الگوی اول، گلگهر و چادرملو؛ غولهایی که سالهاست بورسیاند
شرکت معدنی و صنعتی گلگهر و شرکت معدنی و صنعتی چادرملو از شناختهشدهترین نامهای بورسی صنعت معدن و فولاد ایران هستند. این دو مجموعه که فعالیت خود را بر پایه ذخایر بزرگ سنگآهن و توسعه زنجیره تولید فولاد بنا کردهاند، طی سالهای گذشته به یکی از بخشهای مهم گروه فلزات اساسی و کانیهای فلزی بازار سرمایه تبدیل شدهاند.
حضور طولانیمدت این شرکتها در بازار سرمایه، تنها به معنای دسترسی به تابلوی معاملات نیست. سهام این مجموعهها در اختیار طیف گستردهای از سهامداران حقیقی و حقوقی قرار دارد و اطلاعات مالی و عملکردی آنها نیز در چارچوب الزامات بازار سرمایه منتشر میشود.
در واقع، گلگهر و چادرملو نمونههایی از شرکتهایی هستند که فرآیند ورود به بازار سرمایه را پشت سر گذاشته و اکنون بخش مهمی از ساختار مالکیت و تأمین مالی خود را با سازوکارهای بورسی پیش میبرند.
در کنار این دو شرکت، شرکت سرمایهگذاری توسعه معادن و فلزات نیز بهعنوان یکی از هلدینگهای مهم این حوزه، سالهاست در بازار سرمایه حضور دارد و در ترکیب سهامداری چندین شرکت بزرگ معدنی و فلزی کشور نقش دارد.
این ساختار باعث شده است که بخش قابلتوجهی از صنعت معدن و فولاد ایران، بهصورت مستقیم یا غیرمستقیم در معرض بازار سرمایه قرار داشته باشد.
الگوی دوم، هلدینگ ماهان؛ از مالکیت صنعتی تا صف ورود به بورس
در نقطهای متفاوت، هلدینگ گسترش صنایع و معادن ماهان، وابسته به گروه مالی گردشگری، قرار گرفته است.
بر اساس اظهارات رسمی مدیران گروه مالی گردشگری در مجمع عمومی بانک گردشگری، هلدینگ ماهان یکی از مجموعههایی است که برای ورود به بورس یا فرابورس در حال آمادهسازی قرار دارد.
این برنامه البته محدود به هلدینگ ماهان نیست. گروه مالی گردشگری فهرستی از چند شرکت زیرمجموعه خود را برای ورود به بازار سرمایه در نظر گرفته که در کنار ماهان، مجموعههایی مانند نگین گردشگری، فولاد صنعت بناب، پرستیژلند، میکامال کیش، مجموعه تفریحی آیلند و احیاء استیل فولاد بافت نیز در این مسیر قرار گرفتهاند.
در نتیجه، استراتژی گروه مالی گردشگری را نمیتوان صرفاً یک برنامه برای بورسیکردن یک شرکت دانست. آنچه از این برنامه برداشت میشود، تلاش برای گسترش حضور چندلایه گروه در بازار سرمایه است.
برای هلدینگ ماهان، این اتفاق از اهمیت ویژهای برخوردار است؛ زیرا این مجموعه در حوزه معدن و فولاد، از استخراج سنگآهن و فرآوری تا تولید محصولات فولادی، مجموعهای از داراییها و شرکتهای عملیاتی را در اختیار دارد.
ورود چنین مجموعهای به بازار سرمایه میتواند تصویر شفافتری از ارزش داراییها، عملکرد شرکتهای زیرمجموعه و ساختار سرمایهگذاری آن در اختیار سهامداران قرار دهد.
الگوی سوم، غدیر؛ مسیر طولانی از هلدینگ تا بازار سرمایه
برای درک بهتر مسیری که هلدینگ ماهان در پیش دارد، میتوان به نمونه هلدینگهای مالی و سرمایهگذاری دیگر در اقتصاد ایران نگاه کرد.
نمونه مورد اشاره در این زمینه، هلدینگ مالی نماد غدیر است؛ مجموعهای که فعالیت خود را با نام «گسترش صنعت نوین ایرانیان» آغاز کرد و طی سالهای بعد با افزایش سرمایه و توسعه ساختار خود، به یک هلدینگ مالی بزرگتر تبدیل شد.
این شرکت در سال ۱۴۰۱ بهعنوان هلدینگ مالی نزد سازمان بورس ثبت و به شرکت سهامی عام تبدیل شد.
این تجربه نشان میدهد که فاصله میان تأسیس یک مجموعه سرمایهگذاری و رسیدن آن به مرحله حضور رسمی و کامل در بازار سرمایه میتواند طولانی باشد.
در این فاصله، شرکت باید سرمایه خود را توسعه دهد، ساختار مدیریتی و مالی خود را تثبیت کند، صورتهای مالی منظم و قابل اتکا داشته باشد و خود را با الزامات نظارتی بازار سرمایه تطبیق دهد.
