بازار نفت ایران، توافقی نانوشته میان پکن و واشنگتن است؟

دکتر دانیال رحمت معتقد است جهش شدید قیمت دیزل در آمریکا ناشی از حذف دیزل روسیه پس از حملات اوکراین به پالایشگاه‌ها و افت صادرات فرآورده چین همزمان با انسداد خاورمیانه است. چون لجستیک سراسری آمریکا و سبد معیشت خانوار به دیزل وابسته است و مصرف بنزین با پایان فصل سفر افت کرده، گرانی دیزل مستقیم به سفره مردم منتقل می‌شود. هجوم تقاضای اروپا به گازوئیل آمریکایی قیمت را بالاتر برده و دیزل را به برگ تعیین‌کننده انتخابات ترامپ و جمهوری‌خواهان بدل کرده، تا جایی که زمزمه ممنوعیت صادرات آن می‌تواند برای اروپا فاجعه‌بار باشد، در حالی که بازگشت سریع پالایش روسیه نیز به دلیل تخریب زیرساخت و ملاحظات تلافی‌جویانه مسکو بعید است. بررسی آمارهای اخیر بازار سوخت آمریکا نشان می‌دهد که قیمت دیزل با شتابی چشمگیر افزایش یافته و این رشد از افزایش قیمت سایر فرآورده‌های نفتی متمایز است. این پرسش مطرح است که آیا همه فرآورده‌ها به یک اندازه گران شده‌اند و دیزل صرفا به دلیل اثر مستقیم بر زندگی روزمره مردم پررنگ دیده می‌شود یا آنکه سازوکار عرضه و تقاضای دیزل به‌طور خاص دچار اختلال شده است. به باور دکتر رحمت، پاسخ در ترکیب همزمان چند شوک عرضه و ویژگی ساختاری اقتصاد آمریکا نهفته است که دیزل را از بنزین متمایز می‌کند.

نخستین عامل به روسیه بازمی‌گردد که یکی از بزرگ‌ترین تامین‌کنندگان دیزل در جهان به شمار می‌رود. تحت تاثیر جنگ اوکراین و راهبرد تازه کی‌یف برای هدف قرار دادن پالایشگاه‌های روسیه، بخش قابل ملاحظه‌ای از دیزل صادراتی این کشور از بازار حذف شده است. از این رو جهان امروز با کمبود عرضه دیزل ناشی از جنگ اوکراین مواجه است. این کمبود در ادامه با کاهش یا قطع صادرات دیزل و بنزین از چین که خود پیامد جنگ ایران و آمریکاست تشدید شده و فشار مضاعفی بر موازنه جهانی فرآورده وارد کرده است. …