از سوژه‌های برندگان نوبل‌های علمی چه می‌دانیم؟

به گزارش ایسنا، به نقل از فرهیختگان، آکادمی سلطنتی سوئد در روزهای اخیر برگزیدگان امسال را معرفی کرد و تکلیف برندگان نوبل ۲۰۲۶ مشخص شد. دانشمندانی که هر کدام داستان‌های جالبی از فعالیت علمی و زندگی شخصی خود برای روایت دارند؛ مثلاً وقتی فرانسیس هالزن از دانشگاه ویسکانسین- مدیسن اواخر امسال جایزه نوبل فیزیک را دریافت کند، از امتیازی کم‌نظیر برخوردار خواهد شد؛ تمام توجه‌ها تنها به او معطوف خواهد بود.

بیشتر برندگان نوبل فیزیک ناچارند صحنه را با یکی از همکاران یا رقبای خود تقسیم کنند؛ اما دکتر هالزن نخستین برنده‌ای خواهد بود که از سال ۱۹۹۲ تاکنون، این افتخار را به‌تنهایی از آنِ خود می‌کند. در بیانیه اعطای جایزه که روز سه‌شنبه منتشر شد، از «مشارکت‌های تعیین‌کننده او در رصدخانه نوترینویی آیس‌کیوب» تقدیر شده است.

آیس‌کیوب آشکارساز ذراتی است که در حجمی به وسعت یک کیلومتر مکعب از یخ‌های نزدیک قطب جنوب گسترده شده و حاصل تلاش ۴۵۰ پژوهشگر از ۱۴ کشور است. بااین‌حال، به گفته اُلف دانیلسون، فیزیک‌دان دانشگاه اوپسالا و دبیر کمیته نوبل فیزیک، «بدون چشم‌انداز علمی او، انجام این کار غیرممکن بود». 

اکونومیست در گزارشی که در ادامه بخش‌هایی از آن را می‌خوانید، به داستان سوژه‌های علمی برندگان نوبل پرداخته، مثل آشکارسازی نوترینوها که به بینش علمی فوق‌العاده‌ای نیاز دارد. نوترینوها از نظر الکتریکی خنثی‌اند - و پیشوند «نوترینـ» در نامشان نیز به همین ویژگی اشاره دارد - و از نظر فیزیکی ذراتی بسیار کوچک هستند؛ ویژگی‌ای که پسوند «ـینو» به آن اشاره می‌کند. در عمل، این ذرات تقریباً از تأثیر دو نیروی الکترومغناطیسی و گرانش در امان‌اند و می‌توانند از میان بیشتر آشکارسازهای ذرات عبور کنند، بی‌آنکه شناسایی شوند. برهم‌کنش آنها با ماده معمولی عمدتاً به‌واسطه نیرویی صورت می‌گیرد که به‌درستی نیروی هسته‌ای ضعیف نامیده می‌شود.  …