بازار
در چند دهه گذشته، دولت‌ها در ایران تغییر کرده‌اند؛ یکی با شعار عدالت، دیگری با تدبیر، آن دیگری با مردمی‌سازی، این یکی با وفاق. اما نتیجه در حوزه اقتصادی تقریبا همان مسیر رو به وخامت بوده است؛ تورم بالا، سرمایه‌گذاری ناکافی، ضعف تولید، کاهش رفاه عمومی و ناترازی‌های پایدار.
گویی اقتصاد ایران در برابر تغییر مقاوم شده است؛ مقاوم نه به معنای استحکام، بلکه به معنای امتناع از تغییر مثبت. این پایداری نامطلوب یک پیام روشن دارد مشکل در سطح سیاست‌های روزمره نیست، در زیرساخت حکمرانی، ساختار اداری و نظام تصمیم‌گیری است. تا زمانی که این زیرساخت‌ها اصلاح نشوند، هر وعده حتی با بهترین نیت به همان سرنوشت گذشته دچار می‌شود: تکرار، شکست و فرسایش اعتماد عمومی.
اقتصاد کنونی ایران شبیه یک کلاف سردرگم شده است؛ رشته‌هایی درهم‌تنیده، محصول بی‌توجهی طولانی‌مدت و عدم گشایش گره‌ها در زمان مناسب. هر گره به گره دیگر وصل است و نمی‌توان یک رشته را کشید و انتظار داشت کل کلاف باز شود. این ساختار پیچیده نیازمند کار دقیق، حوصله‌مند و مستمر است؛ کاری که هر بار به‌دلیل اینکه در یک پیچ تاریخی هستیم و بعد از این پیچ شاید فرصت اصلاحات بیشتر فراهم شود جدی نگرفته‌ایم و به دولت بعدی محول کرده‌ایم. اما این دست روی دست گذاشتن از این ستون به آن ستون جهیدن نه تنها فرجی ایجاد نکرده، بلکه نتیجه‌ای جز تلخ‌تر شدن آنچه به یادگار گذاشته‌ایم هم نداشته است.
در واقع مشکل اصلی این است که ما سال‌هاست بدون شناخت دقیق این کلاف و شاید بدون اراده واقعی برای حل مشکلات، فقط سرنخ‌های سطحی را کشیده‌ایم و بی‌پایان بحث کرده‌ایم: بحث‌های داغ درباره معلول‌ها، نه علت‌ها؛ قیمت دلار، نرخ بنزین، نرخ بهره و ده‌ها موضوع دیگر. اما بدون اصلاح ساختار زیرین، هر اقدامی حتی اگر درست باشد در همان چرخه معیوب گرفتار می‌شود. نمونه‌ای از یک گره ساختاری؛ چرخه کسری بودجه …
