نیچیروان بارزانی: در طول جنگ علیه ایران، با اتهامات متعددی مواجه شدیم، اما کاملاً بی‌طرف ماندیم/ مانع از آن شدیم که اقلیم کردستان به سکویی جهت ایجاد مشکل برای ایران تبدیل شود

«نیچیروان ادریس بارزانی» رئیس اقلیم کُردستان عراق در گفت‌و‌گو با برنامه «مواجهه» از شبکه «الشرقیه» به طیف وسیعی از موضوعاتِ مرتبط با وضعیتِ کنونی عراق و نیز منطقه از جمله؛ خروج نیرو‌های آمریکایی از عراق در ماه سپتامبر ۲۰۲۶ از سراسر عراق، بحران اقتصادی کنونی در عراق، نشست اخیر «ائتلاف اداره دولت» در بغداد، آینده روند سیاسی در عراق، روابط اربیل ـ بغداد، مناقشات و جنگ‌های جاری در خاورمیانه، جنگ تحمیلی آمریکا و اسرائیل علیه ایران و ... پرداخت.

به گزارش تسنیم، بارزانی در مورد دیدگاهش نسبت به آینده روند سیاسی در عراق و همچنین مناقشاتِ جاری در خاورمیانه، از جمله؛ تنش‌های میان ایالات متحده آمریکا، رژیم اسرائیل و مسئله جنگ علیه ایران، اظهار داشت: به باور من، عراق در جریان درگیری‌های رخ‌داده، موضعی بی‌طرفانه اتخاذ کرد. عراق، نه می‌تواند خود را از محیط پیرامونی منطقه‌ای‌اش جدا سازد و نه قادر است تنها به یک کشور تکیه کند؛ خواه آن کشور ایالات متحده باشد یا هر کشور دیگری. همسویی با هیچ محور خاصی به نفع عراق نیست؛ چرا که این کشور، توانایی ایفای نقشی بی‌طرفانه را دارد. در طول این جنگ اخیر، اقلیم کُردستان با اتهامات متعددی مواجه شد، با این حال ما کاملاً بی‌طرف ماندیم؛ به‌ویژه آن‌که مانع از آن شدیم که اقلیم کُردستان به سکویی برای ایجاد مشکل برای همسایه‌مان ایران، تبدیل شود.

رئیس اقلیم کُردستان در پاسخ به سؤالی درباره حضور و فعالیت گروهک‌های تجزیه طلب در اقلیم علیه ایران گفت: واقعیت این است که ما مانع از ایجاد هرگونه مشکلی برای همسایه‌مان، ایران؛ از طریق مرز‌های اقلیم کُردستان شده‌ایم. چرا؟ زیرا اصل بنیادینِ عراق این است که به منبع تهدیدی برای هیچ‌یک از همسایگان خود تبدیل نشود؛ و اقلیم کُردستان نیز به عنوان بخشی از عراق فدرال، نباید به منبع تهدیدی برای ایران یا هر کشور همسایه دیگری بدل گردد. ما به این گروه‌ها اجازه عبور از مرز نداده‌ایم. اگر چه حضور آنها در اینجا واقعیت دارد؛ اما این حضور، مربوط به یکی دو سال اخیر نیست، بلکه سابقه‌ای ۴۰ ساله دارد و مسئله‌ای به‌جامانده از گذشته و زمان رژیم بعث است. ما خواهان حل این مشکل هستیم، اما راه‌حل آن باید توسط اقلیم کُردستان و بغداد، با هماهنگی و همکاری همین گروه‌ها و همچنین ایران، پیدا شود. با این حال، ما اصولاً با تبدیل شدن عراق به منبع تهدید برای هیچ‌یک از همسایگانمان مخالفیم.

«نیچیروان بارزانی» در بخش دیگری از این مصاحبه تلویزیونی درباره جایگاه و مبارزات «الحشد الشعبی»، ارتش عراق و همچنین نیرو‌های پیشمرگه کُردستان گفت: مجدداً تأکید می‌کنم که ما در اقلیم کُردستان، برای فداکاری‌های «الحشد الشعبی» و ارتش عراق در کنار همرزمانشان در نیرو‌های پیشمرگه کُردستان در راه دفاع از خاک عراق، احترام و ارزش ویژه‌ای قائلیم. «الحشد الشعبی» نهادی رسمی و قانونی است و بار دیگر تکرار می‌کنم که ما برای ایثارگری‌های این نیرو‌ها در راه دفاع از عراق، احترام عمیقی قائل هستیم.

