هومن مقراضی، کارشناس و تحلیلگر بازارهای مالی، معتقد است قیمت دلار هنوز به سقف نرسیده و بسته به تحولات سیاسی و اقتصادی، سه سناریو برای ادامه مسیر این اسکناس قابل تصور است. این کارشناس و تحلیلگر بازارهای مالی، درباره دلایل رسیدن قیمت دلار به محدوده ۱۹۹ هزار تومان به تجارتنیوز گفت: «رشد قیمت دلار حاصل یک عامل منفرد نیست، بلکه برآیند چند نیروی همزمان در اقتصاد ایران است. شکاف تورمی میان ایران و اقتصاد جهانی، رشد نقدینگی سریعتر از رشد تولید ناخالص داخلی، محدودیت درآمدهای ارزی ناشی از صادرات نفت و افزایش تقاضای احتیاطی خانوارها و بنگاهها برای حفظ ارزش دارایی، همگی در شکلگیری نرخ فعلی دلار نقش دارند.» بلاتکلیفی درباره سرنوشت مذاکرات و تحولات نظامی و سیاسی، حساسیت بازار ارز را بهشدت افزایش داده است
این کارشناس بازارهای مالی افزود: «در کنار این عوامل اقتصادی، بلاتکلیفی درباره سرنوشت مذاکرات و تحولات نظامی و سیاسی نیز حساسیت بازار ارز را بهشدت افزایش داده است. در چنین شرایطی، هر خبر سیاسی میتواند انتظارات فعالان بازار را تغییر دهد و بر میزان تقاضای ارز اثر بگذارد.» تحریمهای جدید آمریکا با ایجاد محدودیت بیشتر در انتقال پول، صادرات نفت و فعالیت برخی نهادها و شبکههای مرتبط با ایران، فشار مستقیمی بر تأمین ارز خارجی وارد میکنند
مقراضی با تاکید بر اینکه تحریمهای جدید آمریکا به عوامل اثرگذار بر صعود قیمت دلار اضافه شده است، خاطرنشان کرد: «این تحریمها با ایجاد محدودیت بیشتر در انتقال پول، صادرات نفت و فعالیت برخی نهادها و شبکههای مرتبط با ایران، فشار مستقیمی بر تأمین ارز خارجی وارد میکنند. بنابراین رسیدن دلار به کریدور بیستم نتیجه برهمکنش مجموعهای از عوامل اقتصادی، سیاسی و روانی است.» اثر روانی تحریمها سریعتر از اثر واقعی، بر اقتصاد تحمیل میشود
این کارشناس بازارهای مالی درباره تفاوت تحریمهای جدید با دورههای قبلی گفت: «در دور جدید، بخشهایی هدف قرار گرفتهاند که در گذشته ممکن بود فشار کمتری بر آنها وجود داشته باشد. انتقال پول، صرافیهای غیررسمی، شبکههای کشتیرانی و نفتی موسوم به «ناوگان سایه» و حتی برخی شرکای تجاری ایران در چین و امارات در معرض محدودیتهای بیشتری قرار گرفتهاند.»
او افزود: «اثر مستقیم این تحریمها، کاهش درآمدهای ارزی، محدود شدن صادرات نفت و دشوارتر شدن مبادلات خارجی است. اما در کوتاهمدت، اثر روانی تحریمها میتواند حتی سریعتر از اثر واقعی آنها بر اقتصاد نمایان شود.»
