کوچک زیباست

در دوره‌هایی که سرمایه کمیاب می‌شود، نااطمینانی افزایش پیدا می‌کند و تصمیم‌گیری اقتصادی دشوارتر از همیشه می‌شود، یک وسوسه قدیمی در سیاستگذاری شکل می‌گیرد؛ جست‌وجوی یک پاسخ بزرگ برای یک مساله بزرگ. گویی یک پروژه عظیم، یک سرمایه‌گذاری کلان یا یک تصمیم استثنایی می‌تواند به تنهایی مسیر اقتصاد را تغییر دهد؛ اما تجربه توسعه در جهان روایت دیگری دارد. اقتصادها همیشه از قله‌ها ساخته نمی‌شوند؛ گاهی مسیر رشد از هزاران نقطه کوچک آغاز می‌شود؛ از کارگاه‌هایی که چند نفر در آن کار می‌کنند، از کسب‌وکارهایی که در یک محله، شهر یا روستا شکل گرفته‌اند و از کارآفرینانی که با منابع محدود، ارزش اقتصادی خلق می‌کنند.

شاید مساله امروز اقتصاد ایران نیز بیش از آنکه کمبود ظرفیت باشد، ندیدن همین ظرفیت‌ها است. در شرایطی که محدودیت منابع، امکان تکیه صرف بر پروژه‌های بزرگ را کاهش داده است، باید پرسید آیا همه بحران‌های بزرگ، الزاما به راه‌حل‌های بزرگ نیاز دارند؟

این پرسش، در حاشیه اجلاس کارآفرینی جوانان سازمان همکاری شانگهای در بیشکک، برای من از زاویه‌ای متفاوت مطرح شد. در گفت‌وگویی با یکی از مسوولان این سازمان، زمانی که درباره شرایط اقتصادی ایران و مسیرهای پیش‌روی کشور صحبت می‌کردیم، او به نکته‌ای اشاره کرد که قابل تامل بود: در شرایطی که تشکیل سرمایه با محدودیت مواجه است و اتکا به پروژه‌های بزرگ برای ایجاد تحرک سریع اقتصادی دشوارتر شده، توجه به توانمندسازی بنگاه‌های خرد، کوچک و متوسط (MSMEs) می‌تواند یکی از مسیرهای مهم پیش‌روی اقتصاد ایران باشد؛ بخشی که با سرمایه کمتر، پراکندگی بیشتر و انعطاف بالاتر، ظرفیت ایجاد و حفظ اشتغال را دارد. …