وی همچنین گفت: در خصوص مسئله «الحشد الشعبی» و انواع گروه‌ها و جناح‌ها، هر زمان که به بغداد سفر می‌کنیم که سفر‌هایی بسیار مکرر و دیرینه هستند، درباره تفاوت میان الحشد الشعبی و این گروه‌ها با ما صحبت می‌شود. با این حال، در نهایت هم الحشد الشعبی و هم این گروه‌ها بودجه خود را از دولت و حکومت عراق دریافت می‌کنند. موضع ما در قبال این گروه‌ها خصمانه نیست؛ بلکه پرسش اصلی این است که عراق به کدام سو می‌رود؟ سرنوشت همه ما به هم گره خورده است؛ چه در بغداد باشیم، چه در بصره و چه در دورترین نقاط شمالی همچون «زاخو»، همه ما در این مسیر شریک هستیم.

بارزانی در بخش دیگر از سخنانش در این گفت‌و‌گو تأکید کرد: ما با هیچ نیرویی مسئله‌ای شخصی نداریم؛ بلکه موضع ما مبتنی بر منافع عمومی و کلان عراق است. ما هم‌راستا با قانون اساسی عراق و برنامه دولتی که نخست‌وزیر عراق، هنگام تشکیل کابینه ارائه کرد، بر این باوریم که در اختیار داشتن سلاح باید در انحصار دولت باشد. این، اصلِ اساسیِ موضوع برای ماست. ما بر این باوریم که این نیرو‌ها باید تحت فرماندهی کل نیرو‌های مسلح یعنی نخست‌وزیر عراق عمل کنند و مستقیماً به او پاسخگو باشند و این‌که باید هرچه سریع‌تر راه حلی برای این مسئله یافت شود.

وی همچنین گفت: ما معتقدیم که تمامی نیرو‌های سیاسی عراق باید از نخست‌وزیر حمایت کنند. این گروه‌ها باید به خاطر مصالح کشور، با زمین گذاشتن سلاح، پیوستن به روند سیاسی و ادغام در نیرو‌های امنیتی عراق موافقت کنند؛ چرا که حیاتی‌ترین مسئله، تضمین انحصار مالکیت سلاح در دست دولت عراق است.

بارزانی درباره دلایل حضور نیرو‌های آمریکا در عراق گفت: باید گفت که ورود ایالات متحده به عراق در سال ۲۰۱۴ در پاسخ به دعوتی رسمی صورت گرفت؛ عراق درخواست‌های رسمی برای حضور آمریکا و کمک به مقابله با داعش ارسال کرده بود. موضع ما در اقلیم کُردستان چیست؟ ما از ایالات متحده و نیرو‌های متحد آن بابت کمک‌هایشان در نبرد با داعش سپاسگزاریم؛ ما از آمریکا و کل ائتلاف تشکر می‌کنیم. با این حال، شکستِ داعش با فداکاری‌ها و نثار خونِ ارتش عراق، نیرو‌های الحشد الشعبی و پیشمرگه کُردستان محقق شد؛ ما این کار را با هم به انجام رساندیم. هدف ما از این اقدام، تضمین آینده‌ای روشن برای نسل‌های آتی این کشور بود، نه این‌که اجازه دهیم گروهی قانون‌شکن بر ملت حکومت کنند.

وی در بخش دیگری از سخنانش در این گفت‌وگوی تلویزیونی گفت: با این حال، هیچ‌یک از این موارد، محقق نخواهد شد؛ مگر آن‌که به این نتیجه برسیم که «عراق در اولویت است». شعار همیشگی ما «عراق در اولویت» است. این موضوعی بسیار حیاتی است؛ نخست‌وزیر متعهد به رسیدگی به آن شده است؛ موضعی که به‌صراحت در قانون اساسی عراق گنجانده شده و هنگام ارائه برنامه دولت، مجدداً به عنوان تعهدی رسمی بر آن تأکید شده است. او اکنون نیازمند حمایت نیرو‌های سیاسی است و ما در اقلیم کُردستان، با تمام طیف‌ها و اجزای آن قاطعانه از این موضع، حمایت می‌کنیم.

