منطق ایران در برابر طرح‌های موقت

حسین آجورلو، تحلیلگر امنیت بین‌الملل و عضو هیأت علمی دانشگاه بین‌المللی علامه عسکری:  ایران در ماه‌های اخیر بارها تعهد خود به دیپلماسی را با ارائه پیشنهادهای مشخص، پذیرش میانجی‌گری و پاسخ به پیام‌های غیررسمی نشان داده است. با این حال، هیچ‌یک از تلاش‌های دیپلماتیک اخیر از میانجی‌گری کشورهای منطقه و تبادل پیام میان مقامات ارشد دو کشور گرفته تا طرح‌های رسانه‌ای و نشست‌های منطقه‌ای با حضور بازیگران مهم به نتیجه‌ای قابل ملاحظه نرسیده است. این اقدامات با وجود تعهد ایران به دیپلماسی ناموفق بوده‌اند که علت آن را باید در شکاف میان منطق حاکم بر این طرح‌ها و منطق تصمیم‌گیری در ایران دانست.

اکثر طرح‌های اخیر بر یک فرض مشترک استوارند که ایران را می‌توان با ترکیبی از مشوق‌های اقتصادی، تضمین‌های سیاسی و فشار زمان به عقب‌نشینی وادار کرد. طرح «فارن افرز»، آتش‌بسی گام‌به‌گام با تضمین کشورهای خلیج فارس را پیشنهاد می‌کند که در آن کشورهای عربی کمک مالی و بشردوستانه به ایران ارائه می‌دهند، ایران حملات به کشتی‌ها و زیرساخت‌های منطقه را متوقف می‌کند و سپس آمریکا محاصره دریایی بنادر ایران را لغو می‌کند. نامه ونس به محسن رضایی نیز بیشتر بر تعیین چارچوبی احتمالی برای ازسرگیری گفت‌وگوها متمرکز است، با این هدف که پرونده هسته‌ای از همان ابتدا در دستور کار قرار گیرد.

ابتکار قطر چارچوب زمانی  برای اعتمادسازی گام‌به‌گام پیشنهاد می‌کند و نشست تهران با حضور مقامات ارشد عربستان، ترکیه و پاکستان بر امنیت منطقه‌ای مبتنی بر نقش کشورهای منطقه و عدم مداخله خارجی تأکید می‌کند، بدون آنکه مشخص کند چگونه و چه سازوکار و تضمینی می‌تواند گره ترتیب اقدامات را باز کند. وجه مشترک همه این طرح‌ها تمرکز بر توافقات موقت، گشایش اقتصادی محدود و توقف حملات در ازای امتیازات مرحله‌ای و همچنین تلاش برای وارد کردن پرونده هسته‌ای به فرآیند و قرار دادن آن به عنوان نقطه شروع گفت‌وگو است که از نظر ایران، تقویت طرح آمریکایی به جای درک نگرانی و خطوط قرمز ایران است. …