در بسیاری از نظامهای سلامت پیشرفته دنیا، Nurse Practitioner دیگر یک مفهوم تازه نیست. سالهاست پرستاران دارای آموزش پیشرفته در کنار سایر اعضای تیم درمان، مسئولیتهای تخصصیتری بر عهده گرفتهاند و این نقش در حوزههایی مانند اورژانس، ICU، دیالیز و سایر حوزههای تخصصی مراقبت توسعه پیدا کرده است. تجربه این کشورها و مطالعات علمی نشان میدهد که میتوان با استفاده درست از ظرفیت پرستاران متخصص، بخشی از بار نظام سلامت را مدیریت و دسترسی به مراقبت تخصصی را تقویت کرد.
اما مسئله مهم این است که در ایران نیز پرستاران در بسیاری از بخشها عملاً در حال انجام فعالیتهای تخصصی هستند؛ فعالیتهایی که گاه از ابتدا تا انتهای فرایند مراقبت را دربرمیگیرد، اما هنوز این سطح از تخصص و مسئولیت، متناسب با جایگاه واقعی آنها در نظام سلامت تعریف و ارزشگذاری نشده است.
به بیان دیگر، در برخی حوزهها فاصلهای میان آنچه پرستار در عمل انجام میدهد و آنچه نظام سلامت از نظر جایگاه حرفهای و ارزش خدمات برای او تعریف کرده است وجود دارد. پرستار ممکن است یک فرایند کاملاً تخصصی را انجام دهد، بیمار را بهصورت مستمر پایش کند، تغییرات بالینی را تشخیص دهد، عوارض را مدیریت کند و مسئولیت مستقیم بخش مهمی از مراقبت را بر عهده داشته باشد؛ اما این سطح از مسئولیت الزاماً در نظام ارزشگذاری خدمات سلامت و جایگاه حرفهای او بهدرستی منعکس نشده است.
یکی از روشنترین نمونهها، بخش دیالیز است. دیالیز یک فرایند تخصصی و مستمر است و پرستار دیالیز در بسیاری از مراکز، عملاً از شروع تا پایان فرایند مراقبت در کنار بیمار حضور دارد؛ از ارزیابی اولیه و آمادهسازی بیمار و دستگاه، شروع درمان و پایش مداوم وضعیت بیمار گرفته تا شناسایی تغییرات بالینی، مدیریت بسیاری از عوارض حین دیالیز، پایان جلسه و مراقبتهای پس از آن. …
