[سیدمحمدکاظم سجادپور] کشمکش‌های کلان در روابط بین‌الملل

اما کشمکش‌ها فقط خونین نیستند، برخی احتمال خونین شدن در آینده را دارند و برخی دیگر رنگ و بوی اقتصادی، سیاسی و اجتماعی دارند. در یک کلام نه فقط با کمی تنش روبرو نیستیم، بلکه تنش‌ها حالت تورمی داشته و دارند و پایان نزدیکی را در افق خود به نمایش نمی‌گذارند.

این کشمکش‌ها بصورت مختلف قابل تقسیم‌بندی هستند. برخی کشمکش‌ها ساختاری و کهن‌اند و برخی جدید و نوین. گروهی از آنها با مداخله مستقیم قدرت‌های بزرگ همراه است و برخی صرفاً با بازیگران محلی روبرو می‌باشند. در برخی غلظت استراتژیک و نظامی، و در گروهی دیگر چگالی اقتصادی بالاست.

در یک نگاه کلی اما می‌توان کشمکش‌های کنونی روابط بین‌المللی را به کشمکش‌های خرد و کشمکش‌های کلان تقسیم کرد. منظور از کشمکش‌های خرد، نه کشمکش‌های کم اهمیت، بلکه کشمکش‌هایی است که دایره تأثیر آنها محدود می‌باشد، اما کشمکش‌های کلان، دائره تأثیر جهانی دارند. در حال حاضر ما با کشمکش‌های کلانی روبرو هستیم که عمدتاً حول شکل دادن به نظم آینده جهانی می‌چرخند. این کشمکش‌ها، جدّی، پردامنه و بسیار پرلایه می‌باشند.

چگونه می‌توان کشمکش‌های کلان در مورد نظام بین‌المللی را مورد تجزیه و تحلیل قرار داد؟ در پاسخ به این پرسش ابتدا باید «ماهیت کشمکش‌های کلان»، سپس «فرسایش‌های بین‌المللی» و نهایتاً «جدی بودن کشمکش‌ها» را مورد مداقه قرار داد.

در مورد ماهیت کشمکش‌های کلان در روابط بین‌المللی باید گفت هرچند که در سطح جهانی، ما هیچگاه اقتدار مرکزی و قدرت غالب همه‌جانبه‌ای مانند اقتدار دولت‌ها را داخل سرزمین‌های خود نداشته‌ایم، اما با دو پدیده مهم بطور پیوسته روبرو بوده‌ایم:

پدیده اول، نظام بین‌المللی است. منظور از نظام بین‌المللی، ساختار قدرت و چگونگی توزیع قدرت در سطح جهانی است. در این خصوص با نظام‌های بین‌المللی تک قطبی، دو قطبی و چند قطبی و کنسرت‌وار در گذشته روابط بین‌المللی روبرو هستیم.

اما پدیده دوم، نظم بین‌المللی می‌باشد. منظور از نظم بین‌المللی، مجموعه و منظومه قواعد، هنجارها و نهادهایی است که در ساختارهای بین‌المللی، کنش و واکنش‌های بین بازیگران را تنظیم می‌کنند. البته بین نظام بین‌المللی و نظم بین‌المللی ارتباطی عمیق وجود دارد. …