محمدحسین صابر، مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری صنایع پتروشیمی، در گفتوگو با «ایران» این وضعیت را نوعی خامفروشی در صنعت پتروشیمی میداند. خامفروشی نه به معنای فروش نفت خام، بلکه فروش محصولی که هنوز امکان تبدیلشدن به دهها کالای صنعتی و مصرفی با ارزش افزوده بالاتر را دارد. او میگوید: «امروز باید به این موضوع توجه کنیم که در صنعت پتروشیمی نیز با نوعی خامفروشی مواجه هستیم.»
متانول و ظرفیت بالا با بازار محدود
متانول یکی از مهمترین نمونههای شکاف میان توسعه ظرفیت و توسعه زنجیره است. تولید این ماده در کشور رشد کرده، اما همه ظرفیت تولیدشده الزاماً بازار مطمئن و سودآور ندارد. زمانی که بازار جهانی با عرضه فراوان روبهرو میشود یا قیمتها کاهش مییابد، شرکتی که محصولش را در همان حلقه اول زنجیره میفروشد، امکان چندانی برای کنترل حاشیه سود خود ندارد.
صابر معتقد است توسعه ظرفیت متانول باید همزمان با ایجاد واحدهای پاییندستی دنبال میشد؛ واحدهایی که بتوانند این محصول پایه را به کالاهای شیمیایی و صنعتی متنوعتری تبدیل کنند. در این صورت، تولیدکننده فقط فروشنده متانول نبود و بخشی از ارزش افزودهای را که در حلقههای بعدی زنجیره ایجاد میشود، در اختیار میگرفت.
این الگو به متانول محدود نمیشود. زنجیرههای متان، اتان و پروپان نیز ظرفیت توسعه صنایع پاییندستی را دارند. اما تبدیل این ظرفیت بالقوه به پروژههای واقعی، تنها با اعلام برنامه یا ساخت واحدهای جدید ممکن نیست و بازار محصول، فناوری، دسترسی به خوراک، تأمین مالی و امکان صادرات باید همزمان دیده شود.
از سهامداری به پروژه؟ …
