[مینا حیدری] کودکی جامانده پشت صفحه‌نمایش

می‌گویند بیا غذایت را بخور، می‌گوید یک دقیقه دیگر. این یک دقیقه گاهی آن‌قدر کش می‌آید که شام سرد می‌شود و حوصله بزرگ‌ترها سر می‌رود. بالاخره گوشی را کنار می‌گذارد، اما انگار هنوز بخشی از وجودش در همان دنیای مجازی مانده است.

این تصویر برای خیلی از خانواده‌ها آشناست. کودکانی که ساعت‌ها با موبایل، تبلت و کامپیوتر سرگرمند؛ مرحله پشت مرحله را می‌گذرانند، با دوستانشان آنلاین بازی می‌کنند و گاهی گذر زمان را به فراموشی می‌سپارند. آن‌ها بازی می‌کنند، اما سؤال اینجاست: آیا بازی برایشان به همان صفحه محدود شده است؟

بازی‌های دیجیتال، بخشی از زندگی امروزند و نمی‌توان انکار کرد که بعضی از آن‌ها سرگرم‌کننده‌اند و فرصت یادگیری و همکاری را فراهم می‌کنند. مسأله از جایی شروع می‌شود که بازی آنلاین، جای همه شکل‌های دیگر بازی را می‌گیرد؛ یعنی وقتی کودک کمتر می‌دود، کمتر با همسالانش روبه‌رو می‌شود و کمتر فرصت پیدا می‌کند چیزی را با دست‌های خودش بسازد، خراب کند و دوباره از نو شروع کند.

کودکی که با چند دوست در حیاط توپ بازی می‌کند، فقط وقت نمی‌گذراند. وقتی بر سر یک خطای ساده بحث می‌کنند، وقتی یکی قهر می‌کند و دیگری برای آشتی جلو می‌آید یا وقتی باید تصمیم بگیرند چه کسی در تیم باشد، تجربه‌هایی به دست می‌آورند که در زندگی روزمره به کارشان می‌آید. گاهی می‌بازند، گاهی برنده می‌شوند و گاهی مجبورند بپذیرند که همیشه قرار نیست همه‌چیز مطابق میلشان پیش برود.

در بازی‌های خودجوش، بچه‌ها قانون می‌سازند، خیال‌پردازی می‌کنند و راه‌حل پیدا می‌کنند. ممکن است یک کارتن مانند کشتی باشد، چند بالش قلعه باشد و یک عصر معمولی به ماجرایی تبدیل شود که هیچ‌کس از قبل برایش برنامه نریخته است.

این تجربه‌ها شاید از نگاه بزرگ‌ترها چندان مهم به نظر نرسند، اما بخش بزرگی از کودکی همین لحظه‌های ساده است. لحظه‌هایی که قرار نیست حتما نتیجه‌ای داشته باشد یا مهارتی به کودک اضافه کند؛ این لحظه‌ها را فقط باید زندگی کرد. 

بازی‌های آنلاین معمولا همیشه چیزی برای ادامه دادن دارند؛ مرحله تازه، امتیاز بیشتر یا دوستی که منتظر است بازی را ادامه بدهد. کودک می‌گوید فقط یک دور دیگر، اما دور بعدی هم از راه می‌رسد. زمان می‌گذرد و بازی‌های دیگر، کتاب، تحرک و حتی گفتگو با اعضای خانواده به حاشیه می‌روند.

البته … …