بازار جهانی انرژی در شرایطی با کاهش نسبی قیمت نفت خام مواجه شده که قیمت فرآوردههای پالایشی، بهویژه بنزین و گازوئیل، همچنان در سطوح بالایی قرار دارد؛ شکافی که نشان میدهد بحران کنونی بیش از آنکه صرفاً ناشی از کمبود نفت خام باشد، به محدودیت ظرفیت پالایش، اختلال در مسیرهای حملونقل و کاهش عرضه فرآوردههای نفتی مربوط است. این وضعیت در آمریکا نیز به یک چالش اقتصادی و سیاسی برای دولت دونالد ترامپ تبدیل شده است.
بر اساس دادههای منتشرشده، گازوئیل با اختلاف حدود ۷۰ دلار در هر بشکه نسبت به نفت خام معامله میشود که هفته گذشته تا حدود ۹۰ دلار نیز افزایش یافته بود، در حالی که این اختلاف در شرایط معمول حدود ۲۰ دلار است و تنها اندکی پایینتر از رکورد حدود ۹۰ دلار در هفته گذشته است. به این ترتیب حتی در صورت کاهش بیشتر قیمت نفت خام یا بازگشایی مسیرهای انتقال انرژی، بازگشت سریع قیمت سوخت به سطوح پیش از بحران چندان محتمل نیست.
ریشه این شکاف را باید در کاهش همزمان ظرفیت پالایش در چند نقطه مهم جهان جستوجو کرد. بخش قابل توجهی از ظرفیت پالایشگاهی جهان در خلیج فارس قرار دارد؛ منطقهای که به دلیل اختلالهای متناوب در کشتیرانی از مسیر تنگه هرمز، دسترسی به آن با مشکل مواجه شده است. خلیج فارس به طور معمول بیش از یکپنجم نفت خام جهان را تأمین میکند و بخشی از این نفت نیز خوراک پالایشگاههای خارج از منطقه است. همزمان، حملات پهپادی اوکراین به پالایشگاههای روسیه بخشی دیگر از ظرفیت پالایشی جهان را از مدار خارج کرده است. نتیجه این تحولات، کاهش عرضه بنزین، گازوئیل و سایر فرآوردهها در بازار جهانی و افزایش حاشیه سود پالایشگاههایی بوده که همچنان ظرفیت تولید و دسترسی به خوراک دارند. همچنین بخوانید: ترامپ رقیب جنگیاش را عوض کرد …
