ارتشهای شوروی از شمال و نیروهای بریتانیا از جنوب و غرب، همچون سیلی ویرانگر، مرزها را درنوردیدند و مقاومتی که باید، در برابرشان شکل نگرفت. ارتش نوپای ایران که رضاشاه بر آن میبالید، در کمتر از چند روز از هم پاشید و شاه، ناچار به تبعید تن داد. آنچه باقی ماند، ملتی بود مبهوت و زخمخورده که در خیابانهای شهرهای خود، سربازان بیگانه را میدید و طعم گس اشغال را با تمام وجود میچشید.
همین تجربه تلخ اما، به یک حافظه جمعی پاکنشدنی بدل شد؛ حافظهای که سنگ بنای اراده امروز ایران برای حفظ استقلال و تمامیت ارضیاش است. از همین رو است که ملت ایران امروز در برابر هر فشاری از بیرون، یکپارچه و استوار میایستد و ارادهاش برای حفظ استقلال و تمامیت ارضی، خدشهناپذیر است. این صلابت، ریشه در حافظهای تاریخی دارد که طعم تلخ اشغال و دخالت بیگانه را چشیده و از آن درسهای بزرگ آموخته است.
تصاویری که پیش روی شماست، صرفا قابهایی از گذشته نیستند؛ بلکه اسناد بصری همین حافظهاند. اینها چشمهای نگران مردمانی هستند که ناگهان خود را در محاصره بیگانگان یافتند و خیابانهایی که دیگر آشنا بهنظر نمیرسیدند. هر عکس، سندی است از تجربهای که به یک باور جمعی تبدیل شد: باور به اینکه سرنوشت این آب و خاک را تنها فرزندان خودش باید رقم بزنند. این تصاویر، روایت آن روزهای سخت و یادآور همیشگی بهایی است که برای استقلال پرداختهایم؛ سندی برای آنکه بدانیم چرا امروز، ذرهای از حاکمیت ملی خود کوتاه نمیآییم.
خلبانهای شوروی آماده پرواز با هواپیماهای امریکایی در آبادان.
توقف کامیونی از قوای متفقین در حوالی تهران.
قوای متفقین در جاده های ایران.
حرکت قوای متفقین در خاک ایران.
هواپیماهای جنگی امریکا آماده برای کمک به شوروی در مکانی نامعلوم در آبادان.
نیروی های ارتش بریتانیا در حال عبور از منطقه ای نامعلوم از خاک ایران.
ورود ارتش انگلستان به پالایشگاه آبادان. شهریور ۱۳۲۰.
هواپیماهای متفقین با بمباران ایران نیروی دریایی نوپای ایران و ناو جنگی ببر را درهم شکستند.
هواپیماهای جنگی انگلیسی آماده برای کمک به شوروی در ایران. تاریخ و مکان نامعلوم. کد خبر 1063000
