از قانونی کردن کودک‌همسری تا تبدیل خشونت خانگی به «تنبیه اصلاحی» | طالبان با زنان افغان چه کرد؟

طالبان فقط زنان را از مدرسه محروم نکرد، پوشیدن برقع را تحمیل نکرد و استفاده از تلفن‌های هوشمند را ممنوع نکرد. طالبان نظامی ساخته که تقریباً نیمی از جمعیت کشور را به بردگی می‌کشد؛ یعنی بنا بر آمارهای قدیمی، ۲۱ میلیون و ۷۰۱ هزار و ۵۳۲ زن و دختر.

به‌طور کلی، نظام طالبان بر قوانینی استوار است که هر زمان لازم باشد برای سرکوب زنان تغییر می‌کنند، فراموش می‌شوند یا کنار گذاشته می‌شوند. یکی از این نمونه‌ها، لغو قانون حداقل سن ازدواج است؛ اقدامی که تنها معیار «مشروع» برای ازدواج یک دختر را رسیدن او به سن بلوغ یا به عبارت دیگر «آمادگی برای رابطه زناشویی» قرار داده است.

به این ترتیب، حکومت طالبان خانواده‌هایی را که در اثر فقر شدید اقتصادی تحت فشار قرار گرفته‌اند، تشویق می‌کند دختران کم‌سن خود را در ازای دریافت مهریه به ازدواج درآورند تا بتوانند از باقی اعضای خانواده حمایت کنند.

قانون دیگری نیز خشونت خانگی را تحت عنوان «تنبیه اصلاحی» مشروعیت می‌بخشد و به شوهر اجازه می‌دهد همسرش را کتک بزند، به شرط آنکه باعث شکستگی استخوان یا جراحت شدید نشود.

طالبان همچنین حق درخواست طلاق را به‌شدت محدود کرده و بیشتر پناهگاه‌های زنان خشونت‌دیده را تعطیل کرده است. اگر دختر یا زنی تلاش کند از چنین شرایطی فرار کند، «پلیس امر به معروف» او را تعقیب می‌کند.

این فشار روزافزون افغانستان را به یکی از معدود کشورهای جهان تبدیل کرده که میزان خودکشی زنان در آن از مردان بیشتر است؛ در حالی که در سطح جهانی خودکشی در میان مردان تقریباً دو برابر زنان است. بر اساس آمارهای ثبت‌شده، ۷۵ تا ۸۰ درصد موارد خودکشی و اقدام به خودکشی در افغانستان مربوط به زنان و دختران است.

اگر زنی پس از اقدام به خودکشی زنده بماند، معمولاً حتی امکان دسترسی به درمان را نیز ندارد، زیرا زنان اجازه ندارند توسط پزشکان مرد درمان شوند.

همزمان، تعداد پزشکان زن نیز به دلیل مهاجرت یا بازنشستگی کاهش پیدا می‌کند و از آنجا که دختران از تحصیل منع شده‌اند، نسل جدیدی نیز برای جایگزینی آنها تربیت نمی‌شود.

در نتیجه، برای بسیاری از زنان تنها گزینه باقی‌مانده این است که در سکوت منتظر مرگ بمانند؛ چراکه حتی شنیده شدن صدای آنها نیز شرم‌آور تلقی می‌شود.

پس چنین نظامی را جز بردگی چه می‌توان نامید؟

با وجود همه این شرایط، زنان افغان همچنان برای آزادی خود مبارزه می‌کنند. آنها مدارس مخفی برای دختران راه‌اندازی کرده‌اند، موارد نقض حقوق زنان را مستند می‌کنند و با نام‌های مستعار در اینترنت منتشر می‌کنند و حتی دست به اعتراض می‌زنند.

در ماه ژوئن، یک تظاهرات عمومی بسیار نادر برگزار شد؛ یکی از معدود تجمعات خیابانی از زمان بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱ و خروج نیروهای آمریکایی.

زنان و مردان در شهر هرات به خیابان آمدند و خواستار آموزش، کار و آزادی شدند؛ آن هم در شرایطی که با سرکوب خشن نیروهای امنیتی، بازداشت و سانسور رسانه‌ای روبه‌رو بودند.

اما حتی با وجود این سانسور، مشکل هیچ‌وقت این نبوده که جهان «متمدن» نمی‌داند در افغانستان چه می‌گذرد.

جهان به‌خوبی می‌داند چه اتفاقی افتاده و در افغانستان چه بر سر زنان آمده است؛ اما مثل همیشه، فقط تماشا را انتخاب کرده است.