به بیان دکتر محمدرضا مقدسی، معاونت علمی و پژوهشی جمعیت همیاران سلامت روان ایران و بنیانگذار تابآوری ایران، خودفرمانی یعنی توانایی هدایت خویشتن با آزادی آگاهانه، مسئولیتپذیری و تنظیم مستمر رفتار در مسیر ارزشها و اهداف معنادار که انسان را به سوی انتخاب آگاهانه و زندگی مسئولانه هدایت میکند.
خودفرمانی با استقلال تفاوت دارد.
استقلال بیشتر به نداشتن وابستگی گفته میشود، اما خودفرمانی به توانایی هدایت و مدیریت خویشتن مربوط است.
ممکن است فردی از نظر مالی یا اجتماعی مستقل باشد، اما در تصمیمگیری، کنترل هیجان یا مدیریت رفتار خود توانایی کافی نداشته باشد.
در مقابل، فردی ممکن است در خانواده، جامعه یا یک سازمان زندگی کند و در عین حال از خودفرمانی بالایی برخوردار باشد.
خودفرمانی به این معنا نیست که انسان هر کاری را که دوست دارد انجام دهد. چنین رفتاری بیشتر به خودسری نزدیک است.
در خودفرمانی، آزادی با آگاهی و مسئولیت همراه است. فرد میتواند انتخاب کند، اما در برابر انتخاب خود و پیامدهای آن نیز مسئول است.
خودفرمانی در روانشناسی با مفاهیمی مانند خودمختاری، خودتنظیمی، خودمدیریتی، خودکارآمدی و عاملیت ارتباط نزدیکی دارد.
این مفاهیم هر کدام بخشی از توانایی انسان برای هدایت زندگی خود را توضیح میدهند. به همین دلیل، خودفرمانی را میتوان یک مفهوم گسترده و چندبعدی دانست که از چند توانایی مرتبط با یکدیگر تشکیل شده است. …