مقراضی توضیح داد: «افزایش نگرانی درباره آینده اقتصاد، انتظارات تورمی را بالا میبرد و باعث میشود خانوارها و بنگاهها برای حفظ ارزش دارایی خود به سمت خرید ارز حرکت کنند. همزمان تمایل به نگهداری ریال کاهش پیدا میکند و همین مساله میتواند فشار مضاعفی بر قیمت دلار وارد کند.» آینده قیمت دلار به میزان تنش سیاسی، وضعیت تحریمها، دسترسی به منابع ارزی و سیاستهای بانک مرکزی بستگی دارد
این تحلیلگر بازار ارز با تاکید بر اینکه نمیتوان برای قیمت دلار یک عدد قطعی تعیین کرد، گفت: «به جای پیشبینی یک قیمت مشخص، باید چند سناریو برای بازار در نظر گرفت. آینده قیمت دلار بیش از هر چیز به میزان تنش سیاسی، وضعیت تحریمها، دسترسی به منابع ارزی و سیاستهای بانک مرکزی بستگی دارد.» اگر تنشهای سیاسی کاهش پیدا کند و دسترسی ایران به منابع ارزی تسهیل شود، رشد قیمت دلار همراستا با تورم ادامه پیدا میکند
مقراضی افزود: «در سناریوی نخست، اگر تنشهای سیاسی کاهش پیدا کند و دسترسی ایران به منابع ارزی تا حدی تسهیل شود، رشد قیمت دلار میتواند عمدتاً همراستا با روند تورمی ادامه پیدا کند. در این حالت، با وجود پابرجا بودن تورم بالا و کسری بودجه، احتمال اینکه دلار تا پایان سال از محدوده کانال سوم از کریدور بیستم عبور کند، کاهش خواهد یافت.»
مقراضی ادامه داد: «در این سناریو، کاهش تنش سیاسی و افزایش دسترسی به منابع ارزی میتواند مانع شکلگیری یک موج شدید صعودی در بازار شود. بنابراین حتی اگر قیمت دلار همچنان روند افزایشی داشته باشد، سرعت رشد آن نسبت به شرایط بحرانی کمتر خواهد بود.» ادامه فشارهای سیاسی دلار را به سمت کریدور سیام میکشاند
مقراضی درباره سناریوی دوم گفت: «اگر شرایط فعلی ادامه پیدا کند، یعنی نه توافق بزرگی شکل بگیرد و نه بحران سیاسی و نظامی جدیدی ایجاد شود، محتملترین سناریو برای بازار ارز، ادامه فشارهای موجود است. در این شرایط تحریمها پابرجا میمانند، کسری بودجه ادامه دارد و تورم بالا همچنان یکی از مهمترین محرکهای بازار خواهد بود.»
او افزود: «بر اساس مدلهای محاسباتی، در صورت توافق نکردن و ادامه فشارهای اقتصادی، قیمت دلار میتواند تا پایان سال وارد محدوده کانال ۶ از کریدور بیستم تا کریدور ۳۰ شود. محرک اصلی در این سناریو، تورم بالا و تقاضای احتیاطی برای ارز خواهد بود.»
این کارشناس بازارهای مالی تاکید کرد: «هرگونه گشایش دیپلماتیک، افزایش صادرات نفت یا بهبود دسترسی به منابع ارزی میتواند سناریوهای اشاره شده را تغییر دهد و مانع از حرکت قیمت دلار به سمت این محدوده شود.» وقوع بحران، امکان صعود دلار به آستانه کریدور چهلم را فراهم میکند
مقراضی درباره سناریو سوم توضیح داد: «در صورت تشدید محسوس تحریمها، همزمان با افزایش تنشهای منطقهای، ترکیب کاهش عرضه ارز و جهش انتظارات تورمی میتواند حرکت قیمت دلار را بسیار سریعتر کند. البته تحقق این سناریو نیازمند وقوع یک شوک سیاسی یا امنیتی محسوس است و صرف ادامه شرایط فعلی برای آن کافی نیست.»
او افزود: «در چنین شرایطی ممکن است بازار ارز در زمان وقوع بحران واکنش کامل خود را نشان ندهد، اما پس از بازگشایی بازارها و مشخص شدن ابعاد واقعی شوک، قیمت دلار با جهش قابل توجهی مواجه شود. در این سناریو محدوده میانه کریدور سیام تا کانال هشتم کریدور سیام برای دلار قابل تصور است.»