رئیس اقلیم کُردستان در ادامه سخنانش گفت: نخست‌وزیر عراق به کل کشور، از «فاو» تا «زاخو»، خدمت می‌کند و در همین گستره جغرافیایی، فرماندهی کل نیرو‌های مسلح را بر عهده دارد. دیدگاه ما نسبت به این موضوع چنین است؛ بله، چارچوبی قانونی برای «اقلیم کُردستان» وجود دارد؛ واقعیتی که باید به آن احترام گذاشت و قانونی اساسی که باید اجرا شود. با این حال، ما در این خصوص؛ تنها از دریچه منافع اقلیم به مسئله نمی‌نگریم، بلکه منافع کل عراق را نیز مدنظر داریم. ما صادقانه خواهان آن هستیم که تمامی مؤلفه‌های تشکیل‌دهنده کشور، احساس امنیت و رضایت داشته باشند و به سوی بهبود شرایط معیشتی مردم گام برداریم؛ چرا که مردم عراق، شایسته زندگی بهتری نسبت به وضعیت کنونی خود هستند.

«نیچیروان بارزانی» در بخش دیگری از این مصاحبه با شبکه «الشرقیه» اظهار داشت: سلاح باید منحصراً در اختیار دولت و تابع دستورات فرمانده کل نیرو‌های مسلح یعنی نخست‌وزیر عراق باشد، در واقع، منافع عراق در این است که سلاح‌ها تحت کنترل دولت باشند. در خصوص مسئله ایران، اجازه دهید که کاملاً صریح باشم من در آخرین سفرم به تهران، درباره این موضوع با طرف‌های ایرانی گفت‌و‌گو کردم. ما پیش از هر سفر خارجی با بغداد و مشخصاً با نخست‌وزیر عراق هماهنگی می‌کنیم و این یکی از موضوعاتی بود که نخست‌وزیر از من خواسته بود به آن بپردازم. در تهران با مقامات ایرانی در این باره صحبت کردم و می‌خواهم آنچه را که از آنها شنیدم به صراحت بیان کنم؛ آنها به من گفتند که به نخست‌وزیر الزیدی اطلاع دهم که آماده‌اند در این زمینه به او کمک کنند. من از آنها پرسیدم: «آیا این موضع رسمی شماست؟» و آنها پاسخ دادند: «بله، این موضع رسمی ماست.» در واقع، مسئولان ایرانی مرتبط با پرونده عراق تأکید کردند که اگر هدف کمک به یک کشور همسایه باشد، آماده همکاری هستند چرا که ثباتِ عراق به نفع ایران نیز خواهد بود.

وی در ادامه گفت: حجم مبادلاتِ تجاری میان دو کشور ایران و عراق از جمله؛ واردات برق و گاز از ایران، تجارت و بازرگانی کالا‌های مختلف و ...، کسبِ سود‌های تجاری بیش از ۱۵ میلیارد دلار در سال را برای طرفین به همراه دارد.

بارزانی افزود: ما هم در اقلیم کُردستان، از برنامه دولت؛ از این اصل که انحصار در اختیار داشتن سلاح باید در دست دولت باشد و همچنین از خودِ دولت عراق، حمایت می‌کنیم. تمام جریان‌های سیاسی حمایت خود را از نخست‌وزیر اعلام کرده‌اند. همه ما باید از او حمایت کنیم، زیرا موضوع شخصی نیست؛ مسئله بر سر شخص «علی الزیدی» به عنوان نخست‌وزیر نیست، بلکه موضوع به تمام جریان‌های سیاسی عراق مربوط می‌شود، هر چند که در حال حاضر؛ بار سنگین مسئولیت نخست‌وزیری بر دوش اوست. ما به عنوان جریان‌های سیاسی عراق که شامل تمامی طیف‌ها از جمله؛ شیعه‌ها، کُردها، اهل سنت، ترکمن‌ها، مسیحیان و ایزدی‌ها می‌شود، باید از نخست‌وزیر حمایت کنیم؛ چرا که این مسئله شخصی نیست و در نهایت، با منافع عراق گره خورده است.

وی همچنین گفت: با این حال، برخی تصور می‌کنند توافقی میان اقلیم کُردستان و ایالات متحده وجود دارد که بر اساس آن نیرو‌های آمریکایی خاک عراق را ترک نخواهند کرد؛ اما چنین چیزی صحت ندارد. حضور نیرو‌های آمریکایی در اربیل مبتنی بر توافق منعقدشده میان دولت فدرال عراق و ایالات متحده است و آمریکا در حال حاضر به زمان‌بندیِ خروج نیروهایش از عراق تا پایان ماه سپتامبر ۲۰۲۶ متعهد است.

