از مکه تا لندن؛ چرا پادشاهان و حاکمان با قهوه دشمنی می کردند؟

عصر ایران - قهوه امروز یکی از محبوب ترین نوشیدنی های جهان است؛ نوشیدنی ای که میلیون ها  نفر روز خود را با آن آغاز می کنند و بسیاری از مردم برای کار، مطالعه یا گفت و گو با دوستان به کافه ها می روند. اما شاید عجیب باشد که همین نوشیدنی در دوره هایی از تاریخ چنان دردسرساز تلقی می شد که حاکمان برای ممنوع کردن آن فرمان صادر می کردند، قهوه خانه ها را می بستند و برای مصرف کنندگان مجازات در نظر می گرفتند.

از مکه در اوایل قرن شانزدهم گرفته تا لندن در قرن هفدهم و سوئد در قرن هجدهم، قهوه بارها با مخالفت مقامات سیاسی و مذهبی رو به رو شد. اما چرا یک نوشیدنی ساده تا این اندازه حساسیت برانگیز بود؟ آیا مشکل واقعا خود قهوه و اثر کافئین آن بود یا اتفاقی که در قهوه خانه ها می افتاد، حاکمان را نگران می کرد؟

برای پاسخ به این پرسش باید به چند قرن قبل بازگردیم؛ زمانی که قهوه خانه ها به یکی از مهم ترین مکان های گردهمایی مردم در شهرهای بزرگ تبدیل شده بودند. مکه؛ نخستین ممنوعیت بزرگ قهوه در سال 1511

یکی از نخستین برخوردهای جدی با قهوه در سال 1511 میلادی در شهر مکه اتفاق افتاد. در آن زمان، حاکم مکه، خیر بیک، متوجه گسترش مصرف قهوه و محبوبیت مکان هایی شد که مردم برای نوشیدن آن در آنها جمع می شدند.

ماجرا از آنجا پیچیده شد که قهوه خانه ها به محل گردهمایی گروه هایی از مردم تبدیل شده بودند. در این مکان ها افراد با یکدیگر صحبت می کردند، شعر می خواندند و گاهی به سرگرمی هایی می پرداختند که از نگاه برخی مقامات قابل قبول نبود.

خیر بیک به این فعالیت ها مشکوک شد و حتی درباره اثر قهوه بر رفتار مصرف کنندگان تردیدهایی مطرح کرد. او گروهی از پزشکان و صاحب نظران مذهبی را برای بررسی موضوع فراخواند. در نهایت، در 24 ژوئن 1511، ممنوعیت مصرف قهوه در مکه اعلام شد.

یکی از نگرانی های مطرح شده این بود که قهوه در برخی گردهمایی ها رفتاری شبیه به مصرف نوشیدنی های مست کننده ایجاد می کند و ممکن است با سرگرمی ها و رفتارهای ممنوع همراه شود. با این وجود، مخالفت ها تنها به اثر نوشیدنی محدود نبود و نحوه استفاده مردم از قهوه نیز نقش مهمی در این ماجرا داشت. …