گروه اقتصادی، اظهارات یاسر جبرائیلی درباره احتمال تعیین قیمت جدید برای بنزین، بار دیگر گمانهزنیها درباره تغییر نرخ سوخت و اجرای طرحهای آزمایشی در استان کرمان را داغ کرده است؛ گمانهزنیهایی که هنوز هیچ تأیید رسمی و مکتوبی درباره نرخ نهایی آنها منتشر نشده است. یاسر جبرائیلی درباره قیمت جدید بنزین چه گفت؟
یاسر جبرائیلی، فعال سیاسی، در واکنش به اخبار منتشرشده پیرامون اجرای احتمالی طرح «بنزین ۸۷ هزار تومانی» در کرمان، این موضوع را «عملیات فریب» توصیف کرد.
او در مطلبی نوشت: «بنزین ۸۷ هزار تومانی در کرمان عملیات فریب بود. بنزین شده لیتری ۳۰ هزار تومان و بهزودی اجرایی میشود.»
مخالفت نمایندگان مجلس با گرانشدن بنزین
همزمان با افزایش بحثها درباره اصلاح قیمت بنزین، رئیس مجلس شورای اسلامی در نامهای به رئیسجمهور، مخالفت نمایندگان با گرانسازی بنزین را اعلام کرده است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، این نامه تاکنون به امضای حدود ۱۶۰ نماینده مجلس رسیده و در آن بر ضرورت اجرای ماده ۴۶ قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت برای رفع ناترازی انرژی تأکید شده است.
نمایندگان امضاکننده، ضمن تأکید بر ضرورت اصلاح وضعیت مصرف و ناترازی انرژی، نسبت به تبعات افزایش مستقیم قیمت بنزین برای معیشت خانوارها، حملونقل و تورم هشدار دادهاند. نقشه راه دولت در پرونده بنزین؛ سهمیه اول حفظ میشود؟
محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور، در اظهارات اخیر خود سیگنالهایی درباره رویکرد دولت در پرونده بنزین ارائه کرده است. بر اساس این اظهارات، سیاست اصلی دولت رساندن یارانه انرژی به مصرفکننده نهایی و جلوگیری از توزیع غیرهدفمند یارانه سوخت است.
مهمترین محورهای مطرحشده از سوی معاون اول رئیسجمهور عبارتاند از: حفظ سهمیه اول بنزین: دولت فعلاً برنامهای برای کاهش سهمیه اصلی بنزین ندارد. تمرکز بر سهمیه دوم: احتمال اعمال اصلاحات در سهمیه دوم و کاهش تدریجی آن، بیش از سهمیه اول مطرح است. حرکت تدریجی به سمت آزادسازی: دولت بهدنبال اصلاح تدریجی قیمتهاست؛ اما تأکید دارد منابع احتمالی این اصلاح باید به اقشار آسیبپذیر برسد. احتیاط در تصمیمگیری: بهدلیل اثرگذاری مستقیم بنزین بر هزینه حملونقل و تورم، دولت اعلام کرده است که تصمیم نهایی با بررسی و هماهنگی نهادهای مختلف اتخاذ خواهد شد.
به این ترتیب، در شرایط فعلی، نشانهای از حذف فوری سهمیه اول یا اعلام رسمی نرخ جدید برای بنزین سهمیهای دیده نمیشود. ماجرای بنزین ۸۷ هزار تومانی در کرمان چه بود؟
یکی از ابهامهای مهم روزهای اخیر، انتشار خبرهایی درباره «نرخ چهارم بنزین» و قیمت ۸۷ هزار تومانی در استان کرمان بود. این رقم در فضای مجازی بازتاب گستردهای پیدا کرد و نگرانیهایی درباره احتمال فروش بنزین با نرخهای بسیار بالا ایجاد شد.
با این حال، طبق توضیحات مطرحشده از سوی معاون اول رئیسجمهور، قرار بود طرحی بهصورت پایلوت در استان کرمان اجرا شود؛ اما بهدلیل ناهماهنگی میان مسئولان محلی و مرکز و همچنین انتشار ناقص اطلاعات، اجرای آن متوقف شد.