او گفت: «محرک اصلی این سناریو، وقوع جنگ یا تخریب گسترده زیرساختها، اختلال جدی در درآمدهای نفتی و دشوار شدن انتقال ارز خواهد بود. در مقابل، مداخله مؤثر بانک مرکزی یا بازگشت سرمایهگذاران خارجی میتواند از تحقق این سناریو جلوگیری کند.» کریدور بیستم یک مرز روانی و رفتاری برای دلار است
این تحلیلگر بازارهای مالی درباره اهمیت عبور دلار از کریدور بیستم گفت: «این عدد از نظر اقتصادی بیش از آنکه یک سقف واقعی باشد، یک مرز روانی و رفتاری است. بنابراین عبور از آن بهتنهایی به معنای آغاز یک جهش نامحدود قیمت نیست.» عادی شدن مرزهای جدید قیمتی در ذهن مردم میتواند برای مدتی تقاضای احتیاطی را افزایش دهد و انتظارات تورمی را بالا ببرد
مقراضی افزود: «با این حال، اگر دلار بتواند بالای این سطح تثبیت شود، پیام روانی مهمی به بازار ارسال خواهد کرد. عادی شدن مرزهای جدید قیمتی در ذهن مردم میتواند برای مدتی تقاضای احتیاطی را افزایش دهد و انتظارات تورمی را بالا ببرد. به همین دلیل، واکنش بازار به کریدور بیستم اهمیت زیادی دارد.» اگر سطح کریدور بیستم شکسته شود اما بازار نتواند بالای آن تثبیت شود، احتمال برگشت و اصلاح قیمت وجود دارد
مقراضی ادامه داد: «اگر این سطح (کریدور بیستم) شکسته شود اما بازار نتواند بالای آن تثبیت شود، احتمال برگشت و اصلاح قیمت وجود دارد؛ اما تثبیت بالای این محدوده میتواند زمینه را برای شکلگیری موج بعدی افزایش قیمت فراهم کند. شدت اثر تحریمها به فاکتورهای مهم اقتصادی گره خورده است
مقراضی درباره سازوکار اثرگذاری تحریمها بر قیمت دلار گفت: «تحریم بهصورت مستقیم باعث گران شدن قیمت دلار نمیشود، بلکه یک زنجیره علت و معلولی ایجاد میکند. اختلال در درآمدهای ارزی یا انتقال پول، عرضه ارز از سوی دولت و صادرکنندگان را کاهش میدهد و در ادامه افزایش انتظارات تورمی و تقاضای احتیاطی، فشار بیشتری بر قیمت دلار وارد میکند.»
او افزود: «با این حال، هیچکدام از این حلقهها خودکار و از پیش تعیینشده نیستند. شدت اثر تحریمها به توان واقعی صادرات نفت، روشهای دور زدن محدودیتها، میزان مداخله بانک مرکزی، سیاست بازارساز و همچنین وضعیت مذاکرات سیاسی و تحولات منطقهای بستگی دارد.» محدوده کریدور بیستم را نمیتوان سقف نهایی قیمت دلار دانست و این رقم بیشتر شبیه یک ایستگاه در مسیر بازار ارز است
مقراضی در پایان گفت: «در مجموع، محدوده کریدور بیستم را نمیتوان سقف نهایی قیمت دلار دانست و این رقم بیشتر شبیه یک ایستگاه در مسیر بازار ارز است. دلار در این محدوده همچنان ظرفیت شکلگیری یک موج صعودی دیگر را دارد، اما شدت و سرعت این حرکت به تحولات سیاسی و تصمیمات پیشرو در حوزه تحریمها وابسته است.»
او افزود: «در شرایط فعلی، نمیتوان پیشبینی قیمت دلار را بدون در نظر گرفتن احتمال تغییر مسیر سیاسی انجام داد. بنابراین در کنار سناریو تثبیت یا جهش قیمت دلار، همواره باید احتمال کاهش تنش و معکوس شدن شرایط سیاسی را نیز در نظر گرفت. آینده قیمت دلار بیش از آنکه به یک عدد مشخص وابسته باشد، به نتیجه دیپلماسی، سیاستهای داخلی، وضعیت صادرات نفت و نحوه مدیریت بازار ارز بستگی دارد.»
گزارشهای بیشتر را در صفحه طلا و ارز بخوانید.
