که در آن نگاه مثبت و سازنده‌ای به روند گفت‌و‌گو‌ها دارد. این رسانه می‌نویسد ایران به رهبری عباس عراقچی بر تمرکز مذاکرات تنها بر موضوع هسته‌ای و لغو تحریم‌ها تأکید کرده است. ایندین اکسپرس به نقل از مشاور بلندپایه رهبری می‌نویسد در صورت تمرکز مذاکرات بر عدم توسعه سلاح هسته‌ای، دستیابی به توافق سریع ممکن است. این رسانه همچنین به حضور مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در مذاکرات اشاره می‌کند که امکان نظارت و تضمین شفافیت توافق احتمالی را فراهم می‌کند.

جمع بندی

مرور این گزارش‌ها نشان می‌دهد رسانه‌های جهان تصاویر متفاوت و گاه متناقضی از مذاکرات ژنو ارائه می‌دهند. رسانه‌های غربی عمدتا بر فضای امید محتاطانه و هم‌زمانی دیپلماسی با فشار تأکید دارند. رسانه‌های فرانسوی انعطاف ایران و فشار آمریکا را توأمان برجسته می‌کنند. رسانه‌های عربی منطقه‌ای میان فرصت دیپلماتیک و تهدید وجودی در نوسان هستند. رسانه‌های اسرائیلی با بدبینی آشکار، مذاکرات را تهدیدی برای امنیت خود می‌بینند.

در یک نگاه کلی می‌توان گفت بیشتر رسانه‌های جهان به جز موارد محدود، نه خوش‌بینی مطلق دارند و نه بدبینی کامل. وجه مشترک بسیاری از این گزارش‌ها تأکید بر شکنندگی مذاکرات، دشواری دستیابی به توافق و حضور پررنگ گزینه نظامی در پشت صحنه دیپلماسی است. الجزیره و العربیه بر دوگانگی وضعیت تأکید دارند. بی‌بی‌سی و نیویورک تایمز مذاکرات را سرنوشت‌ساز توصیف می‌کنند. رویترز و گاردین به دنبال تصویری واقع‌گرایانه هستند. آی۲۴ نیوز و تایمز اسرائیل با نگرانی به روند مذاکرات می‌نگرند. مونت کارلو و لوموند نیز بر اهمیت تاریخی این دور از گفت‌و‌گو‌ها صحه می‌گذارند. مذاکرات ژنو اگرچه فرصتی برای کاهش تنش‌ها محسوب می‌شود، اما مسیر پر پیچ و خمی پیش رو دارد و نتیجه آن به اراده دو طرف برای عبور از دامنه وسیع بی‌اعتمادی انباشته‌شده در طول سال‌ها بستگی دارد. این اراده از سمت ایران وجود دارد، اما باید دید آمریکایی‌ها نیز به دنبال توافق هستند یا زیاده خواهی‌های مکرر مانع از توافق خواهد شد.

منبع: مهر