خام‌فروشی به جای توسعه - سایت خبری اقتصاد پویا

گاهی کودتا، گاهی تحریم و گاهی وابسته‌سازی اقتصادی، ابزارهایی بوده‌اند که با ظاهری متفاوت، اما با هدفی مشترک به کار گرفته شده‌اند: تضعیف توان تولیدی کشورها و تبدیل آنها به بازار مصرف کالاهای ساخته‌شده قدرت‌های بزرگ. در ادبیات توسعه، این الگو یکی از ویژگی‌های ساختار سنتی استعمار و تقسیم کار نابرابر جهانی محسوب می‌شود؛ الگویی که در آن کشورهای دارای منابع طبیعی به تأمین‌کننده مواد خام تبدیل می‌شوند و ارزش افزوده اصلی در اقتصادهای صنعتی شکل می‌گیرد.مسئله فقط استخراج نفت، گاز، معادن یا محصولات کشاورزی نیست؛ مسئله آنجاست که کشوری با وجود برخورداری از منابع فراوان، نتواند زنجیره تولید و فرآوری را در داخل توسعه دهد و ناچار باشد همان مواد اولیه را پس از تبدیل شدن به کالاهای صنعتی، با چند برابر قیمت خریداری کند. این چرخه به معنای انتقال فرصت‌های شغلی، سرمایه، فناوری و ارزش افزوده از کشورهای تولیدکننده مواد خام به اقتصادهای صنعتی است. در چنین ساختاری، کشورها ممکن است از نظر منابع طبیعی ثروتمند باشند، اما از نظر صنعتی و فناوری همچنان وابسته باقی بمانند.تجربه تاریخی بسیاری از کشورهای مستعمره نشان داده است که قدرت‌های استعمارگر برای حفظ منافع اقتصادی خود، گاهی صنایع بومی را محدود کرده و ساختار تجارت را به شکلی تغییر داده‌اند که تولیدکنندگان محلی توان رقابت با کالاهای وارداتی را از دست بدهند. در دوران پس از استعمار نیز برخی از این وابستگی‌ها در قالب روابط مالی، تجاری و فناوری ادامه پیدا کرده است. البته نمی‌توان تمام جنگ‌ها، کودتاها و تحریم‌ها را دارای یک هدف اقتصادی واحد دانست؛ هرکدام زمینه‌ها و انگیزه‌های سیاسی و امنیتی خاص خود را دارند. با این حال، بررسی پیامدهای اقتصادی آنها نشان می‌دهد که در مواردی تضعیف ظرفیت تولید داخلی و افزایش وابستگی خارجی، یکی … …