اقتصاد، چالش میراث «شهر جهانی منبت»

  در آباده، چوب فقط ماده اولیه یک محصول هنری نیست؛ برای هزاران نفر، بخشی از زندگی و معیشت است؛ هنری که سال‌ها در کارگاه‌های کوچک و خانه‌ها ادامه پیدا کرده و نسل به نسل منتقل شده است.

اکنون باید پرسید: این عنوان جهانی چقدر توانسته به بازار، درآمد و اشتغال تبدیل شود؟

آباده فقط به یک هنر قدیمی تکیه ندارد. این شهر استادکاران باتجربه، کارگاه‌های متعدد، سابقه تاریخی، محصولات متنوع و امکان پیوند منبت با گردشگری را در اختیار دارد، اما چالش اصلی شاید جای دیگری باشد؛ اینکه چگونه این مجموعه ظرفیت‌ها به یک زنجیره اقتصادی تبدیل شود.

منبتی که امضای آباده را دارد

منبت آباده در میان شیوه‌های مختلف منبت ایرانی ویژگی‌های خاص خود را دارد. هنرمند با ابزارهای ظریف و قلم‌های مخصوص، نقش را روی چوب ایجاد می‌کند و در آثار نفیس از چوب‌هایی مانند گردو، شمشاد و عناب استفاده می‌شود.

ظرافت برخی از این آثار آنقدر زیاد است که در توصیف سنتی، برای نشان دادن دشواری کار از تعبیر «سوزن در چشم فرو بردن» استفاده می‌شود.

اما ارزش منبت آباده فقط در دشواری ساخت آن نیست. این هنر در طول زمان توانسته برای خود سبک و هویتی ایجاد کند تا جایی که نام برخی استادان این شهر، از جمله احمد امامی، با تاریخ منبت ایران گره خورده است. به همین دلیل است که منبت در آباده بیشتر از یک صنعت دستی، بخشی از هویت محلی شهر است.

زنجیره 5 هزار نفری منبت

یکی از مهم‌ترین دارایی‌های آباده، نیروی انسانی آن است. در زمان ثبت جهانی این شهر، اداره‌کل میراث فرهنگی فارس از فعالیت حدود ۱۵۰ کارگاه منبت خانگی و تجاری و بیش از پنج هزار هنرمند منبت‌کار در شهرستان خبر داده بود.

این آمار البته لزوماً به معنای پنج هزار شغل تمام‌وقت نیست. میان هنرمند فعال، دارنده مجوز، شاغل خانگی و فردی که به صورت تمام‌وقت از منبت درآمد دارد، تفاوت وجود دارد.

اما حتی با در نظر گرفتن این تفاوت‌ها، عدد پنج هزار نفر نشان می‌دهد که منبت در آباده یک فعالیت حاشیه‌ای نیست. …