بنابراین، «در مسیر بورس بودن» را نباید با «پذیرش قطعی در بورس» یکی دانست. میان این دو مرحله، مجموعهای از فرآیندهای حقوقی، مالی، حسابرسی و مدیریتی وجود دارد که میتواند زمانبر باشد.
الگوی چهارم، آمادهسازی همزمان چند زیرمجموعه
یکی از ویژگیهای قابلتوجه استراتژی گروه مالی گردشگری، تلاش برای آمادهسازی چندین شرکت برای حضور در بازار سرمایه است.
در الگوی سنتی، یک هلدینگ ممکن است ابتدا یکی از بزرگترین و آمادهترین شرکتهای خود را وارد بورس کند و پس از تثبیت تجربه، سراغ شرکتهای دیگر برود.
اما برنامه گروه مالی گردشگری گستردهتر تعریف شده است. از شرکتهای معدنی و فولادی مانند ماهان و فولاد صنعت بناب تا شرکتهای گردشگری و تجاری مانند نگین گردشگری، پرستیژلند و میکامال، مجموعههای مختلفی در این برنامه قرار گرفتهاند.
این رویکرد میتواند به گروه اجازه دهد ارزش بخشهای مختلف کسبوکار خود را بهصورت مستقلتر در بازار سرمایه نمایان کند.
از سوی دیگر، بورسیشدن چند شرکت میتواند ساختار مالکیتی گروه را برای سرمایهگذاران شفافتر کند و امکان ارزیابی جداگانه عملکرد هر بخش را افزایش دهد.
چرا بورس برای هلدینگهای معدنی جذاب است؟
صنعت معدن و فولاد به سرمایهگذاریهای سنگین و بلندمدت نیاز دارد. احداث معدن، توسعه ظرفیت استخراج، ساخت کارخانههای فرآوری، احداث واحدهای گندلهسازی و احیای مستقیم و تکمیل زنجیره فولاد، پروژههایی نیستند که بتوان آنها را صرفاً با منابع کوتاهمدت تأمین مالی کرد.
به همین دلیل، دسترسی به بازار سرمایه میتواند برای هلدینگهای این صنعت اهمیت ویژهای داشته باشد.
یکی از مهمترین مزایا، امکان استفاده از ابزارهای مختلف تأمین مالی است. شرکتهای بورسی در صورت برخورداری از شرایط لازم میتوانند از ظرفیتهایی مانند افزایش سرمایه، انتشار اوراق و سایر ابزارهای مالی استفاده کنند.
مزیت دوم، افزایش شفافیت است. شرکتی که وارد بازار سرمایه میشود، باید اطلاعات مالی و عملکردی خود را در چارچوب مقررات مشخص منتشر کند. این فرآیند اگرچه هزینه و الزاماتی برای شرکت ایجاد میکند، اما میتواند ارزیابی سرمایهگذاران و شرکای تجاری را نیز آسانتر کند.
مزیت دیگر، افزایش امکان مشارکت عمومی در مالکیت صنایع بزرگ است. در این مدل، مالکیت بخشی از یک شرکت معدنی یا فولادی صرفاً در اختیار یک هلدینگ یا مجموعه محدود باقی نمیماند و سهامداران خرد نیز میتوانند در مالکیت آن مشارکت داشته باشند.
حضور صنعتی؛ بازاریابی پیش از ورود به بازار سرمایه
در کنار فرآیندهای مالی و حقوقی، هلدینگ ماهان حضور در رویدادهای تخصصی صنعت را نیز دنبال کرده است.
این هلدینگ همراه با شرکتهای فولادی و معدنی زیرمجموعه خود در نمایشگاههای تخصصی صنعت فولاد، معدن، فلزات و متالورژی حضور داشته است.
چنین حضوری اگرچه مستقیماً بخشی از فرآیند پذیرش در بورس نیست، اما از منظر توسعه برند و ارتباط با بازیگران صنعتی اهمیت دارد.
یک هلدینگ پیش از آنکه صرفاً برای سرمایهگذاران بازار سرمایه شناخته شود، باید در صنعت خود نیز جایگاه مشخصی داشته باشد. نمایش توانمندیهای عملیاتی، معرفی پروژهها و ارتباط با فعالان زنجیره تأمین میتواند بخشی از همین فرآیند باشد.
جمعبندی
نقشه بازار سرمایه در صنعت معدن و فولاد ایران اکنون ترکیبی از شرکتهای تثبیتشده بورسی و هلدینگهایی است که در حال آمادهسازی برای ورود هستند. گلگهر، چادرملو و توسعه معادن و فلزات نمایندگان نسل قدیمیتر این مسیرند و هلدینگ ماهان در گروه مالی گردشگری نمونهای از بازیگرانی است که میخواهد از مرحله مالکیت صنعتی به مرحله حضور مستقیم در بازار سرمایه برسد. در صورت تکمیل فرآیند پذیرش، ورود این مجموعه میتواند فصل تازهای در ساختار تأمین مالی و شفافیت فعالیتهای معدنی و فولادی آن ایجاد کند.