در نتیجه، اعداد مطرحشده درباره بنزین ۸۷ هزار تومانی یا نرخ چهارم، لزوماً بیانگر تصمیم نهایی و رسمی دولت نبودهاند. تاکنون نیز هیچ نرخگذاری نهایی، مصوبه مکتوب یا جدول رسمی از سوی دولت برای تغییر قیمت بنزین منتشر نشده است. سه راهکار مطرحشده برای رفع ناترازی بنزین
غلامرضا سلامی، صاحبنظر اقتصادی، در یادداشتی سه مسیر قابل تصور برای مدیریت ناترازی بنزین را بررسی کرده است. ۱. تخصیص رقابتی بنزین به خودروها
در راهکار اول، سهم مشخصی از بنزین برای خودروها در نظر گرفته میشود و دریافت آن میتواند به سازوکاری رقابتی یا زمانبندیشده وابسته باشد. منتقدان این روش معتقدند چنین مدلی ممکن است به ایجاد صف، نابرابری در دسترسی و افزایش نارضایتی میان مصرفکنندگان منجر شود. ۲. خرید بنزین مازاد با قیمت نزدیک به نرخ وارداتی
راهکار دوم بر این مبناست که پس از تخصیص سهمیه، مصرف مازاد با قیمتی نزدیک به نرخ وارداتی عرضه شود؛ رقمی که در برخی تحلیلها تا حدود لیتری ۱۰۰ هزار تومان نیز برآورد شده است.
چالش اصلی این روش، فشار مستقیم بر مشاغل وابسته به خودرو است؛ از جمله رانندگان تاکسی، تاکسیهای اینترنتی، وانتبارها، حملونقل بینشهری و فعالان بخش توزیع. افزایش هزینه سوخت این گروهها میتواند به رشد کرایهها و هزینه حمل کالا منجر شود و اثر خود را از مسیر تورم به مصرفکنندگان منتقل کند. ۳. توزیع سهمیه بنزین میان همه مردم
در راهکار سوم، سهمیه بنزین بهجای خودرو به همه شهروندان، اعم از دارنده خودرو و فاقد خودرو، اختصاص داده میشود. افراد میتوانند سهمیه مازاد خود را در بازاری رسمی و رقابتی به متقاضیان مصرف بیشتر واگذار کنند.
طرفداران این مدل آن را راهی برای عادلانهتر شدن توزیع یارانه بنزین میدانند؛ اما منتقدان معتقدند حتی در این مدل نیز افزایش هزینه سوخت برای مصرفکنندگان پرمصرف و مشاغل حملونقلی میتواند آثار تورمی داشته باشد. راه چهارم برای اصلاح قیمت بنزین چیست؟
در کنار این پیشنهادها، برخی اقتصاددانان بر یک راهکار متفاوت تأکید دارند: اصلاح تدریجی، مستمر و قابل پیشبینی قیمت حاملهای انرژی.
منطق این دیدگاه آن است که ثابت نگه داشتن طولانیمدت قیمت اسمی بنزین، فاصله میان قیمت داخلی و هزینه واقعی انرژی را بزرگتر کرده است. در چنین وضعیتی، هرگونه اصلاح ناگهانی میتواند به شوک اقتصادی و اجتماعی تبدیل شود.
بر اساس این تحلیل، اگر قیمت بنزین در سالهای گذشته با شیبی محدود و متناسب با تورم تعدیل میشد، امروز فاصله قیمت داخلی با قیمت واقعی انرژی تا این اندازه افزایش پیدا نمیکرد. برای نمونه، مطرح شده است که اگر دولت چهاردهم از ابتدای فعالیت خود ماهانه ۱۰۰ تومان به نرخ بنزین سهمیهای اضافه میکرد، قیمت آن اکنون میتوانست حدود ۴ هزار تومان باشد؛ مسیری که در صورت تداوم، امکان رسیدن تدریجی به نرخهای بالاتر را بدون ایجاد شوک فراهم میکرد.
