گذر تاریخ در دل غارهای «هنامه» در خراسان شمالی

کوه‌های مذکور که زاغه‌های معروف به غارهای هنامه در آن حفر شده رشته‌های فرعی ارتفاعات کپه داغ به شمار می‌رود و جنس آنها رسوبی است؛ بدین معنی که جنس کوه‌ها در اینجا سنگی نیست و بافت گراولی دارد که امکان حفر در آنها نسبتاً آسان است. غارهای هنامه حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ متر بالاتر از کف دره حفر شده‌اند.

شهرستان شیروان در شمال شرقی استان خراسان شمالی قرار گرفته که از طرف شمال با کشور ترکمنستان هم مرز بوده از جنوب به شهرستان اسفراین از شرق به شهرستان فاروج و از غرب به شهرستان بجنورد محدود می‌شود.

روستای هنامه (رحیم آباد) که مجموعه معماری دستکندی متشکل از زاغه‌های متعدد حفر شده در سینه کوه در نزدیکی آن قرار گرفته، از توابع شیروان است و در ۱۵ کیلومتری شمال شرق شهر شیروان قرار گرفته. هنامه از شمال با ذاکرانلو و از جنوب با باغان و از شرق بگدوکانلو، دره اوغاز و از غرب به قلعه چه و قلجق ارتباط دارد. مجموعه معماری دستکند معروف به غارهای هنامه در سینه کوهی آهکی در جنوب روستای هنامه قرار دارد و رودخانه اوغاز و قلجق از مجاورت جنوب شرق و ۴ کیلومتری شمال غرب آبادی می‌گذرد. کوه چاهک با ارتفاع ۲۳۸۰ متر در ۵.۳ کیلومتری شرق و جنوب شرق و کوه پدلگاه با ارتفاع ۲۶۳۴ متر در ۵ کیلومتری شمال شرق آبادی واقع شده‌اند. این غارها در ۱۸ کیلومتری شمال شرقی شیروان در حاشیه شرقی دامنه کوهی به نام گرمه‌دره که حدود ۱۰۰ متر از کف دره بالاتر است، قرار گرفته‌اند و ظاهراً زمانی به‌عنوان پناهگاه در دوره‌های آشوب و ناامنی سیاسی مورداستفاده بومیان منطقه بوده است.

رودخانه‌های فصلی در دامنه کوه جاری است و در منطقه بقایای فرهنگی مربوط به قرون میانی دوره اسلامی به چشم می‌خورد.

غارهای هنامه در ۱۵ کیلومتری شمال شرق شهرستان شیروان بخش مرکزی، دهستان سیوکانلو ۱ کیلومتری جنوب روستای هنامه قرار گرفته است. محوطه در یکی از دره‌های فرعی دره رود اترک علیا به ارتفاع حدود ۱۴۴۵ متر بالاتر از سطح دریا و به مختصات طول جغرافیایی´۳۲۱ ۳۰ ۳۷ و عرض جغرافیایی ۶۳۱ ۰۱ ۵۸ قرار دارد. …