آرمان امروز- رها معیری: تا همین چند دهه پیش، دانشگاه در ذهن بسیاری از خانوادههای ایرانی فقط محل کسب مدرک نبود؛ «نردبان صعود اجتماعی» بود. خانوادهای که سرمایه اقتصادی چندانی نداشت، میتوانست امید داشته باشد فرزندش با درس خواندن، قبولی در یک دانشگاه معتبر و پیدا کردن شغلی مناسب، جایگاه اقتصادی و اجتماعی خانواده را تغییر دهد. دانشگاه قرار بود بخشی از نابرابریهای جامعه را جبران کند. اما امروز این تصویر بیش از گذشته ترک برداشته است. مسئله فقط این نیست که چه کسی در کنکور رتبه بهتری میآورد. مسئله این است که چه کسی اساساً فرصت بیشتری برای آماده شدن برای کنکور دارد. پشت هر رتبه، مدرسهای قرار دارد، خانوادهای، محلهای، وضعیت اقتصادی، دسترسی به اینترنت و کتاب و معلم خصوصی، فضای مناسب برای مطالعه و حتی آرامش روانی. به همین دلیل، نابرابری در دانشگاه را نمیتوان از روز کنکور اندازه گرفت؛ باید سالها به عقب برگشت و از دوران کودکی و مدرسه شروع کرد.
آمار منتشرشده درباره ترکیب اقتصادی دانشجویان دانشگاههای دولتی، تصویری قابل تأمل ارائه میکند: سهم سه دهک پایین درآمدی از میان بیش از ۵۰۰ هزار دانشجوی دانشگاههای دولتی تنها حدود ۵.۶ درصد اعلام شده، در حالی که دهکهای هشتم تا دهم سهمی حدود ۶۲ درصد دارند. اگر این ارقام را صرفاً یک جدول آماری نبینیم و آن را در زندگی واقعی خانوادهها دنبال کنیم، با پرسشی جدی مواجه میشویم: آیا دانشگاه دولتی هنوز میتواند همان نردبان تحرک اجتماعی باشد که قرار بود باشد؟
کنکور؛ پایان یک مسیر نابرابر …
