مانور شبکه پرداخت در جنگ

در شرایط جنگ، اختلال در نظام پرداخت لزوما به معنای از کار افتادن یک سامانه مشخص نیست، بلکه می‌تواند حاصل مجموعه‌ای از فشارهای همزمان باشد که از زیرساخت‌های پایه آغاز می‌شوند و به خدمات بانکی، تسویه وجوه و دسترسی عمومی سرایت می‌کنند. گزارش پژوهشکده پولی و بانکی، تحت عنوان «تاب‌آوری نظام پرداخت ایران در شرایط جنگ»، با اتکا به چارچوب صندوق بین‌المللی پول و اسناد نظارتی بین‌المللی، پنج مسیر اصلی برای بروز این اختلال‌ها شناسایی می‌کند. نخستین مسیر، اختلال در زیرساخت‌های ارتباطی، انرژی و تبادل داده است. قطعی برق، آسیب به شبکه‌های مخابراتی یا اختلال در انتقال داده می‌تواند حتی در صورت سالم‌ماندن سامانه‌های بانکی، دسترسی پایدار به خدمات پرداخت را مختل کند. تجربه اوکراین در پی حملات به زیرساخت انرژی و اختلال گسترده شبکه مخابراتی کانادا در سال ۲۰۲۲ نشان می‌دهد که وابستگی نظام پرداخت به خدمات عمومی، یکی از مجاری اصلی انتقال بحران است. دومین مسیر، آسیب به زیرساخت‌های اصلی پرداخت و تسویه است. اختلال در سامانه‌های انتقال وجه، پایاپای و تسویه می‌تواند انجام پرداخت‌های خرد و کلان را با مشکل مواجه کند. در این شرایط، پیامدها صرفا به تاخیر در انتقال پول محدود نمی‌شود و ممکن است ایفای تعهدات مالی، روابط بین‌بانکی و اطمینان از نهایی‌شدن پرداخت‌ها نیز تحت‌تاثیر قرار گیرد. سومین مسیر، اختلال در عملکرد بانک‌ها و ارائه‌دهندگان خدمات حیاتی است. حتی اگر زیرساخت‌های مرکزی فعال باشند، از کار افتادن بانک‌ها، شرکت‌های پرداخت، مراکز داده، خدمات پیام‌رسانی یا سایر تامین‌کنندگان فناوری می‌تواند ارائه خدمات به مشتریان را مختل کند. بنابراین، تاب‌آوری شبکه به عملکرد مجموعه‌ای از نهادهای واسط و پشتیبان وابسته است. …