«نیچیروان بارزانی» تأکید کرد: همان‌طور که پیش‌تر اشاره کردم، اگر مسئله مربوط به ایالات متحده است، باید گفت که آمریکا طبق جدول زمانی خود در حال خروج از عراق است. افزون بر این، حضور آمریکا مبتنی بر توافقی با دولت عراق است؛ ترتیبی که اقلیم کُردستان طرفِ آن نیست، چرا که این حضور، صرفاً بر اساس توافق با بغداد شکل گرفته است. این آمریکا بود که تصمیم به خروج گرفت؛ آمریکا تصمیم گرفت که برود و کار تمام شد. همان‌طور که اشاره کردم، آمریکا برای کمک به عراق در برابر داعش به این کشور آمد و قرار است مأموریت آمریکا در ماه سپتامبر ۲۰۲۶ به پایان برسد.

رئیس اقلیم کُردستان در پاسخ به سؤال خبرنگار شبکه «الشرقیه» به گزارش‌ها رسانه‌ای و برخی طرف‌های سیاسی در عراق، مبنی بر وجود پایگاه‌های موسادِ اسرائیل در اربیل، پناه دادن اربیل به تروریست‌ها و یا عدم همکاری اربیل با بغداد، گفت: در واقع، اینها اتهاماتی بی‌اساس هستند؛ یا بهتر بگویم، آنچه گفته می‌شود؛ هیچ‌گونه پایه و اساسی ندارد. نخست این‌که، مسئله روابط خارجی در حیطه اختیارات انحصاری بغداد قرار دارد و ما اقدامات خود را در چارچوب سیاست‌های بغداد انجام می‌دهیم؛ این در مورد بحث روابط صدق می‌کند. در خصوص هماهنگی و همکاری نیز، ما هماهنگی بسیار خوبی با ارتش عراق داریم. از نظر اطلاعاتی، روابطی عالی میان اربیل و بغداد برقرار است و وقتی می‌گویم اربیل، منظورم کل اقلیم کُردستان است و ما در زمینه تبادل اطلاعات، روابطی ممتازی با بغداد داریم. افزون بر این، در مناطقِ واقع بین اقلیم و سایر نقاطِ عراق، هماهنگی بسیار خوبی میان ما و ارتش عراق وجود دارد و در مورد افراد مظنون نیز، هماهنگی عالی میان وزارت کشور ما و وزارت کشور عراق برقرار است.

وی افزود: در واقع، موضوعات مورد بحث، اگر اصلاً چنین مباحثی در جریان باشد، کاملاً بی‌اساس هستند. ترجیح می‌دهم این طرف‌ها به‌جای طرح این مسائل در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی که هدف آن دامن زدن به تفرقه اجتماعی میان مناطق مختلف عراق است، مستقیماً با ما گفت‌و‌گو کنند. ما آمادگی کامل داریم تا درباره تک‌تکِ این پرونده‌ها بحث و گفت‌و‌گو کنیم. درواقع، طرح این‌گونه اتهامات؛ صددرصد بی‌اساس هستند و ریشه در اختلافات سیاسی در عراق دارند.

بارزانی در مورد وضعیت و چالش‌های پیش‌روی عراق گفت: بدیهی است که عراق به‌شدت از بحران ناشی از جنگ ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران، آسیب می‌بیند. عراق با دو چالش عمده روبروست؛ نخست، حجم عظیم بخش دولتی و به‌ویژه شمار بسیار زیاد افرادی که حقوق‌بگیر دولت هستند. دولت ماهانه به مبلغی بین شش تا هفت میلیارد دلار تنها برای پرداخت حقوق‌ها نیاز دارد؛ رقمی که شامل بودجه‌های سرمایه‌گذاری و سایر هزینه‌ها نمی‌شود. افزون بر این، تمامی صادرات نفت عراق از تنگه هرمز عبور می‌کند؛ وضعیت پیرامون این تنگه، عراق را در شرایطی قرار داده است که ایجاب می‌کند همه نیرو‌های سیاسی این کشور، وخامت اوضاع و مسئولیت خود را در قبال آن دریابند. وضعیتِ اقتصادی عراق، وخیم است. نخست‌وزیر عراق، وضعیت مالی کشور را برای حاضران در جلسه اخیر نشست «ائتلاف اداره دولت» در بغداد تشریح کرد و همچنین به بررسی ذخایر و برنامه‌های عراق پرداخت.

