شیدا، پلتفرمی که در مقطعی توانست با «آبان» و سپس «بامداد خمار» نام خود را جدیتر از گذشته مطرح کند، حالا بیش از هر زمان دیگری به یک پرسش مهم رسیده است: در ادامه راه چه دارد؟
مشکل شیدا دقیقاً از جایی آغاز میشود که «بامداد خمار» به پایان نزدیک شود.
این نخستین بار نیست که یک پلتفرم با یک یا دو عنوان قدرتمند ناگهان به چشم میآید و سپس، با پایان آن آثار، با افت محسوس توجه مخاطب مواجه میشود. تجربه نماوا نمونه قابلتوجهی از این وضعیت است؛ پلتفرمی که زمانی یکی از دو قطب اصلی نمایش خانگی بود، اما در سالهای اخیر نتوانست موقعیت سابق خود را در رقابت با فیلیمو و فیلمنت حفظ کند.
حتی مدیرعامل شیدا نیز چند ماه قبل در گفتوگویی درباره محدود بودن محتوای اختصاصی این پلتفرم صحبت کرده بود و در آن مقطع، کنداکتور اختصاصی شیدا را عمدتاً به «آبان»، «هفتخان اسفندیار»، «بامداد خمار» و «مو به مو» محدود دانسته بود.
این مسئله وقتی جدیتر میشود که رقبای شیدا در حال پر کردن کنداکتور خود با ترکیبی از سریال، رئالیتیشو، تاکشو و مسابقه هستند اما شیدا ظاهرا تصمیمی برای تولیدات متنوع ندارد.
فیلمنت همچنان یکی از جدیترین رقبای بازار است؛ پلتفرمی که علاوه بر سریالهایی مانند «وحشی» و «برتا، داستان یک اسلحه»، روی برنامههایی مانند «کارناوال»، «انجمن اشباح» و تولیدات تازهای مثل «اعتراف میکنم» حساب باز کرده است. حتی در مقاطع گذشته نیز ترکیب سریال و برنامههای سرگرمی به فیلمنت اجازه داده تا تنها به یک سریال برای حفظ ارتباط با مخاطب وابسته نباشد.
در سوی دیگر، فیلیمو همچنان از نظر حجم و تنوع تولیدات یک سر و گردن بالاتر از سایرین قرار دارد. «محکوم»، «کلاغ»، «بدنام» و برنامههایی مانند «اکنون» و «شفرونی» تنها بخشی از سبد محتوایی این پلتفرم هستند. صفحه رسمی فیلیمو نیز همچنان مجموعه قابلتوجهی از تولیدات اختصاصی را در حال عرضه نشان میدهد.
بنابراین حتی اگر شیدا در حال حاضر با «بامداد خمار» توانسته باشد خودی نشان دهد، مسئله اصلی تداوم این توجه است؛ چیزی که بدون چند عنوان قدرتمند پشت سر هم، بسیار دشوار خواهد بود. آپرا؛ بازگشت یک نام قدیمی؟
در این میان اما یک بازیگر قدیمی میتواند معادله را تغییر دهد: آپرا.
آپرا سالهاست در بازار VOD حضور دارد و برخلاف برخی پلتفرمهای تازهوارد، از آرشیو و زیرساخت قبلی برخوردار است. این پلتفرم پیشتر نیز تولید اختصاصی داشته و سریال «سایهباز» را بهعنوان یکی از آثار خود عرضه کرده است.
حالا خبرهایی درباره تغییرات مدیریتی و برنامههای تازه آپرا مطرح شده است. هنوز برای قضاوت درباره نتیجه این تغییرات زود است، اما اگر گزارشها درباره سرمایهگذاری جدیتر روی تولید و خرید محتوای اختصاصی به واقعیت تبدیل شود، آپرا میتواند از یک پلتفرم کمحاشیه به یکی از بازیگران جدی دور جدید رقابت تبدیل شود.
حتی در ماههای اخیر اخباری درباره تولید پروژههای تازه برای آپرا منتشر شده؛ از جمله خبری درباره ساخت پروژهای به کارگردانی حمید نعمتالله. با این حال، تا زمان اعلام رسمی جزئیات این پروژهها، بهتر است آنها را بخشی از چشمانداز احتمالی آینده آپرا بدانیم، نه موفقیتی قطعی. رقابت بعدی سهقطبی است؟
اگر این روند ادامه پیدا کند، شاید در ماههای آینده دیگر نتوان رقابت اصلی نمایش خانگی را صرفاً «فیلیمو و فیلمنت» دانست.
تصویر محتملتر، رقابتی سهقطبی میان فیلیمو، فیلمنت و آپرا خواهد بود؛ با این تفاوت که فیلیمو همچنان از نظر حجم تولید، تنوع برنامه و قدرت برند در جایگاه بالاتری قرار دارد و دو رقیب دیگر باید برای نزدیک شدن به آن سرمایهگذاری قابلتوجهی انجام دهند.
فیلمنت در این میان مزیت مهمی دارد: توانسته همزمان از سریال و برنامههای سرگرمی استفاده کند. «کارناوال» نمونه روشنی از همین استراتژی است؛ یعنی ساختن محتوایی که فقط در زمان پخش مخاطب را نگه نمیدارد و میتواند در شبکههای اجتماعی نیز تولید موج کند. همانطور که "شاه گل" مهران مدیری میتواند چنین موفقیتی برای فیلمنت بسازد. از طرف دیگر، فیلیمو با ترکیبی از سریالهایی چون «محکوم» و «کلاغ» و برنامههایی مانند «اکنون» و «شفرونی»، همچنان سبد متنوعتری در اختیار دارد و با فاصله موفقترین پلتفرم حال حاضر و آینده نزدیک است.
و در این میان، شیدا با یک مشکل اساسی مواجه است: هنوز نتوانسته یک زنجیره مستمر از آثار پرمخاطب بسازد.
«بامداد خمار» میتواند یک اتفاق ادامهدار برای این پلتفرم باشد؛ اما یک پلتفرم را نمیتوان با یک اثر سنجید. معیار واقعی، توانایی ساختن یا خریدن اثر بعدی است؛ درست در روزی که اثر قبلی به پایان میرسد.
بازار نمایش خانگی نیز در حال شلوغتر شدن است. گزارش اخیر «فرهیختگان» از اضافه شدن بیش از ۲۵ عنوان سریال به چرخه پخش خبر میدهد؛ اتفاقی که نشان میدهد رقابت برای گرفتن سهم مخاطب در ماههای آینده بهمراتب جدیتر خواهد شد.
در چنین بازاری، پلتفرمی که فقط یک «بامداد خمار» داشته باشد، با خطر جدی مواجه است؛ اما پلتفرمی که بتواند هر هفته یک یا چند دلیل تازه برای ماندن مخاطب ایجاد کند، برنده خواهد بود.
به همین دلیل شاید بتوان گفت شیدا در حال نزدیک شدن به یک نقطه تعیینکننده است: یا باید بعد از «بامداد خمار» چند عنوان مهم و جریانساز رو کند، یا احتمال دارد به سرنوشت نماوا نزدیک شود؛ پلتفرمی که زمانی یکی از دو قطب اصلی بازار بود اما به مرور از مرکز رقابت فاصله گرفت.
در طرف مقابل، اگر آپرا بتواند وعدههای مطرحشده درباره پوستاندازی مدیریتی و سرمایهگذاری تازه را عملی کند، معادله میتواند تغییر کند.
آن وقت شاید نقشه آینده نمایش خانگی چنین باشد: فیلیمو در صدر، فیلمنت در تعقیب، و آپرا بهعنوان مدعی تازهنفس برای شکستن این دو قطبی. و شیدا؟
شیدا با رخوت و بلاتکلیفی که نشان داده بعید است بتواند تجربهای مثل «بامداد خمار» را هم به این زودیها تکرار کند؛ هرچند که برای ماندن در کورس به چند بامداد خمار پشت سر هم نیاز دارد.