وی در ادامه سخنانش اظهار داشت: ما صمیمانه امیدواریم که بحرانِ کنونی عراق به یک بحرانِ اجتماعی تبدیل نشود. تمامی نیرو‌های سیاسی عراق باید به دولت و نخست‌وزیر این کشور یاری رسانند تا بتوانیم از این مرحله عبور کنیم؛ مرحله‌ای که من آن را از منظر اقتصادی، بسیار حیاتی می‌دانم. از این رو، پایان هرچه سریع‌تر مناقشه منطقه‌ای و بازگشایی تنگه هرمز که امکان صادرات نفت را برای عراق فراهم می‌سازد، به نفع این کشور است.

این دیپلمات باتجربه کُرد در بخش دیگری از سخنانش در این گفت‌وگوی تلویزیونی تأکید کرد: در خصوص اقلیم کُردستان، ما آمادگی داریم تا هرگونه حمایت و کمکی به دولت عراق فدرال ارائه دهیم، هر چند اینها راهکار‌هایی بلندمدت محسوب می‌شوند. چنانچه عراق، بخواهد خط لوله‌ای را از مسیر اقلیم کُردستان احداث کند، ما از این اقدام استقبال کرده و آماده همکاری هستیم؛ به همین ترتیب، اگر قصد داشته باشند مسیر آن را از طریق سوریه تعیین کنند نیز آمادگی کمک داریم. با این حال، در حالی که اینها اقداماتی بلندمدت هستند، راهکار‌های فوری مستلزم آن است که تمامی نیرو‌های سیاسی عراق از نخست‌وزیر حمایت کرده و به مسئولیت‌های خود عمل کنند.

وی در بخش دیگری از این مصاحبه‌گفت: به نظر من، سیاست خارجی عراق، تاکنون عملکرد بسیار خوبی داشته و این کشور، رویکردی واقعاً متوازنی را در پیش گرفته است. بدون آن‌که بخواهم مسائل گذشته را دوباره پیش بکشم، عراق در جنگ اخیر، به بهترین شکل ممکن عمل کرده است. با این حال، این مسائل؛ اکنون به باری سنگین بر دوش کشور تبدیل شده‌اند. معتقدم عراق، نباید در هیچ‌یک از این مناقشات، جانب هیچ‌یک از طرفین را بگیرد؛ بلکه باید ضمن حفظ تعادل و اتخاذ موضعی بی‌طرفانه و یکسان، نسبت به همه طرف‌ها، از وابستگی به هر گونه کشور واحدی پرهیز کند.

«نیچیروان بارزانی» در پایان این گفت‌و‌گو با شبکه عربی «الشرقیه» و در پاسخ به سؤالی مبنی بر این‌که «دیدگاه شما درباره آینده نظام سیاسی یا روند سیاسی در عراق چیست؟ نگاه یا چشم‌انداز شما نسبت به روند سیاسی در عراق چگونه است؟» تأکید کرد: معتقدم که روند سیاسی در عراق و آنچه تاکنون از آن شاهد بوده‌ایم، رو به بهبود است. نیرو‌های سیاسی عراق باید از دولت ما در بغداد حمایت کنند. بار دیگر بر آنچه در ابتدا گفتم تأکید می‌کنم؛ باید بپذیریم که همه ما سوار بر یک کشتی هستیم. اگر آن کشتی دچار حادثه شود، به این معنا نیست که اقلیم کُردستان نجات می‌یابد در حالی‌که بغداد غرق می‌شود، یا بالعکس. سرنوشت ما مشترک است و باید این اصل را بپذیریم. ما به عنوان عراقی‌ها سرنوشت مشترکی داریم و باید به یکدیگر یاری رسانیم؛ چه اقلیم کُردستان به بغداد کمک کند، چه بغداد به اقلیم کُردستان یاری دهد و چه نیرو‌های سیاسی از نخست‌وزیر حمایت کنند. همه ما باید برای آینده‌ای بهتر و روشن‌تر برای سراسر عراق تلاش کنیم. اخبار مرتبط مسرور بارزانی: تمایلی نداریم که طرفی در درگیری‌های منطقه‌ای باشیم نیچیروان بارزانی: نمی‌خواهیم عراق و اقلیم کردستان، درگیر تنش‌های منطقه‌ای شوند